Mặc dù có nhiều dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đã ra khỏi suy thoái, phục hồi nhanh hơn nhiều người dự đoán, nhưng theo các chuyên gia, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới này cần chú trọng chất lượng tăng trưởng chứ không phải là mức độ tăng trưởng.
Triển vọng phát triển của nền kinh tế lớn Thứ ba thế giới
Trong chín tháng đầu năm nay, Trung Quốc đã đạt tăng trưởng kinh tế từ 7-8%. Các quan chức Trung Quốc nhận định rằng gói kích cầu trị giá 586 tỷ USD đã có tác động quyết định đến sự phục hồi kinh tế ở nước này. Theo ông Hùng Tất Lâm, Phó Tổng Giám đốc Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia Trung Quốc, chỉ tính riêng trong nửa đầu năm nay, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới này đã đạt tăng trưởng 7,1%, trong quý I đạt 6,1% và trong quý II đạt 7,9% và trong quý III đạt 8,9%. Ðây sẽ là yếu tố quan trọng giúp tạo thêm nhiều việc làm cũng như bảo đảm trật tự xã hội. Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Trần Ðức Minh nhận định rằng, nhìn chung kinh tế Trung Quốc "đang dần ổn định và đi vào phát triển". Theo ông, tốc độ sụt giảm xuất khẩu của Trung Quốc sẽ giảm dần trong nửa cuối năm nay.
Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu tài chính thuộc Trung tâm Nghiên cứu phát triển Quốc vụ viện Trung Quốc Ba Thự Tùng cho rằng, quý IV năm nay, kinh tế Trung Quốc sẽ phục hồi mạnh mẽ. Và nếu kinh tế Mỹ sớm phục hồi kéo theo sự khởi sắc của xuất khẩu, thì sự phục hồi của kinh tế Trung Quốc còn mạnh hơn nữa. Theo ông Ba Thự Tùng, không có gì phải hoài nghi về tốc độ tăng trưởng 8% của kinh tế Trung Quốc trong cả năm nay. Ngân hàng phát triển châu Á mới đây cũng đưa ra dự đoán, năm nay, kinh tế Trung Quốc có khả năng tăng trưởng 8,2%.
Giới phân tích nói chung lạc quan về số liệu kinh tế của Trung Quốc. Dong Tao, một nhà kinh tế làm việc cho Ngân hàng Credit Suisse ở Hồng Công nói: "Nhìn chung bức tranh xuất khẩu sẽ khá hơn trong các tháng tới; cho rằng mức tăng sẽ được duy trì thường xuyên và tháng sau sẽ cao hơn tháng trước". Nhận xét về triển vọng tăng trưởng của Trung Quốc, chuyên gia kinh tế Trương Quần Lập thuộc Trung tâm nghiên cứu phát triển Quốc vụ viện Trung Quốc cho rằng, kinh tế nước này trong quý III và IV có thể đạt mức tăng trưởng hơn 10%. Kinh tế Trung Quốc sẽ phục hồi theo hình chữ U, đáy của nó là cuối quý IV-2008 và đầu quý I năm nay.
Còn đó những thách thức
Suy thoái kinh tế thế giới đã khiến kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sụt giảm mạnh, kéo theo tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại. Trước đây, Trung Quốc đạt tăng trưởng GDP ở mức hai con số trong nhiều năm liên tiếp. Trong tháng 9 vừa qua, Trung Quốc xuất khẩu được 115,9 tỷ USD, giảm 15,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhập khẩu giảm 3,5% còn 103 tỷ USD. Trong chín tháng đầu năm 2009 thặng dư mậu dịch của Trung Quốc đạt 135,5 tỷ USD, giảm 26% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong tám tháng đầu năm nay thương mại hai chiều giữa Trung Quốc và Liên hiệp châu Âu (EU) giảm 19,4%, với Mỹ giảm 15,8%, với Nhật Bản giảm 20%. Gần đây, Thứ trưởng Thương mại Trung Quốc Trong Sơn cho biết, các nhà xuất khẩu của Trung Quốc vẫn đang gặp khó khăn. Ðể hỗ trợ cho xuất khẩu, Trung Quốc đã tăng tiền hoàn thuế trị giá gia tăng đối với hàng xuất khẩu một vài lần trong năm ngoái, cải thiện bảo hiểm tín dụng cho xuất khẩu. Những nỗ lực gần đây của Trung Quốc nhằm thúc đẩy tiêu thụ trong nước đã giúp duy trì tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế và làm giảm thặng dư thương mại. Nhưng hoạt động đầu tư - đầu cơ quá lớn không phải là điều tốt cho sự tăng trưởng bền vững. Các chuyên gia còn cho rằng, khoảng 15% gói kích cầu của Trung Quốc, tương đương 145 tỷ USD bị sử dụng sai mục đích, đưa vào đầu cơ chứng khoán, bất động sản. Theo đó, dẫn đến nguy cơ bùng nổ phá sản tại những lĩnh vực này và làm gia tăng lạm phát. Chính người phát ngôn Tổng cục Thống kê Trung Quốc cũng cảnh báo rất nhiều khó khăn và thách thức vẫn còn ở phía trước như: "Nền tảng phục hồi chưa chắc chắn. Ðà tăng trưởng chưa ổn định. Cơ cấu kinh tế chưa cân xứng. Vì vậy, còn nhiều yếu tố bất ổn". Do các ngân hàng nhà nước đẩy mạnh cho vay, tín dụng mới ở Trung Quốc đã tăng vọt lên 1,1 nghìn tỷ USD trong nửa đầu năm nay, gây nhiều quan ngại.
Nhiều chuyên gia kinh tế quốc tế nhận định, sự phục hồi của một mình Trung Quốc không thể đem lại sự phục hồi cho kinh tế toàn cầu. Phần lớn hàng nhập khẩu của Trung Quốc là nguyên liệu thô từ các nền kinh tế đang phát triển, do đó, lợi ích trực tiếp mà sự phục hồi kinh tế Trung Quốc mang lại cho Mỹ và châu Âu là rất có hạn.
Trong bài phân tích đăng trên tờ Người Ô-xtrây-li-a số ra mới đây, chuyên gia kinh tế Ben Sim-phen-đóc-phơ thuộc Ngân hàng Hoàng gia Xcốt-len cho rằng, mục tiêu tăng trưởng của cả năm 2009 là 8%, nếu đạt được mục tiêu đó sẽ là một kết quả ấn tượng khi mà rất nhiều nền kinh tế khác của khu vực vẫn đang giảm sút. Tuy nhiên, việc theo đuổi một mục tiêu tăng trưởng chỉ làm gia tăng tình trạng mất cân bằng kinh tế và những rạn nứt trong nền kinh tế Trung Quốc hiện đang bắt đầu nổi lên. Chuyên gia kinh tế này cho rằng, Trung Quốc cần chú trọng hơn vào chất lượng tăng trưởng chứ không nên chỉ quan tâm đến nhịp độ tăng trưởng. Ngay Chính phủ Trung Quốc cũng cảnh báo một số thách thức kinh tế vẫn tồn tại. Tổng cục Thống kê quốc gia Trung Quốc cho rằng, "khó khăn và thách thức trước mắt vẫn rất nhiều".
QUANG THIỀU
