Làm rõ con số gần 95.000 doanh nghiệp, tổ chức chấm dứt mã số thuế

Trao đổi về số lượng doanh nghiệp gia nhập, rời bỏ thị trường tại buổi họp báo Chuyên đề do Cục Thuế tổ chức chiều nay (4/9), theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cần phân biệt giữa số doanh nghiệp phát sinh đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong năm 2026 và số hồ sơ được cơ quan thuế hoàn tất xử lý trong cùng kỳ.

Số trường hợp hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế tăng mạnh chủ yếu do ngành thuế triển khai chiến dịch xử lý hồ sơ tồn đọng từ những năm trước, không đồng nghĩa toàn bộ số doanh nghiệp, tổ chức này mới rời bỏ thị trường trong 8 tháng đầu năm nay.

Số cấp mới cao gấp 6,8 lần số đề nghị chấm dứt

Theo Cục Thuế, trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành thuế cấp mới mã số thuế cho 167.637 doanh nghiệp, tổ chức, bằng 89% cùng kỳ năm 2025. Trong đó có 156.478 doanh nghiệp và chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông với đăng ký kinh doanh, bằng 108% cùng kỳ.

Cùng thời gian, cơ quan thuế hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp, tổ chức, bằng 209% cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, trong số này chỉ có 23.017 trường hợp đề nghị thực hiện thủ tục trong năm 2026. Gần 72.000 trường hợp còn lại là hồ sơ nộp từ năm 2025 trở về trước, được tập trung xử lý trong Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế, không thể lấy tổng số 94.991 trường hợp được hoàn tất thủ tục để kết luận rằng có gần 95.000 doanh nghiệp, tổ chức mới rời bỏ thị trường trong 8 tháng đầu năm 2026.

Tính riêng doanh nghiệp và chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông với đăng ký kinh doanh, số được cấp mới mã số thuế trong 8 tháng đầu năm 2026 cao gấp 6,8 lần số đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Năm 2024, có 180.395 doanh nghiệp, chi nhánh được cấp mới mã số thuế và 30.189 trường hợp hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế, tương ứng tỷ lệ 6 lần. Năm 2025, các con số lần lượt là 227.295 và 48.969 trường hợp. Trong 8 tháng đầu năm 2026, có 156.478 doanh nghiệp, chi nhánh được cấp mới, trong khi số đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế là 23.017 trường hợp, tương ứng tỷ lệ 6,8 lần.

Ông Mai Sơn nhận định, tỷ lệ doanh nghiệp thành lập mới so với doanh nghiệp đề nghị rời bỏ thị trường trong 8 tháng đầu năm 2026 vẫn khả quan. Kết quả này cần được xem xét cùng với bức tranh tăng trưởng kinh tế, tình hình giải ngân vốn đầu tư công, việc tháo gỡ điểm nghẽn tại các dự án bất động sản và sự phục hồi của hoạt động sản xuất, kinh doanh.

“Với những địa phương có nỗ lực tháo gỡ khó khăn cho các dự án cũng như đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, số doanh nghiệp thành lập mới cũng có sự tăng trưởng”, ông Mai Sơn cho biết.

Hoạt động của doanh nghiệp, người nộp thuế cũng được phản ánh qua kết quả thu ngân sách. Trong 8 tháng đầu năm 2026, số thu ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán và tăng 16,7% so với cùng kỳ. Năm 2025, số thu đạt 130,1% dự toán, tăng 27,6% so với năm 2024.

Theo ông Mai Sơn, những kết quả này có được nhờ sự phát triển của nền kinh tế, sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, Chính phủ, Bộ Tài chính và những cải cách trong công tác quản lý thuế.

Những năm qua, ngành thuế đã đề xuất, báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ, Quốc hội ban hành nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, người nộp thuế. Năm 2024, tổng số tiền thuế, tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn khoảng 178,2 nghìn tỷ đồng; năm 2025 tăng lên khoảng 229 nghìn tỷ đồng.

Ngành thuế cũng tiếp tục sửa đổi thể chế, ứng dụng công nghệ, triển khai hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động và đẩy nhanh giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng nhằm giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, người nộp thuế.

Làm sạch dữ liệu nhưng không buông lỏng quản lý

Xử lý hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế là nhiệm vụ thường xuyên của ngành thuế. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp khó khăn, nhất là tình trạng doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh.

Năm 2026, Cục Thuế nâng nhiệm vụ này thành Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, triển khai thống nhất toàn ngành theo Quyết định số 595/QĐ-CT của Cục trưởng Cục Thuế.

Chiến dịch tập trung rà soát, chuẩn hóa và giảm số người nộp thuế đang ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06); đồng thời kiểm soát hồ sơ phát sinh mới, không để tiếp tục tồn đọng.

Việc làm sạch dữ liệu nhằm phản ánh thực chất tình hình hoạt động của doanh nghiệp và sức khỏe nền kinh tế; tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, có mong muốn trở lại kinh doanh. Đây cũng là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế, phòng ngừa việc lợi dụng pháp nhân để mua bán hóa đơn, trốn thuế, gian lận và trục lợi ngân sách.

Theo ông Mai Sơn, cơ quan thuế mong muốn phối hợp với doanh nghiệp để dữ liệu trở nên “đúng, đủ, sạch, sống”, đáp ứng yêu cầu triển khai hệ thống quản lý thuế mới và kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi dữ liệu được làm sạch, những doanh nghiệp đủ điều kiện cũng có thể quay trở lại thị trường trong tương lai.

Quan điểm xuyên suốt của chiến dịch là lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ nhưng vẫn bảo đảm kỷ cương quản lý. Hồ sơ đủ điều kiện được hỗ trợ giải quyết nhanh; hồ sơ có dấu hiệu rủi ro được tăng cường kiểm tra, xác minh và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xử lý.

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng ban Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính đã đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ngành, chính quyền địa phương và công an cơ sở phối hợp với cơ quan thuế triển khai chiến dịch. Cục Thuế cũng ban hành hướng dẫn nghiệp vụ, tài liệu hỗ trợ doanh nghiệp và chỉ tiêu thực hiện trong toàn ngành.

Cục Thuế đang phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh của người đại diện theo pháp luật tại các doanh nghiệp thuộc trạng thái 03 và 06, phục vụ việc liên hệ, hướng dẫn người nộp thuế và xác minh thông tin quản lý.

Với cơ quan đăng ký kinh doanh, Cục Thuế đề nghị tăng cường phối hợp xử lý doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định và hoàn tất thủ tục giải thể đối với doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế. Cơ quan thuế cũng phối hợp với cơ quan hải quan xác nhận nghĩa vụ thuế để rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ.

Đối với trường hợp cá nhân bị giả mạo, sử dụng trái phép thông tin để thành lập doanh nghiệp, Cục Thuế đang phối hợp với các cơ quan liên quan xử lý theo hướng bảo vệ quyền lợi của người bị hại, đồng thời tách bạch với nghĩa vụ của pháp nhân được thành lập trái phép.

Cục Thuế tiếp tục rà soát các vướng mắc về chính sách, nghĩa vụ thuế và chế tài xử phạt; nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp giúp doanh nghiệp thuộc trạng thái 03 và 06 sớm hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách, khôi phục hoạt động hoặc chấm dứt hoạt động theo đúng quy định.

Theo ông Nguyễn Đức Huy, cơ quan thuế sẽ tháo gỡ nhanh các hồ sơ đủ điều kiện, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ; đồng thời tăng cường sàng lọc rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp “ảo”, doanh nghiệp “ma” để vi phạm pháp luật. Qua đó, dữ liệu doanh nghiệp được làm sạch, phản ánh thực chất hơn sức khỏe nền kinh tế và tạo điều kiện khuyến khích doanh nghiệp tái gia nhập thị trường.