Lan tỏa kiến thức và nâng cao sức khỏe hô hấp ở trẻ nhỏ

Tọa đàm được tổ chức trong bối cảnh Hội Phụ sản Việt Nam (VAGO) vừa ban hành các hướng dẫn chủ động phòng ngừa RSV, bảo vệ trẻ từ sớm thông qua thai kỳ chủ động.

Đồng thời, Cục Bà mẹ-Trẻ em (Bộ Y tế) tiếp tục cập nhật “Hướng dẫn quốc gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản - nội dung chăm sóc trước khi có thai và trước sinh”, trong đó nhấn mạnh phần quan trọng của chăm sóc trong thai kỳ thông qua ngừa chủ động với các bệnh truyền nhiễm như bệnh do RSV, cúm, ho gà, sởi và uốn ván...

Tại tọa đàm, các chuyên gia chia sẻ chuyên môn về khoảng trống bảo vệ trong 6 tháng đầu đời của trẻ trước virus hợp bào hô hấp (RSV). Thông tin y khoa chính xác là nền tảng quan trọng để mỗi thai phụ có thể đưa ra những quyết định chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất cho bản thân và thai nhi.

Các chuyên gia cho biết, RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Tại Việt Nam, dữ liệu tại các bệnh viện nhi cho thấy RSV chiếm khoảng 24 đến 48% nguyên nhân nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ em.

Riêng nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy, gánh nặng bệnh tật tập trung chủ yếu ở nhóm trẻ dưới 3 tháng tuổi (42,7%), theo sau là nhóm trẻ 3-6 tháng tuổi. Đây là giai đoạn tạo nên “khoảng trống miễn dịch” trong 6 tháng đầu đời vì hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện và đường thở còn nhỏ.

Ngoài ra, đường thở nhỏ khiến RSV dễ gây viêm, phù nề và tắc nghẽn, trong khi cơ thể chưa có đủ kháng thể để chống lại virus, khiến khả năng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do RSV cao hơn.

Những trẻ sinh non, mắc bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch được ghi nhận là nhóm có nguy cơ cao hơn mắc bệnh diễn tiến nặng do RSV.

Các chuyên gia lưu ý không nên chỉ giới hạn sự quan tâm ở nhóm nguy cơ hơn, bởi RSV vẫn có thể gây bệnh nặng ở mọi trẻ nhỏ.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Diệu Thúy - Trưởng Bộ môn Nhi, Trường đại học Y Hà Nội; Trưởng khoa Nhi (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) cho biết, đa số trẻ điều trị hồi sức tích cực (ICU) do bệnh đường hô hấp dưới liên quan RSV là những trẻ sinh đủ tháng, trước đó khỏe mạnh. Khoảng 8/10 trẻ (81,2%) phải điều trị ICU do RSV không có bệnh nền.

Phó Giáo sư Nguyễn Thị Diệu Thúy cho rằng: Trẻ khỏe mạnh không có nghĩa là trẻ an toàn trước RSV. Nhiều trẻ ban đầu chỉ ho, sổ mũi, khó thở... nhưng ngay sau đó có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và phải can thiệp hô hấp như thở máy hoặc đặt nội khí quản. Dữ liệu cho thấy khoảng 23,8% trẻ nhập viện tại đơn vị cấp cứu hoặc chăm sóc đặc biệt do RSV cần thở máy xâm lấn, phản ánh mức độ nghiêm trọng mà bệnh có thể gây ra ở trẻ nhỏ. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan và cần dự phòng sớm, tránh mắc bệnh rồi mới lo.

Ngoài ra, trẻ nhiễm RSV thường có thời gian điều trị lâu hơn, nhu cầu nhập ICU cao hơn và cần nhiều can thiệp y khoa hơn, như chụp X-quang phổi, bù dịch và sử dụng kháng sinh. Nhiễm RSV có liên quan nguy cơ gia tăng các biến chứng hô hấp lâu dài ở trẻ nhỏ như khò khè tái diễn, hen suyễn hay suy giảm chức năng phổi...

Các chuyên gia cho biết, hiện nay, việc quản lý điều trị bệnh do RSV vẫn chủ yếu mang tính hỗ trợ, tập trung vào kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hô hấp. Vì vậy, cần chuyển trọng tâm sang dự phòng từ sớm với cách tiếp cận toàn diện ngay từ thai kỳ. Theo đó, việc bảo vệ trẻ trước các bệnh nhiễm trùng hô hấp cần kết hợp nhiều biện pháp chăm sóc và dự phòng phù hợp suốt thai kỳ và sau sinh, từ theo dõi sức khỏe định kỳ, duy trì dinh dưỡng hợp lý, tư vấn y khoa đến chăm sóc miễn dịch thai kỳ.

Khi mang thai, hệ miễn dịch của người mẹ có những thay đổi để vừa bảo vệ mẹ khỏi bệnh tật, vừa giúp thai nhi phát triển an toàn. Thông qua cơ chế truyền kháng thể qua nhau thai, đặc biệt trong ba tháng cuối thai kỳ, trẻ có thể nhận được một phần kháng thể ngay từ khi chào đời, để được hỗ trợ bảo vệ khi hệ miễn dịch còn non yếu, nhất là trong giai đoạn khoảng trống miễn dịch 6 tháng đầu đời.

Theo Thầy thuốc Nhân dân, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Thị Hồng, nguyên Vụ trưởng Sức khỏe Bà mẹ-Trẻ em (Bộ Y tế): Việc chăm sóc sức khỏe mẹ và bé luôn là một trong những trụ cột chăm sóc quan trọng của ngành y tế Việt Nam. Việc chủ động phòng ngừa từ trong thai kỳ theo các hướng dẫn chuyên môn là một bước tiến quan trọng. Không chỉ giúp bảo vệ từng em bé ngay từ những ngày đầu đời, cách làm này còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc thai sản ở cả cấp độ cá nhân lẫn quốc gia.

Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Thường trực Y tế, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam cho biết, trong những năm gần đây, chăm sóc thai kỳ không chỉ dừng ở việc theo dõi sự phát triển của thai nhi mà ngày càng hướng tới dự phòng các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ sau sinh, thí dụ như RSV. Đây cũng là xu hướng được phản ánh trong các hướng dẫn chuyên môn mới nhằm góp phần chuẩn hóa thực hành lâm sàng, hỗ trợ bác sĩ triển khai chăm sóc thai kỳ theo hướng chủ động và dự phòng vì lợi ích lâu dài của cả mẹ và bé.