Thu ngân sách gần đạt dự toán, tập trung thực hiện nhiệm vụ chi cuối năm

Hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, tăng cường quản lý thu

Vừa hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, vừa bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội là yêu cầu xuyên suốt trong điều hành ngân sách nhà nước. Kết quả thu 10 tháng năm 2026 cho thấy nguồn thu tiếp tục tăng so với cùng kỳ, song tiến độ giữa các khoản thu, khu vực kinh tế và địa phương vẫn có sự khác biệt.

Theo Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách nhà nước tháng 10 ước đạt 261,1 nghìn tỷ đồng, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 10 tháng, tổng thu ước đạt 2.448,5 nghìn tỷ đồng, bằng 96,8% dự toán, tăng 11,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó một số nguồn thu chính như thu nội địa đạt 2.112,2 nghìn tỷ đồng, bằng 96% dự toán, tăng 11,9% so với cùng kỳ; thu từ dầu thô đạt 57,5 nghìn tỷ đồng, bằng 133,8% dự toán; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 274,9 nghìn tỷ đồng, bằng 98,9% dự toán.

Kết quả này được ghi nhận trong bối cảnh các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất tiếp tục được triển khai nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, người dân, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng.

Trong 10 tháng, tổng số tiền thuế, phí và tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn ước khoảng 366,6 nghìn tỷ đồng. Trong đó, số được miễn, giảm khoảng 225,1 nghìn tỷ đồng; số được gia hạn khoảng 141,5 nghìn tỷ đồng. Hai nhóm chính sách có tác động khác nhau: miễn, giảm giúp giảm nghĩa vụ tài chính, còn gia hạn cho phép lùi thời điểm nộp, hỗ trợ người nộp thuế chủ động hơn về dòng tiền.

Cùng với triển khai chính sách hỗ trợ, Bộ Tài chính tăng cường quản lý thu, chống thất thu, hạn chế gian lận, trốn thuế và đẩy mạnh thu hồi nợ đọng thuế. Cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những lĩnh vực, khoản thu có nguy cơ thất thu; chú trọng kiểm tra sau hoàn thuế, kiểm soát hoàn thuế giá trị gia tăng để bảo đảm đúng đối tượng, đúng quy định.

Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, cơ quan hải quan triển khai các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp thông quan hàng hóa, đồng thời tăng cường kiểm tra sau thông quan, chống buôn lậu và gian lận thương mại.

Xét theo khu vực kinh tế, thu từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ước đạt 100,5% dự toán, tăng 27,2% so với cùng kỳ. Thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đạt 108,5% dự toán, tăng 31,2%; thu từ khu vực doanh nghiệp nhà nước bằng 95% dự toán, tăng 12,4%.

Ở từng sắc thuế, thuế thu nhập doanh nghiệp ước đạt 117,3% dự toán, tăng 29,8% so với cùng kỳ; thuế giá trị gia tăng đạt 93,6% dự toán, tăng 23,2%; thuế tiêu thụ đặc biệt đạt 87,3% dự toán, tăng 24,6%.

Tuy nhiên, kết quả thu chung tích cực không đồng nghĩa tất cả các khoản thu đều đạt tiến độ cao. Thuế thu nhập cá nhân mới đạt 77,3% dự toán, giảm 8% so với cùng kỳ; thuế bảo vệ môi trường đạt 39% dự toán, giảm 51,6%; thu tiền sử dụng đất đạt 85% dự toán.

Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 10, có 19/34 địa phương có tiến độ thu đạt trên 88% dự toán, trong khi 3 địa phương đạt dưới 80% dự toán. Có 27/34 địa phương ghi nhận tăng trưởng thu so với cùng kỳ.

Sự khác biệt về tiến độ thu cho thấy việc bám sát từng khoản thu, từng địa bàn vẫn cần được chú trọng trong những tháng cuối năm. Cùng với thực hiện chính sách hỗ trợ, công tác quản lý thu phải tiếp tục bảo đảm thu đúng, thu đủ, kịp thời vào ngân sách theo quy định.

Tập trung nhiệm vụ chi, bảo đảm cân đối và khả năng thanh toán

Trong khi thu ngân sách đã gần đạt dự toán năm, tổng chi ngân sách nhà nước 10 tháng năm 2026 ước đạt 2.108,7 nghìn tỷ đồng, bằng 66,8% dự toán, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, chi đầu tư phát triển đạt gần 735 nghìn tỷ đồng, bằng 65,6% dự toán; chi trả nợ lãi đạt 74,5% dự toán; chi thường xuyên đạt 70,8% dự toán.

Như vậy, chi ngân sách tăng so với cùng kỳ nhưng khối lượng thực hiện theo dự toán còn lớn trong những tháng cuối năm. Riêng chi đầu tư phát triển, tỷ lệ đạt 65,6% dự toán đặt ra yêu cầu tập trung thực hiện nhiệm vụ chi, đồng thời bảo đảm chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn.

Theo Bộ Tài chính, ngân sách nhà nước cơ bản đáp ứng các nhu cầu chi phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh, quản lý nhà nước và thanh toán các khoản nợ đến hạn. Việc chi trả tiền lương, các khoản có tính chất lương và thực hiện chính sách an sinh xã hội được bảo đảm kịp thời.

Bên cạnh các nhiệm vụ chi theo dự toán, nguồn dự phòng ngân sách trung ương được sử dụng để xử lý những yêu cầu phát sinh. Trong 10 tháng, ngân sách trung ương đã sử dụng 26,8 nghìn tỷ đồng dự phòng để khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và xử lý các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách.

Việc bảo đảm nguồn lực cho cả nhiệm vụ thường xuyên và các yêu cầu phát sinh đòi hỏi điều hành chi gắn chặt với quản lý ngân quỹ, huy động vốn và khả năng thanh toán. Bộ Tài chính tiếp tục chủ động điều hành ngân quỹ nhà nước, huy động vốn và phát hành trái phiếu Chính phủ nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu chi của ngân sách trung ương, bảo đảm khả năng thanh toán và trả nợ đến hạn.

Theo số liệu Bộ Tài chính cung cấp, đã phát hành 345,9 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, với kỳ hạn bình quân 8,65 năm và lãi suất bình quân 4,22%/năm.

Cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương trong 10 tháng được bảo đảm. Đây là điều kiện để tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội trong thời gian còn lại của năm.

Từ kết quả 10 tháng, trọng tâm điều hành những tháng cuối năm là tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, tăng cường quản lý thu, chống thất thu và thu hồi nợ đọng thuế; đồng thời tập trung thực hiện các nhiệm vụ chi, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực. Mục tiêu là phấn đấu hoàn thành cao nhất nhiệm vụ ngân sách năm 2026, bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ cấp thiết và phát triển kinh tế-xã hội.