Khánh thành Nhà bia ghi dấu địa điểm xét xử đầu tiên ở Nam Bộ

Cách đây 79 năm, dưới sự lãnh đạo của Xứ ủy Nam Kỳ, cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ đã nổ ra trên phạm vi 20 tỉnh ở Nam Kỳ, trong đó có tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang). Trong cuộc khởi nghĩa này đã diễn ra một sự kiện đặc biệt mang ý nghĩa lịch sử, đó là việc thành lập Tòa án nhân dân cách mạng đầu tiên ở Nam Kỳ.

Khi thành lập, Hội đồng Tòa án nhân dân cách mạng có 10 đồng chí, do đồng chí Nguyễn Văn Thường (Bảy Thường), Trưởng ban quân sự tỉnh Mỹ Tho, làm Chánh án. Địa điểm mở phiên tòa cách mạng đầu tiên của Nam Bộ diễn ra vào ngày 29-11-1940 tại khu vực sân đình Long Hưng, thuộc xã Long Hưng, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, xét xử tên Cai Trí (Trưởng đồn Thạnh Phú) bị quân khởi nghĩa bắt lúc 01 giờ sáng ngày 23-11-1940.

Việc thành lập Tòa án nhân dân cách mạng đầu tiên của Nam Bộ năm 1940 tại Long Hưng, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang là sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử xây dựng và phát triển của hệ thống Tòa án nhân dân. Lần đầu tiên sau ngày thành lập Đảng, một thiết chế tư pháp của chính quyền cách mạng hết sức tiến bộ ra đời, minh chứng hùng hồn chủ nghĩa Mác-Lê nin về nhà nước và pháp luật. Đây là tiền đề cho việc Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành Sắc lệnh số 33C thành lập các Tòa án quân sự ngày 13-9-1945; Sắc lệnh số 163 thành lập Tòa án binh lâm thời ngày 23-8-1946. Đây cũng chính là tiền thân của hệ thống Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự ngày nay.

Để tiếp tục động viên cán bộ, công chức, người lao động phát huy truyền thống tốt đẹp của Tòa án nhân dân, vào ngày 9-9-2019, Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với tỉnh Tiền Giang tổ chức xây dựng Nhà bia ghi dấu địa điểm xét xử đầu tiên của Tòa án nhân dân ở Nam Bộ tại Khu di tích Nam Kỳ khởi nghĩa tại Đình Long Hưng, tỉnh Tiền Giang. Sau gần ba tháng thi công, đến nay công trình đã hoàn thành theo đúng kế hoạch.

Phát biểu tại buổi lễ khánh thành, đồng chí Lê Hồng Quang, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Ban cán sự đảng, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao, khẳng định: “Đây là công trình lịch sử, có ý nghĩa quan trọng đặc biệt, là một biểu tượng về tinh thần cách mạng của nền tư pháp nước nhà, góp phần xây dựng nên truyền thống cách mạng của hệ thống Tòa án nhân dân. Đó cũng là nguồn động viên và giáo dục truyền thống cho cán bộ, công chức, người lao động của Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự các cấp.