Kinh tế hợp tác góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn Bình Phước

Theo ông Trần Phụng, từ khi tách ra từ tỉnh Sông Bé (cũ), Bình Phước là tỉnh nghèo, cơ sở hạ tầng yếu kém dường như chưa có gì. Tuy nhiên, sau 11 năm xây dựng phát triển, đến nay bộ mặt nông thôn đã dần thay da đổi thịt. Nhiều mô hình kinh tế đã có bước phát triển khởi sắc, trong đó có mô hình kinh tế hợp tác xã.

Sau nhiều năm tiến hành củng cố, hoàn thiện tổ chức hoạt động, quản lý khu vực hợp tác xã, tổ hợp tác trên cơ sở vận dụng thực hiện các nghị quyết của Đảng, các quy định, chính sách của Nhà nước sát hợp với thực tiễn địa phương, kinh tế hợp tác trên địa bàn tỉnh trong những năm gần đây đã có những chuyển biến tích cực, số lượng HTX, tổ hợp tác tăng theo hàng năm. Đến nay, toàn tỉnh có 4.774 tổ hợp tác, với 105.294 thành viên; 77 HTX, trong đó 61 HTX nông nghiệp, 8 HTX vận tải, 3 HTX  tiểu thủ công nghiệp-xây dựng, 3 HTX thương mại-dịch vụ, 2 quỹ tín dụng nhân dân, với tổng số xã viên 4.282 người.

Các HTX chuyển đổi, thành lập mới về cơ bản được tổ chức và hoạt động theo Luật HTX năm 2003. Năng lực nội tại của các HTX từng bước được nâng lên, phương thức hoạt động được đổi mới phù hợp với yêu cầu phát triển của HTX trong cơ chế thị trường. Một số HTX hoạt động hiệu quả, tạo được lòng tin, mang lại lợi ích cho bà con xã viên, góp phần giải quyết việc làm và tăng thêm thu nhập cho người lao động. Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại những khó khăn, hạn chế.

Đó là phong trào HTX có bước chuyển biến tích cực nhưng chưa thực sự mạnh và chưa thực sự vững chắc.  Phần  lớn HTX hoạt động với quy mô nhỏ lẻ, ít vốn; cơ sở vật chất nghèo nàn, lạc hậu, sản phẩm đơn điệu, sức cạnh tranh trên thị trường yếu. Một số HTX chưa đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, cán bộ quản lý và xã viên chưa toàn tâm, toàn ý xây dựng phát triển HTX.

Thêm vào đó, tồn tại hiện nay là còn một bộ phận HTX  ngưng hoạt động đã lâu và một vài HTX hoạt động mang tính hình thức, hợp tác xã trá danh, thành lập HTX nhằm lợi dụng hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước, đang được Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo rà soát tình hình tổ chức và hoạt động để tiến hành củng cố hoặc giải thể.

Các HTX điển hình tiên tiến là động lực thúc đẩy phong trào HTX, nghĩa là các HTX này vừa phát triển, vừa phải tạo được sức lan toả, sức thu hút các HTX khác; có tinh thần hợp tác với các HTX trên địa bàn để vực dậy, mở rộng sự hỗ trợ, trao đổi, chia sẻ và giúp đỡ các HTX yếu về kinh nghiệm xây dựng mô hình hoạt động hiệu quả.Đối với tỉnh Bình Phước để nhân rộng mô hình HTX điển hình tiên tiến, trong thời gian tới, trước mắt phải làm tốt công tác tuyên truyền, học tập các đơn vị điển hình tiên tiến trong áp dụng mô hình sản xuất kinh doanh đem lại hiệu quả cao.

Xây dựng và triển khai kế hoạch xây dựng các hợp tác xã điển hình tiên tiến theo Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể 5 năm giai đoạn 2006-2010 của tỉnh và mục tiêu Đại hội III Liên minh Hợp tác xã tỉnh đề ra. Cần có chính sách ưu đãi của tỉnh đối với việc xây dựng hợp tác xã điển hình tiên tiến. khuyến khích xây dựng các mô hình hợp tác xã trên các lĩnh vực quan trọng trên từng địa bàn, đặc biệt hỗ trợ mua sắm trang thiết bị ban đầu, thu hút trí thức trẻ về hợp tác xã, hỗ trợ lãi suất cho vay vốn ưu đãi, tạo tiền đề cho các hợp tác xã đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, phát triển hiệu quả, bền vững và sơ, tổng kết rút kinh nghiệm, nhân ra diện rộng.

Kế đến là đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ phát triển HTX; tiếp tục xây dựng, thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý HTX; làm tốt công tác tư vấn hỗ trợ các sáng lập viên thành lập mới HTX; tiến hành xây dựng điều lệ, phương án sản xuất kinh doanh có tính khả thi. Mặt khác, tăng cường vai trò, trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và sự quan tâm thực sự của các cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh trong quá trình xây dựng HTX điển hình tiên tiến.

Cũng cần nhấn mạnh thêm, bản thân các HTX phải mạnh dạn đổi mới cách nghĩ, cách làm, chủ động học hỏi kinh nghiệm;  luôn đổi mới mô hình sản xuất; quan tâm bồi dưỡng, đào tạo nâng cao trình độ năng lực cán bộ quản lý HTX, tay nghề cho người lao động.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương phát triển đối với khu vực HTX với nhiều văn bản khác nhau. Thể chế hoá quan điểm mới của Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về phát triển kinh tế tập thể bằng việc ban hành Luật HTX năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành, các chính sách ưu đãi. Về phía tỉnh, cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp cũng đã có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện trong quá trình xây dựng, phát triển HTX trên địa bàn tỉnh.

Thực tế tình hình và kết quả hoạt động của khu vực HTX trên địa bàn tỉnh thể hiện việc thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, Luật HTX đã có tác động trên nhiều mặt trong việc nhận thức, hình thành và phát triển HTX kiểu mới. Tuy nhiên, trong thời gian thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, Luật HTX đã nảy sinh một số vấn đề thực tiễn cần được nghiên cứu tổng kết, sửa đổi và hoàn thiện. Việc quan điểm chỉ đạo của từng cấp trong từng thời gian chưa được thường xuyên và đồng bộ (ví như có kế hoạch phát triển, không có kinh phí thực hiện hoặc không gắn với nhau…).

Quá trình triển khai các chính sách ưu đãi (theo tinh thần Nghị định 88/2005/NĐ-CP ngày 11 tháng 7 năm 2005 của Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển HTX) đối với khu vực HTX còn chưa phù hợp, chưa triển khai kịp thời và đầy đủ, phần lớn nội dung chính sách chưa được cụ thể hóa thực hiện ở địa phương  nên áp dụng của ngành hữu quan có sự khác nhau đối với các lĩnh vực. Nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước trên thực tế các đối tượng được hưởng  lợi rất ít. Đây vừa là khó khăn, vừa là nguyên nhân gây ra những đánh giá sai lệch về khu vực kinh tế quan trọng này.

Một số người cho rằng kinh tế hợp tác được hưởng nhiều ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước nhưng hoạt động lại không hiệu quả, trong khi các thành phần kinh tế khác không có sự ưu đãi nhưng lại hoạt động hiệu quả hơn. Thậm chí có lãnh đạo cơ sở còn nhận thức HTX làm ăn, hoạt động không ra gì mà cần quan tâm làm chi (?). Do đó, hiện tại mặc cảm, sự định kiến của xã hội về mô hình HTX là cản trở lớn cho kinh tế hợp tác và HTX phát triển.

Để hoạt động của Liên minh HTX tỉnh đạt hiệu quả, chúng tôi kiến nghị các cấp ngành cần quan tâm đến những giải pháp để tháo gỡ. Về phía Trung ương, tiến hành tổng kết, đánh giá thực tiễn, sớm sửa đổi, bổ sung Luật HTX năm 2003; đồng thời, hoàn thiện các văn bản pháp luật về HTX và ban hành Đề án hoàn thiện luật pháp, cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, HTX, tổ hợp tác trên cở sở tình hình thực tế phát triển kinh tế hợp tác-HTX ở các địa phương trong cả nước. Kế đến là tỉnh cần có những chủ trương, kế hoạch cụ thể trong việc phát triển kinh tế tập thể ở địa phương.

Triển khai thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể 5 năm, giai đoạn 2006-2010 trên địa bàn tỉnh một cách kịp  thời, đầy đủ, thực sự tạo động lực thúc đẩy kinh tế tập thể phát triển phù hợp. Trên cơ sở Nghị định 88/2005/NĐ-CP ngày 11 tháng 7 năm 2005 của Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển HTX, tỉnh cần ban hành các quyết định cụ thể hóa các chính sách thực hiện ở địa phương.

Bên cạnh đó, phải có những chính sách hỗ trợ cụ thể về vốn, cơ sở vật chất đối với HTX mới thành lập, HTX điển hình tiên tiến. Ngoài ra, triển khai các dự án nhằm khai thác hiệu quả những tiềm năng, thế mạnh của vùng, miền, đặc biệt khuyến khích gắn phát triển kinh tế hợp tác, HTX với tiềm năng sẵn có này.

Song song đó, hình thành bộ máy chuyên trách của Liên minh HTX  tỉnh theo quy định hướng dẫn của Liên minh Việt Nam và Điều lệ Liên minh Hợp tác xã tỉnh đã được UBND tỉnh công nhận tại Quyết định số 981/QĐ-UBND ngày 20 tháng 4 năm 2009 gồm các bộ phận, phòng chuyên môn, các tổ chức, đơn vị trực thuộc. Bổ sung biên chế theo tổ chức bộ máy Liên minh HTX tỉnh. Tuyển chọn, bố trí cán bộ, viên chức theo lĩnh vực chuyên môn sao cho phù hợp.

Có thể nói kinh tế hợp tác đã làm thay đổi bộ mặt nông thôn, góp phần tích cực trong việc giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, ổn định đời sống cho bà con xã viên, xóa đói, giảm nghèo, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Mặt khác, mô hình kinh tế hợp tác khơi dậy tinh thần đoàn kết (điển hình HTX trong đồng bào dân tộc), giúp đỡ, tương trợ lẫn nhau, phát huy được sức mạnh tập thể cùng nỗ lực vượt qua những khó khăn tiến đến xu thế  phát triển bền vững. Một yếu tố quan trọng nữa, phát triển kinh tế hợp tác đã góp phần củng cố an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương.

Đất Việt - Thanh Liêm