Vào đêm hôm qua, người ta nghe thấy những tiếng nổ lớn và tiếng súng phòng không vang lên ở thủ đô Tripoli – bị lực lượng phương Tây ném bom trong vài ngày qua.
Trong khi đó, các nhà lãnh đạo của Mỹ, Pháp và Anh đang thảo luận thành lập một cơ chế chỉ huy theo đề nghị của của Bộ trưởng Quốc Na Uy Grete Faremo.
Vai trò của NATO và sự tham gia của Liên đoàn A-rập?
Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Alain Juppé, cho biết, một hội đồng chính trị mới, không phải NATO, sẽ đảm trách việc thực thi nghị quyết lập vùng cấm bay ở Libya.
Hội đồng chính trị mới được thành lập theo đề nghị của phía Pháp sẽ bao gồm các bộ trưởng từ các nước trong liên minh tham gia chiến dịch can thiệp quân sự vào Libya và một số quốc gia A-rập. Hội đồng này sẽ sớm tổ chức cuộc họp ở Luân Đôn (Anh).
Ông Alain Juppé cho biết, biện pháp hành động quân sự chỉ dừng lại nếu “Libya tuân thủ hoàn toàn Nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ, chấp nhận một lệnh ngừng bắn có kiểm chứng và rút quân khỏi những nơi mà họ đã tiến vào”.
Cũng trong ngày hôm qua, tại Điện Elysee, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và Tổng thống Mỹ Barack Obama qua điện thoại đã nhất trí về cách thức sử dụng cấu trúc chỉ huy của NATO nhằm hỗ trợ chiến dịch quân sự tại Libya. Tuyên bố từ văn phòng tổng thống cho biết, hai tổng thống đã nhất trí về sự cần thiết phải tiếp tục các nỗ lực đảm bảo việc thực hiện đầy đủ Nghị quyết 1970 và 1973 của Hội đồng Bảo an LHQ. Hai bên thấy hài lòng với chiến dịch quân sự phối hợp tại Libya và tin tưởng rằng đã hạn chế thương vong cho dân thường và làm giảm sức mạnh quân sự của lực lượng chính phủ Libya.
Tân Hoa xã cho biết, ông Jan Egeland, Giám đốc Viện quan hệ Quốc tế Na Uy (NUPI), cho biết, Mỹ rất miễn cưỡng trong việc đóng vai trò chi huy trong chiến dịch quân sự ở Libya, trong khi họ vẫn đang dính líu tới các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Ông Egeland nói: “Hiện Mỹ vẫn đang chỉ huy, nhưng họ muốn chuyển giao quyền chỉ huy trong vài ngày tới. Lựa chọn tốt nhất có thể liên minh với các nước A-rập và phương Tây được NATO hỗ trợ”.
Hôm thứ hai, Tổng thống Mỹ Barack Obama, nói rằng, Mỹ sẽ sớm từ bỏ quyền chỉ huy các chiến dịch quân sự tại Libya “trong vài ngày tới chứ không phải vài tuần”.
Ông Egeland cũng nói rằng “điều rất quan trọng hiện nay là A-rập và các nước không phải là phương Tây tham gia vào chiến dịch quân sự. Vegard Valther Hansen, nhà nghiên cứu của NUPI, có chung quan điểm với ông Egeland, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tham gia từ khối A-rập trong hoạt động quân sự chống Libya.
Tuy nhiên, Tổng thư ký Liên đoàn A-rập Amr Moussa hôm chủ nhật đã gây ngạc nhiên cho phương Tây khi ông phát biểu chỉ trích mạnh mẽ các cuộc oanh kích vào Libya. Ông nói: “Những gì xảy ra tại Libya khác với mục tiêu ban đầu là lập vùng cấm bay. Những gì chúng tôi mong muốn là bảo vệ dân thường chứ không phải đánh bom họ”.
Thậm chí ông Amr Moussa còn kêu gọi Liên đoàn A-rập mở cuộc họp khẩn cấp để thảo luận toàn bộ tình hình ở Libya sau khi phương Tây can thiệp quân sự.
Một cuộc nội chiến và chia cắt đất nước?
Nhiều người lo ngại rằng, sau chiến dịch can thiệp quân sự của phương Tây, Libya có thể rơi vào tình trạng bất ổn lâu dài và hỗn loạn, trong đó người dân Libya sẽ phải hứng chịu những tác động từ cuộc chiến vô cùng nặng nề.
Ông Hansen nói: “Đúng, và đây là một trong số những tình huống khó lường. Không có một bộ máy nhà nước ổn định để thay thế chế độ hiện hành… không có đảng phái chính trị và các tổ chức xã hội dân sự vững chắc. Còn phe đối lập dường như chỉ đồng ý một điều duy nhất là ông Gaddafi phải từ bỏ quyền lực. Một cuộc xung đột kéo dài mà chưa có hồi kết sẽ dẫn đến các vụ đụng độ ác liệt gây thương vong cho dân thường”.
Dòng người tị nạn sẽ tràn vào châu Âu?
Điều gì sẽ ảnh hưởng đến châu Âu trước mắt và lâu dài nếu Libya rơi vào một cuộc nội chiến kéo dài?
Ông Egeland nhất trí với ông Hansen rằng, một cuộc nội chiến kéo dài chia cắt Libya là một lựa chọn vô cùng xấu. Ông Egeland nói: “Dòng người tị nạn có thể đổ về Nam Âu từ Địa Trung Hải”.
Ông Hansen cho biết, việc kéo dài tình trạng hỗn loạn ở Libya cũng sẽ dẫn đến tình trạng tăng giá dầu và khí đốt trong thời gian ngắn và gây ra sự bất ổn. Các tổ chức tội phạm và khủng bố sẽ giận dữ châu Âu và tạo ra áp lực lớn cho châu lục này khi phải dấn sâu thêm vào vấn đề Trung Đông và Bắc Phi.
