Khai thác giá trị văn hóa Mường trong du lịch

Điểm du lịch Mường Cốc, với sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên núi non, hồ nước và những trải nghiệm văn hóa, đang là điểm đến mới hấp dẫn của Thủ đô.

Cách trung tâm thành phố khoảng 60 km, xã Mỹ Đức là một vùng bán sơn địa với cảnh quan đặc biệt. Nơi đây vừa có những dãy núi đá vôi, hệ thống hang động, vừa có những hồ nước, đầm sen, cánh đồng lúa mênh mông. Cảnh quan thiên nhiên của Mỹ Đức trở thành một lợi thế lớn để phát triển du lịch nghỉ dưỡng, gắn với thiên nhiên; song điều làm nên nét độc đáo nhất của Mỹ Đức chính là văn hóa dân tộc Mường. Đồng bào Mường ở Mỹ Đức sinh sống tập trung chủ yếu ở 6 thôn (thuộc xã An Phú cũ), gồm: Đồi Dùng, Rộc Éo, Bơ Môi, Gốc Báng, Đồi Lý và thôn Đình. Đây chính là cơ sở để Mỹ Đức khai thác giá trị để phát triển các tour du lịch văn hóa.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nguyễn Quang Đường cho biết, Mỹ Đức xác định phát triển du lịch là một trong những mũi nhọn của kinh tế địa phương. Từ định hướng này, xã thành lập Ban Điều phối du lịch cộng đồng, xây dựng kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn. Do người dân chưa quen với khái niệm “làm du lịch” cho nên thời gian qua, xã đã tổ chức 8 lớp tập huấn kỹ năng làm du lịch cho người dân song song với đầu tư vào hạ tầng, cải tạo cảnh quan, vận động người dân tích cực tham gia vào các hoạt động kinh tế du lịch.

Với sự phối hợp chặt chẽ của Sở Du lịch cùng các chuyên gia, tháng 7 vừa qua, Ủy ban nhân dân xã Mỹ Đức chính thức ra mắt điểm du lịch cộng đồng Mường Cốc, với trọng tâm là kết hợp giữa khai thác các giá trị văn hóa của đồng bào Mường với vẻ đẹp cảnh quan thiên nhiên nơi đây. Phó Giám đốc Sở Du lịch Trần Trung Hiếu cho biết: “Điểm du lịch cộng đồng Mường Cốc được xây dựng với thông điệp “Mường Cốc - Chạm vào bình yên”.

Đến đây, người dân được “sống chậm” để lắng nghe thiên nhiên nhiều hơn và cảm nhận sâu hơn những giá trị văn hóa đặc sắc đang hiện hữu trong từng nếp nhà, từng bữa cơm, từng tiếng chiêng, lời hát và trong sự chân thành của người dân bản Mường”. Từ định hướng chung này, Mỹ Đức cụ thể hóa bằng các trải nghiệm đặc sắc dành cho du khách khi đến với Mường Cốc.

Nổi bật trong đó là 8 cung đường đạp xe khám phá bản Mường; hai cung trekking thiên nhiên và dược liệu và 8 chương trình tour trải nghiệm. Hiện nay, Mường Cốc đã thu hút 26 hộ gia đình tham gia vào “hệ sinh thái” du lịch. Tại đây, gần 60 điểm tài nguyên và trải nghiệm đã được số hóa; triển khai tiêu chí “5 không”: Không thực phẩm bẩn, không hóa chất độc hại, không rác thải nhựa một lần, không làm mai một bản sắc văn hóa Mường và không tạo ra sản phẩm du lịch xa rời đời sống cộng đồng.

Trong những trải nghiệm ở Mường Cốc, nổi bật nhất là trải nghiệm “Một ngày làm người Mường”. Khi tham gia tour trải nghiệm này, khách du lịch được sống trong các homestay cùng những gia đình người Mường, thưởng thức cồng chiêng, học đánh cồng chiêng của đồng bào Mường, học cách làm thổ cẩm Mường. Nhiều gia đình tham gia hoạt động đón khách còn chủ động tổ chức các không gian giới thiệu văn hóa Mường phục vụ khách du lịch, điển hình trong đó là Gió núi Homestay. Đến đây, khách du lịch được khám phá cả một kho nông cụ từng gắn bó với đời sống đồng bào Mường. Điều đặc biệt là hiếm có điểm du lịch nào mà cộng đồng gắn kết và nhiệt tình tham gia như du lịch Mường Cốc.

Ông Chu Văn Kiền, đại diện Đồi núi Homestay cho biết: “Gia đình tôi và nhiều hộ gia đình đều mong muốn tham gia hoạt động du lịch để mỗi vị khách đến đây khi ra về đều mang theo những ấn tượng tốt đẹp về mình. Do đó, chúng tôi ý thức được việc phải gìn giữ văn hóa Mường để giới thiệu nét đẹp với các vị khách”. Trong những nét đặc sắc của văn hóa Mường, kho tàng ẩm thực có một vị trí đặc biệt với nhiều món ăn sử dụng các nguyên liệu, rau rừng mới lạ. Đáng chú ý, mâm “cỗ lá” của người Mường được rất nhiều người ưa thích và trở thành một “điểm cộng” trong thu hút khách du lịch.

Quá trình chuẩn bị để ra mắt điểm du lịch Mường Cốc kéo dài suốt một năm. Trong năm qua, nhiều khách du lịch đã đến với Mường Cốc, song, mùa hè năm nay, nhất là khi mùa sen nở rộ, lượng khách đến với Mường Cốc mới thật sự tăng trưởng mạnh.

Với lợi thế cảnh quan thiên nhiên, Mường Cốc được định hướng trở thành điểm đến Net Zero của Thủ đô, hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, bảo tồn văn hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng địa phương. Hiện nhiều doanh nghiệp lữ hành đã đưa Mường Cốc vào khai thác tour và các chương trình du lịch của mình. Điều này hứa hẹn Mường Cốc sẽ có những bứt phá trong thời gian tới.