Làm giàu từ bán hàng đa cấp, giấc mơ không có thật

Hàng kém chất lượng, bán giá… trên trời

Vào giữa tháng 10-2015, sáu đại lý Phụng Quần và Long Giang của Công ty TNHH Thiên Ngọc Minh Uy bị Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Vĩnh Long liên tục kiểm tra sau khi nhiều người tố cáo nhân viên, “chân rết” của hệ thống bán hàng đa cấp này lừa đến nỗi khuynh gia bại sản.

Ông Võ Văn Nghi (xã Tân Hạnh, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long), một trong những nạn nhân bị lôi kéo vào hệ thống bán hàng đa cấp tại đại lý Phụng Quần của Công ty Thiên Ngọc Minh Uy từ tháng 7-2013. Sau khi được người có tên Tô Kim Đặng (ngụ xã An Bình, huyện Long Hồ) mời tham gia các chương trình “Long Phụng hòa ca”, “Rồng bay phượng múa” cùng những lời “có cánh”, ông mua một máy ô-dôn với giá bảy triệu đồng. Nhân viên công ty giới thiệu máy ô-dôn có chức năng khử độc, khử trùng, diệt vi khuẩn trong thức ăn và nước uống. “Nhân viên nói mua máy ở ngoài thì mất tiền, còn mua máy của hệ thống Công ty Thiên Ngọc Minh Uy thì không mất tiền mà còn được thoái vốn dài dài, nếu giới thiệu được người khác tham gia. Vì nghe sẽ được thưởng hoa hồng và thoái vốn cho nên tôi đã mua mã dịch vụ. Đến nay, tôi không giới thiệu được ai, thời hạn hợp đồng cũng hết, thế là tôi đã mất hết số tiền khi tham gia” - ông Nghi ấm ức nói. Từ những tố cáo này, ngày 7-10-2015, đoàn kiểm tra thuộc Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Vĩnh Long, bất ngờ kiểm tra khóa huấn luyện đặc biệt khu vực 2 miền Tây do Công ty TNHH Thiên Ngọc Minh Uy tổ chức tại nhà hàng Hương Sen, TP Vĩnh Long. Có khoảng 500 người tham gia hội thảo nhưng nhiều người không khỏi ngỡ ngàng khi biết đây là “hội thảo chui” của công ty. Ông Nguyễn Văn Sơn, người đại diện công ty cũng không xuất trình được giấy tờ hợp lệ theo quy định cho phép tổ chức chương trình đào tạo, mà chỉ giải thích ngắn gọn: “Do tôi nghĩ là tổ chức tại nhà hàng thì không bắt buộc phải xin phép cơ quan có thẩm quyền”. Ngoài sai phạm không xin phép, ông Sơn cũng không xuất trình được một số giấy tờ cần thiết, như: hóa đơn chứng từ, danh sách khách hàng, sản phẩm, nội dung chương trình… Theo ghi nhận trong các đợt kiểm tra thực tế tại cơ sở thuộc công ty này, cho thấy, hàng hóa tại đây chủ yếu kém chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc và giá bán… trên trời. Một nồi áp suất có giá bán lẻ hơn sáu triệu đồng. Một bếp từ cũng được niêm yết với giá hơn sáu triệu đồng. Máy ô-dôn đa năng có giá gần 12 triệu đồng/sản phẩm. Phó Chi cục trưởng Quản lý thị trường Vĩnh Long Trần Quốc Linh cho biết: “Bộ mỹ phẩm nhập chỉ có giá 10 USD thôi, nhưng công ty này bán tới hơn 11 triệu đồng. Không chỉ vậy, hàng hóa ở đây đang vi phạm về nhãn hàng hóa, không có số lô, không có trọng lượng theo quy định. Đáng chú ý, tất cả sáu đại lý Phụng Quần và Long Giang đều có các phòng VIP nữ, nam để nhân viên trực tiếp dùng mỹ phẩm phục vụ khách hàng thử và cảm nhận sản phẩm, chăm sóc sức khỏe, trị bệnh. Tuy nhiên, qua kiểm tra, các nhân viên đều không có chứng chỉ hành nghề”.

Bán hàng ảo, trá hình đầu tư tài chính

Theo Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Long, qua kiểm tra sáu đại lý Phụng Quần và Long Giang trên địa bàn tỉnh đều phát hiện dấu hiệu sai phạm giống nhau: kinh doanh theo mô hình kim tự tháp; duy trì nhiều hơn một vị trí kinh doanh đa cấp, hợp đồng bán hàng đa cấp mã số kinh doanh đa cấp hoặc các hình thức khác tương đương đối với cùng một người tham gia bán hàng đa cấp; thu phí đối với việc cấp, đổi thẻ thành viên cho người tham gia bán hàng đa cấp; sử dụng người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh không có chứng chỉ hành nghề, không khám sức khỏe theo quy định, không có giấy phép hoạt động dịch vụ khám, chữa bệnh… Cũng theo ông Trần Quốc Linh, hoạt động chủ yếu của các doanh nghiệp (DN) bán hàng đa cấp là ký hợp đồng đại lý ký gửi hàng hóa tại các cơ sở kinh doanh trong tỉnh, sau đó các nhân viên bán hàng của DN đến nhận hàng của các đại lý này giao cho khách hàng. Hàng hóa được các DN này kinh doanh chủ yếu là mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, hàng điện máy, điện tử, máy mát-xa, máy ô-dôn... Phần lớn hàng hóa này được nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái-lan..., có một số loại được sản xuất trong nước. Khi cơ quan chức năng tiến hành niêm phong, đóng cửa tạm thời chờ xử lý các cơ sở này, đã có hàng nghìn người dân khắp nơi trong tỉnh lũ lượt kéo về TP Vĩnh Long để tố cáo những hành vi có dấu hiệu lừa đảo.

Bà Nguyễn Thị Dảnh, gần 60 tuổi, ngụ xã Long Phước, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long kể rằng, nghe lời xúi giục, dụ dỗ của người hàng xóm, tham gia vào hệ thống bán hàng này vì nghe nói có lời. Vậy là bà Dảnh rủ thêm người bạn nữa tham gia, hy vọng có tiền dưỡng già. Ai ngờ đâu, sau hơn một năm vẫn không nhận được bao nhiêu tiền, lại sắp hết hạn hợp đồng. Còn bà Nguyễn Thị Đào, ở huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long cũng giấu con cái gom góp hơn 200 triệu đồng “nướng” sạch vào mua hàng đa cấp. “Lúc đầu tôi đã nói để hỏi ý kiến mấy đứa con, nhưng nhân viên này bảo tôi không nên hỏi mà hãy âm thầm làm để gây bất ngờ. Tôi than, già rồi không biết chạy xe, đi bộ không nổi làm sao rủ rê người khác tham gia, nhân viên đó nói, cứ mua hàng rồi từ từ thuyết phục. Thế là, tôi giấu con cái tham gia, giờ đổ bể, không biết tính sao nữa” - bà Đào than thở. Ông Phạm Ngọc Chấn, 66 tuổi, ngụ xã Bình Phước, huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long cho biết, do lao động chân tay nhiều nên thường hay bị đau nhức, thận yếu. Nghe người cháu giới thiệu chăm sóc sức khỏe, ông Chấn mua gói sản phẩm hơn 30 triệu đồng là: máy ô-dôn, bộ chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ. “Nhân viên ở đây nói là người nào cũng được cấp giấy chứng nhận, tập huấn ở TP Hồ Chí Minh. Tôi làm ở đây được mười lần, vào đây tôi được nhân viên đắp thuốc, xoa bóp, mát-xa… đâu ngờ họ toàn làm “chui”, nguy hiểm quá” - ông Chấn nói.

Phó Chi cục trưởng Quản lý thị trường Vĩnh Long Trần Quốc Linh quả quyết, tất cả nhân viên của công ty ở đây đều không được tập huấn, cơ quan y tế không cấp giấy chứng nhận, hành nghề mát-xa, bấm huyệt; nhân viên không có chuyên môn. Còn Chánh thanh tra Sở Y tế Vĩnh Long Lưu Thành Đoàn khẳng định, việc mở các cơ sở chăm sóc sức khỏe như xoa bóp, bấm huyệt, bó thuốc nhưng không có chuyên môn coi như vi phạm pháp luật, đặc biệt là vi phạm về Luật Khám, chữa bệnh và Nghị định 76/CP của Chính phủ.

Hiện tại ở Vĩnh Long có khoảng 20.000 người tham gia vào hệ thống bán hàng đa cấp này. Trong đó, khoảng 10.000 người đã được thoái vốn, 2.000 đến 3.000 người vừa mới được thụ hưởng, còn lại 7.000 đến 8.000 người phải chịu cảnh mất trắng. Vì thế, nhiều người khi đã sa chân vào con đường bán hàng đa cấp, biết mình bị lừa, cay cú nhưng không còn cách nào khác họ lại lôi kéo dụ dỗ người thân, tiếp tục lừa đảo để lấy lại vốn. "Các cơ sở này bán hàng ảo, không phải bán hàng mà là đầu tư tài chính. Bên cạnh đó, các cơ sở này đều có dịch vụ khám, chữa bệnh trá hình để thu hút khách. Tuy nhiên, sau khi bị xử phạt và cấm các hoạt động vì sai phạm, đến nay hệ thống này ở Vĩnh Long gần như bị tê liệt, chỉ hoạt động cầm chừng và mở mạng lưới hoạt động sang địa bàn các tỉnh khác” - Phó Giám đốc Sở Công thương, Chi cục trưởng Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Long Phạm Tứ Phương cho biết.