Khi tên mình xuất hiện trong một doanh nghiệp xa lạ
Một cá nhân có thể chỉ phát hiện mình đang đứng tên doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh khi tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục hành chính hay phát sinh một vấn đề liên quan đến thuế. Trước đó, họ chưa từng nộp hồ sơ thành lập, không trực tiếp quản lý, điều hành và cũng không biết pháp nhân hoặc hộ kinh doanh mang tên mình tồn tại.
Đây không đơn thuần là sai lệch dữ liệu. Người bị mạo danh có thể phải tham gia quá trình xác minh hoạt động, hóa đơn và nghĩa vụ thuế của một chủ thể mà họ không tạo lập.
Trong quá trình triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế- Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, cơ quan thuế đã tiếp nhận phản ánh của một số người dân về tình trạng này. Từ ngày 23/8/2026, ứng dụng eTax Mobile được bổ sung chức năng để cá nhân tra cứu doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình đang được ghi nhận là người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh; đồng thời gửi phản ánh khi phát hiện dấu hiệu giả mạo hồ sơ hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân.
Việc đưa chức năng tra cứu và phản ánh lên ứng dụng thuế điện tử tạo thêm một kênh để người dân chủ động kiểm tra dữ liệu gắn với danh tính của mình. Thay vì chỉ biết sự việc khi nhận thông báo hoặc thực hiện thủ tục khác, cá nhân có thể phát hiện sớm hơn một doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình không nhận diện.
Theo ông Nguyễn Đức Huy, Phó trưởng ban Nghiệp vụ Thuế, Cục Thuế, cơ quan thuế các địa phương được yêu cầu bố trí bộ phận thường xuyên rà soát, tiếp nhận và xử lý phản ánh trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Trong quá trình xử lý, yêu cầu đặt ra là hạn chế tối đa việc đề nghị người dân cung cấp lại thông tin, tài liệu cơ quan thuế đã có hoặc có thể trao đổi với cơ quan liên quan.
Cơ quan thuế cũng phải thông tin rõ cho người dân về tình trạng và nghĩa vụ thuế liên quan đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh bị phản ánh; đồng thời cung cấp thông tin, tài liệu thuộc phạm vi quản lý cho cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu. Kết quả xử lý cần được theo dõi để cập nhật lại thông tin quản lý thuế.
Việc xử lý phản ánh không dừng ở điều chỉnh dữ liệu định danh mà còn phải rà soát tình trạng hoạt động, hóa đơn và nghĩa vụ thuế đã phát sinh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh bị phản ánh.
Theo bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng ban Nghiệp vụ Thuế, Cục Thuế, quá trình hỗ trợ người nộp thuế thực hiện thủ tục cũng là dịp rà soát những trường hợp lợi dụng pháp nhân để mua bán hóa đơn bất hợp pháp hoặc trốn thuế. Với những trường hợp này, cơ quan thuế sẽ áp dụng biện pháp xử lý theo quy định.
Việc người dân chủ động kiểm tra thông tin còn cung cấp đầu mối để cơ quan quản lý nhận diện pháp nhân có dấu hiệu bất thường hoặc bị lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm.
Làm rõ trách nhiệm từ những hồ sơ mang tên người khác
Điểm khó nhất trong xử lý trường hợp bị mạo danh là phân định rõ quyền lợi, trách nhiệm của cá nhân bị sử dụng trái phép thông tin với nghĩa vụ của doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh đã được hình thành trên hồ sơ. Nếu hai vấn đề không được tách bạch, người bị hại có thể bị cuốn vào quá trình xử lý nghĩa vụ thuế của pháp nhân mà họ không quản lý.
Theo thông tin từ Cục Thuế, hướng xử lý đang được phối hợp với các cơ quan liên quan là bảo vệ quyền lợi của cá nhân bị hại, đồng thời tách bạch với nghĩa vụ của pháp nhân được thành lập trái phép. Điều này không có nghĩa các nghĩa vụ phát sinh của pháp nhân bị bỏ qua; cơ quan chức năng phải tiếp tục xác minh chủ thể thực sự liên quan và xử lý theo quy định.
Đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh bị phản ánh có dấu hiệu sử dụng trái phép thông tin cá nhân nhưng đang ở trạng thái hoạt động, cơ quan thuế phải rà soát hồ sơ khai thuế, tình hình sử dụng hóa đơn điện tử cùng các thông tin, dữ liệu liên quan. Việc xác minh thực tế tại địa chỉ đăng ký cũng được thực hiện để có căn cứ áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.
Trường hợp đủ điều kiện, cơ quan thuế thực hiện ngừng sử dụng hóa đơn điện tử theo Điều 8 Thông tư số 91/2026/TT-BTC và các quy trình nghiệp vụ, hướng dẫn quản lý rủi ro. Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, thông tin và tài liệu liên quan được chuyển đến cơ quan công an và cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.
Ông Nguyễn Đức Huy cho biết Cục Thuế đang phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an để rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh của người đại diện theo pháp luật tại các doanh nghiệp ở trạng thái 03 và 06, phục vụ việc liên hệ, hướng dẫn người nộp thuế và xác minh thông tin quản lý thuế.
Cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý thông tin thành lập và tình trạng pháp lý; cơ quan thuế rà soát nghĩa vụ, hóa đơn; cơ quan công an xác minh dấu hiệu giả mạo hoặc tội phạm. Sự phối hợp này nhằm hạn chế việc người dân phải cung cấp nhiều lần những thông tin, tài liệu cơ quan nhà nước đã có, đồng thời tạo cơ sở xử lý thống nhất giữa các đơn vị liên quan.
Tuy nhiên, cũng cần phân biệt trường hợp bị giả mạo hoàn toàn với trường hợp cá nhân tự nguyện cung cấp thông tin hoặc nhận lợi ích để đứng tên nhưng không trực tiếp quản lý, điều hành. Theo yêu cầu của Cục Thuế, nếu phát hiện dấu hiệu cá nhân nhận lợi ích vật chất để đứng tên chủ sở hữu, thành viên, cổ đông, người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh, thông tin liên quan phải được chuyển cho cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và cơ quan có thẩm quyền để xác minh, xử lý.
Sự phân biệt này nhằm bảo vệ đúng người bị hại nhưng không tạo kẽ hở cho hành vi cho mượn hoặc bán danh tính.
Chiến dịch làm sạch mã số thuế đang rà soát các doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục và những đơn vị không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trong khối dữ liệu đó, trường hợp giả mạo thông tin cá nhân là nhóm cần được xử lý thận trọng, bởi phía sau một mã số thuế bất thường có thể là quyền lợi hợp pháp của một người dân.
Theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cơ quan thuế hướng tới phối hợp doanh nghiệp để dữ liệu trở nên “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ hệ thống quản lý thuế mới và việc kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Đặt trong câu chuyện mạo danh, yêu cầu ấy đòi hỏi thông tin định danh phải phản ánh đúng người thực sự tạo lập và điều hành chủ thể kinh doanh.
Giá trị của dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” vì thế không chỉ nằm ở việc thống kê chính xác số doanh nghiệp đang hoạt động. Dữ liệu sạch còn phải bảo đảm một cá nhân không bị gắn với doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình không thành lập; đồng thời giúp cơ quan chức năng truy đúng chủ thể đã tạo lập, điều hành hoặc lợi dụng pháp nhân để vi phạm.
Với người dân, điều thiết thực nhất là có thể tự kiểm tra thông tin, gửi phản ánh thuận tiện, được thông báo rõ tình trạng xử lý và không phải cung cấp lặp lại những tài liệu cơ quan nhà nước đã có. Với cơ quan quản lý, mỗi phản ánh cần trở thành điểm khởi đầu của quá trình xác minh và sửa dữ liệu đến cùng. Chỉ khi đó, làm sạch mã số thuế mới thực sự gắn với bảo vệ danh tính và quyền lợi của người dân.
