La Phù giàu lên nhờ nghề

Nhiều năm qua, La Phù dẫn đầu các xã tỉnh Hà Tây về thu nhập. Trong đó, chủ yếu thu từ các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và thương mại, dịch vụ. Hiện nay La Phù chỉ còn 2% số hộ nghèo, số hộ khá và giàu tăng dần. Vậy, cách làm ở vùng quê này như thế nào.

Trong những năm thực hiện đổi mới, La Phù đã thành công sớm  trong việc chuyển dịch sản xuất nông nghiệp theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm trên mỗi ha đất nông nghiệp. Nhưng nếu chỉ xoay xở bằng nghề nông, La Phù không thể cải thiện việc làm ổn định cho nông dân. Quỹ thời gian và số lao động dôi dư tiếp tục gia tăng. Mức thu nhập từ ngành nông nghiệp thấp. Số hộ cận nghèo còn lớn và khả năng vươn lên làm giàu đối với họ còn nhiều khó khăn.

Ðể giải quyết những mâu thuẫn nói trên, ngay từ giữa thập niên cuối thế kỷ trước, Ðảng bộ, UBND cùng các ngành của xã La Phù đã đồng thuận đưa ra chủ trương và tiến hành vận động các hộ nông dân, xã viên từng bước phá thế thuần nông, chuyển dần sang sản xuất hàng hóa trong các ngành tiểu thủ công nghiệp và hoạt động thương mại, dịch vụ. Từ đó, các làng nghề truyền thống được khôi phục và các ngành nghề mới, các doanh nghiệp vừa và nhỏ ra đời, phát triển theo mô hình "hộ kiêm nghề, doanh nghiệp hoạt động chuyên ngành, HTX kinh doanh dịch vụ tổng hợp". Xã có 11 xóm, với gần 1.900 hộ, khoảng 9.000 nhân khẩu, trong đó có 5.000 lao động, 40 công ty (công ty TNHH, công ty cổ phần). Ðến năm 2004, La Phù đã có 100% số doanh nghiệp, gần 100% số lao động và hơn 90% số hộ nông dân hoạt động trong các ngành dệt len, sản xuất bánh kẹo và thương mại, dịch vụ. Ðây là một tiêu chí để khẳng định La Phù trở thành xã nghề. Bí thư Ðảng ủy xã Nguyễn Duy Sinh cho biết, cả hai ngành dệt len, làm bánh kẹo, mười năm về trước còn sản xuất theo phương pháp thủ công, nay đã chuyển hẳn sang sản xuất công nghiệp với công nghệ mới. Nguyên liệu phục vụ sản xuất là sợi len, bột mỳ, đường, bơ, sữa, trứng gia cầm các loại. Trong đó 50% số lượng sợi len và 100% số lượng bột mỳ phải nhập khẩu. Số nguyên liệu còn lại được khai thác từ các địa phương trong nước. Mỗi loại sản phẩm có thời vụ sản xuất khác nhau. Từ tháng 3 đến hết tháng 10 là mùa dệt len, dệt tất; từ tháng 11 năm trước, đến tháng 2 năm sau là mùa làm bánh kẹo phục vụ thị trường trong nước.

Nghề dệt len công nghiệp đã thu hút 20 công ty, 1.300 hộ/1.900 hộ tham gia. Nhiều năm qua, bằng nguồn vốn tự huy động, số doanh nghiệp và các hộ dân đã đầu tư khoảng 200 tỷ đồng xây dựng các cơ sở công nghiệp (nhà xưởng, hệ thống điện, đường giao thông) mua sắm dây chuyền, thiết bị, máy móc  phục vụ sản xuất. Riêng với khu vực kinh tế hộ, đã có tới 4.500 máy dệt len các loại. Các hộ tham gia dệt len đều có 2-3 máy, gồm máy dệt, máy xén, máy khâu... Ngoài lực lượng tại chỗ, còn có khoảng 5.000-7.000 máy dệt len khác của các hộ dân trên địa bàn 20 xã, thuộc bảy huyện, thị xã của tỉnh Hà Tây, làm vệ tinh, chuyên sản xuất gia công cho La Phù. Ngành sản xuất bánh kẹo cũng thu hút 20 doanh nghiệp và 300 hộ nông dân tham gia. Một số công ty đã liên kết với các hộ thành lập công ty cổ phần, đầu tư nhiều tỷ đồng mua sắm trang thiết bị máy móc phục vụ sản xuất. Khoảng hơn 100 hộ khác chuyên hoạt động dịch vụ, như sản xuất bao bì, in ấn nhãn mác phục vụ việc đóng gói sản phẩm của ngành dệt và ngành sản xuất bánh kẹo. Hằng năm, La Phù sản xuất được 110-120 triệu sản phẩm hàng dệt len, hàng chục triệu đôi tất và hơn 10 nghìn tấn bánh kẹo các loại. 75% số sản phẩm hàng dệt len được xuất khẩu sang thị trường EU, Mỹ. 25% số sản phẩm còn lại (chủ yếu là tất) và hàng bánh kẹo tiêu dùng trong nước. Công ty Lan Việt là đơn vị đạt kim ngạch xuất khẩu hàng dệt len có năm lên tới năm triệu USD, công ty Ðông Ðô và Minh Phương mỗi đơn vị đạt ba triệu USD...

Sản xuất ngành nghề phát triển đã tạo điều kiện cho La Phù chuyển hẳn cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp - công nghiệp ngành nghề - dịch vụ sang công nghiệp - thương mại, dịch vụ - nông nghiệp. Năm 2005, La Phù đạt giá trị tổng sản phẩm 434 tỷ đồng, tăng 11,9%; hình thành theo cơ cấu: công nghiệp ngành nghề 79,7%, tăng 31,4 tỷ đồng - thương mại, dịch vụ 15%, tăng 10,8 tỷ đồng - nông nghiệp 8,3%, tăng 3,8 tỷ đồng so với năm 2004; doanh thu bình quân một doanh nghiệp 5-6 tỷ đồng và mỗi hộ hơn 130 triệu đồng; bình quân mức thu nhập đạt 8,7 triệu đồng/hộ. Trong đó, 90% là thu từ ngành nghề tiểu thủ công và thương mại, dịch vụ. Còn lại là thu từ nông nghiệp. Thế nhưng hộ nào cũng giữ nguyên diện tích ruộng canh tác được giao. Xã có chợ lao động. Hằng ngày La Phù thu hút gần 10 nghìn lao động ở quanh vùng vào làng, hỗ trợ các hộ dân làm nghề và làm ruộng. Ðến nay, nông dân La Phù đều có nhận thức: Lấy sản xuất nông nghiệp để giải quyết những nhu cầu cơ bản về lương thực cho người và phát triển chăn nuôi gia đình. Còn xóa nghèo, làm giàu phải bằng các ngành nghề tiểu thủ công và hoạt động thương mại-dịch vụ. Về cơ cấu lao động xã hội, cách đây 5-6 năm về trước, La Phù vẫn còn tới 60% số dân và gần 50% số lao động chuyên làm nông nghiệp. Ðến nay, nhờ chuyển đổi cơ cấu kinh tế, các ngành nghề liên tục phát triển đã thu hút và tạo việc làm ổn định tại chỗ cho 90% số hộ nông dân, gần 100% số lao động. Rõ ràng, La Phù đã đạt được mục tiêu: chuyển đổi cơ cấu kinh tế gắn với chuyển dịch và phân công lại lao động xã hội trên địa bàn theo hướng tích cực.

Từ khi Luật HTX, Luật Doanh nghiệp ra đời, La Phù đã chuyển đổi HTX nông nghiệp cũ sang HTX kiểu mới; thành lập mới một quỹ tín dụng nội bộ và 40 công ty, gần 100 tổ liên gia trong các xóm nghề. Mỗi doanh nghiệp hạch toán riêng, nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là phục vụ kinh tế hộ xã viên, nông dân, các doanh nghiệp cùng phát triển. Chẳng hạn, HTX dịch vụ nông nghiệp chuyên dịch vụ các khâu thiết yếu như: cung ứng điện, nước, các loại giống cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng cao; bảo vệ thực vật, hoạt động khuyến nông và thu gom xử lý chất thải, bảo vệ môi trường làng nghề. Quỹ tín dụng chuyên làm nhiệm vụ huy động vốn nhàn rỗi, cho các hộ vay phát triển sản xuất. Các doanh nghiệp thực hiện ký hợp đồng với các hộ sản xuất về cung ứng nguyên liệu, tổ chức khuyến công, dạy nghề, hướng dẫn quy trình sản xuất, quy cách, mẫu mã, kiểu dáng bao bì và tiêu thụ 100% sản phẩm. Một nét mới trong quá trình tham gia hợp tác sản xuất ngành nghề là các hộ nông dân đều là xã viên HTX dịch vụ nông nghiệp. Trong đó có bộ phận là thành viên của một hoặc hai doanh nghiệp. Ðó là chưa kể đến sự hoạt động của các tổ liên gia giúp nhau về vốn, kỹ thuật, công nghệ sản xuất, thông tin về giá sản phẩm, thị trường tiêu thụ.

UBND xã và doanh nghiệp, hộ nông dân cùng góp vốn đầu tư xây dựng hệ thống điện, đường giao thông nông thôn bảo đảm cho xe vận tải có sức chở 30-40 tấn vào làng giao, nhận hàng và hệ thống điện thoại phục vụ hoạt động của làng nghề; tiến hành quy hoạch xây dựng cụm công nghiệp trên diện tích khoảng 53 ha để sớm đưa ngành nghề ra khỏi khu dân cư. La Phù hôm nay là điển hình về phát triển công nghiệp làng nghề của đồng bằng sông Hồng. Nhờ đó,  xã chỉ còn 2% số hộ thuộc diện nghèo (theo tiêu chí mới). Số hộ loại khá và giàu tăng dần. Nông thôn La Phù chuyển dịch khá nhanh theo hướng đô thị hóa.