Khắc phục tình trạng biếng ăn ở trẻ

Tám nguyên nhân gây biếng ăn

1. Tâm lý là nguyên nhân hay gặp nhất, do cha mẹ không hiểu trẻ. Biếng ăn tâm lý thường xảy ra khi trẻ có cảm giác bị ép buộc, bỏ rơi, gò bó vào một khuôn khổ nào đó hoặc bị đánh lừa.

Các tình huống thường gặp trong thực tế: Trẻ bị ép bú sữa bình trong khi chỉ thích bú mẹ; mẹ đi làm để trẻ cho người khác chăm sóc, cho ăn; bị ép phải mang khăn ăn, phải ngồi một chỗ từ đầu cho đến cuối bữa ăn; bị quy định phải ăn hết phần ăn của mình trong một thời gian cố định (vì cha mẹ phải đi làm kẻo trễ); không khí bữa ăn căng thẳng; cha mẹ cho thuốc vào thức ăn, vào sữa...

2. Biếng ăn do sai lầm trong  chế biến thức ăn và thời gian chuyển tiếp chế độ ăn. Cụ thể: hầm khoai tây, cà rốt, củ dền, đậu, thịt... xay nhuyễn và cho bé ăn hết ngày này qua ngày nọ gây cảm giác ngán; chỉ cho trẻ ăn nước rau, nước thịt, không ăn xác; lâu ngày dẫn đến thiếu các chất dinh dưỡng; cho trẻ ăn thức ăn xay nhuyễn kéo dài đến 2, 3 tuổi; pha bột vào sữa, pha sữa đặc (so với hướng dẫn), pha sữa bằng nước cháo hoặc nước đậu hầm xương... đều làm trẻ khó tiêu hóa; pha bột quá đặc khi trẻ mới bắt đầu ăn dặm.

Thời gian chuyển tiếp chế độ ăn không phù hợp: ăn dặm quá sớm, trước khi tròn 4 tháng; ăn cơm quá sớm, trong khi răng trẻ chưa đủ để nhai cơm.

3. Biếng ăn do bệnh lý. Suy dinh dưỡng; nhiễm ký sinh trùng; nhiễm trùng (viêm mũi, viêm họng, viêm amiđan...); nhiễm siêu vi ; bệnh lý răng miệng (sâu răng, viêm nướu); loạn khuẩn đường ruột...

4. Biếng ăn sinh lý. Trẻ vẫn khỏe mạnh nhưng tự nhiên ăn ít đi trong vài ngày đến vài tuần. Các thời điểm thường trùng với lúc trẻ biết lật, ngồi, đứng, đi...

5. Biếng ăn do thuốc. Kháng sinh làm rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột; dùng quá nhiều vitamin; dùng "thuốc kích thích ăn" (tình trạng biếng ăn sẽ tăng nhiều ngay sau khi ngưng thuốc. Chú ý thuốc này chống chỉ định ở trẻ dưới 2 tuổi).

6. Biếng ăn "của cha mẹ". Do quá lo lắng về tăng trưởng của con, khi thấy con ăn ít hơn các trẻ cùng lứa tuổi thì nghĩ trẻ biếng ăn mặc dù chúng vẫn tăng cân và tăng chiều cao tốt.

7. Biếng ăn do một số nguyên nhân khác. Ít gặp như sau chủng ngừa, sau chấn thương (té ngã...).

8. Biếng ăn bẩm sinh. Có 5% trẻ sinh ra chỉ ngủ, chơi, không bao giờ đòi bú.

Hướng khắc phục

Biếng ăn tâm lý: Cha mẹ cần hết sức bình tĩnh và tìm hiểu vì sao trẻ không chịu ăn. Tránh các hành vi ép buộc như đè ra đổ thức ăn, bóp mũi hay đánh cho khóc để bé nuốt...

Khi bệnh, nếu trẻ khó uống thuốc, hãy trình bày với bác sĩ để cho thuốc dễ uống, không cần cho thuốc vào thức ăn đánh lừa trẻ. Hãy cho trẻ ăn một cách thoải mái, bột, sữa có thể dây vào áo một chút cũng không sao.

Biếng ăn do sai lầm trong chế biến thức ăn và thời gian chuyển tiếp chế độ ăn: Tránh kéo dài thời gian cho trẻ ăn thức ăn xay nhuyễn; tránh thức ăn đơn điệu, nên đổi món thường xuyên.

Biếng ăn do bệnh: Bổ sung các vi chất dinh dưỡng mà trẻ thiếu; xổ giun định kỳ cho trẻ mỗi 6 tháng; giữ gìn vệ sinh răng miệng; điều trị bệnh nhiễm trùng.

Biếng ăn sinh lý: Trong giai đoạn biếng ăn sinh lý, các bậc cha mẹ không nên nóng lòng sử dụng các loại thuốc bổ hoặc thúc ép trẻ ăn. Hãy kiên nhẫn cho trẻ ăn từng bữa nhỏ, thay đổi các món ăn lạ... chờ trẻ ăn trở lại.

Biếng ăn do thuốc: Sử dụng các men vi sinh cấy lại vi khuẩn đường ruột hoặc cho trẻ ăn sữa chua; tránh sử dụng thuốc kích thích ăn.

Biếng ăn bẩm sinh: Đối với các trẻ không đòi ăn bao giờ, cha mẹ phải chủ động cho trẻ ăn theo sự hướng dẫn và theo dõi của bác sĩ dinh dưỡng.