Hướng phát triển du lịch của vùng kinh tế trọng điểm phía nam

Vùng kinh tế trọng điểm phía nam có lợi thế so với các vùng phụ cận về một số mặt. Ðặc điểm tự nhiên nơi đây phong phú, vừa có rừng, núi, vừa có sông suối, đồng bằng và biển cả với khu dự trữ sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ, rừng nguyên sinh Nam Cát Tiên, khu bảo tồn thiên nhiên Mã Ðà đa dạng chủng loại động, thực vật, bên cạnh đó là hệ thống thác nước, hang động kỳ thú, độc đáo, các vườn cây trái rộng lớn, xum xuê và những cánh đồng trù phú chạy dọc các triền sông. Phía đông có bờ biển trải dài thuận lợi cho phát triển du lịch và cảng biển, là nơi xuất phát của nhiều tuyến đường biển đến các cảng trong nước và quốc tế. Vùng còn có thế mạnh tiềm năng về du lịch nhân văn dựa trên bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc: Kinh, Mạ, Chơ Ro, Chăm, Hoa, Khmer... các làng nghề truyền thống và di tích lịch sử - văn hóa đền, đài, đình, chùa có giá trị, nhất là những di tích lịch sử cách mạng như: địa đạo Củ Chi, căn cứ Trung ương Cục miền nam, v.v.

Quá trình phát triển kinh tế trong những năm vừa qua đã tạo điều kiện nâng cấp và xây dựng cơ sở hạ tầng trong vùng với các khách sạn, nhà hàng, khu vui chơi, mua sắm cùng hệ thống giao thông đường không, đường bộ, đường thủy và phương tiện vận chuyển, liên lạc bưu chính - viễn thông ngày càng hiện đại, góp phần thu hút đông du khách. Có thể nói, vùng kinh tế trọng điểm phía nam với trung tâm là TP Hồ Chí Minh có vị trí đặc biệt quan trọng trong quy hoạch tổng thể phát triển du lịch của đất nước, là thị trường phân phối khách, nhất là khách quốc tế của vùng du lịch Nam Trung Bộ và Nam Bộ; đồng thời còn giữ vị trí động lực, đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực phía nam, trong đó có du lịch.

Với những lợi thế cơ bản nêu trên, thời gian qua, du lịch của vùng kinh tế trọng điểm phía nam đã có bước phát triển nhất định. Mỗi năm đón khoảng hai triệu lượt khách quốc tế và hơn bảy triệu khách nội địa, thu hút được 69 dự án FDI vào lĩnh vực du lịch với tổng số vốn đăng ký bằng 45,9% số vốn đăng ký đầu tư FDI vào du lịch của cả nước. Trong đó chỉ tính riêng TP Hồ Chí Minh đã đón hơn 1,58 triệu lượt khách quốc tế mỗi năm với doanh thu từ du lịch đạt mười nghìn 812 tỷ đồng. Sự phát triển năng động của nền kinh tế đã dẫn đến sự thay đổi căn bản đời sống xã hội của vùng, tạo ra môi trường đầu tư du lịch thuận lợi.

Tuy nhiên, du lịch vùng kinh tế trọng điểm phía nam cũng gặp phải không ít thách thức, ảnh hưởng sự phát triển bền vững. Ðó là sự hợp tác du lịch giữa các tỉnh, thành phố trong vùng còn chưa chặt chẽ, không có sự chỉ đạo thống nhất, hỗ trợ lẫn nhau, dẫn đến tình trạng thiếu những sản phẩm du lịch vùng, miền hoặc trùng lặp về sản phẩm, ảnh hưởng hiệu quả đầu tư và tính hấp dẫn chung. Môi trường đang có chiều hướng suy thoái do tác động của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa cùng với tình trạng gia tăng các sự cố môi trường trong thời gian gần đây đang tác động tiêu cực đến du lịch. Tiềm năng du lịch chưa được khai thác triệt để, không tạo ra được những khu du lịch đặc trưng mang tính quốc tế; chất lượng dịch vụ và cơ sở hạ tầng không đồng bộ và trình độ nhân lực còn yếu, thiếu tính chuyên nghiệp trong hoạt động.

Ðể phát triển mạnh du lịch của vùng kinh tế trọng điểm phía nam đòi hỏi có một cơ chế điều phối, hỗ trợ và giám sát hợp lý nhằm thúc đẩy du lịch toàn vùng, tăng cường sự liên kết chặt chẽ giữa các tỉnh. Ðiều này rất cần thiết và là tiền đề triển khai thực hiện các dự án, xây dựng cơ sở hạ tầng, trao đổi thông tin du lịch, phân phối lợi nhuận đầu tư, đồng thời ngăn ngừa các tác động xấu có thể gây ảnh hưởng không tốt đến môi trường du lịch.

Ðịnh hướng phát triển du lịch phải tạo dựng được những sản phẩm du lịch vùng dựa trên lợi thế đặc thù về du lịch lịch sử, du lịch làng nghề, du lịch triển lãm, hội nghị, hội thảo. Ða dạng hóa sản phẩm trên cơ sở tiềm năng nổi trội đáp ứng nhu cầu của những thị trường du lịch trọng điểm. Mỗi địa phương cần  phát huy thế mạnh riêng để hình thành các sản phẩm du lịch, tránh tình trạng trùng lặp làm hạn chế sức cạnh tranh. Chú trọng liên kết du lịch giữa các vùng trong nước và khu vực tiểu vùng sông Mê Công mở rộng để nối tua, tăng hiệu quả kinh doanh du lịch chung. Hiện nay, thị trường du lịch quốc tế quan trọng của vùng là các thị trường Ðông - Bắc Á, sau đó là thị trường Ðức, Mỹ, Pháp, các nước ASEAN. Lượng khách này sẽ tăng lên qua các đường cảng biển, đường không, đường thủy và đường sông. Do vậy cần quan tâm nghiên cứu sự biến đổi của luồng khách từ các thị trường trên để có phương thức tiếp nhận phù hợp. Trước mắt nên phát triển tuyến du lịch đường sông từ TP Hồ Chí Minh đi An Giang và Phnôm Pênh (Cam-pu-chia), du lịch đường bộ qua cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh) theo tuyến đường xuyên Á qua TP Hồ Chí Minh đến TP Vũng Tàu, đường không TP Hồ Chí Minh đến Phnôm Pênh và Viêng Chăn (Lào).

Ðối với thị trường nội địa, tập trung khai thác khách trong vùng, các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Thiết lập chính sách ưu đãi đầu tư du lịch trong vùng cùng kế hoạch tổng thể xúc tiến du lịch chung như một điểm đến thống nhất thông qua các hình thức quảng bá truyền thống và công nghệ internet hiện đại; đồng thời xây dựng Quỹ xúc tiến du lịch của vùng. Ngoài ra, các tỉnh, thành phố cần tăng cường đào tạo lại, đào tạo mới nhân lực du lịch phục vụ nhu cầu trước mắt và lâu dài, hướng tới thành lập một Trường đại học Du lịch; nghiên cứu cải tiến chương trình đào tạo phù hợp thực tế, chú trọng giáo dục du lịch toàn dân nhằm tạo dựng một môi trường du lịch lành mạnh.

Thống nhất trong liên kết phát triển với định hướng đúng đắn, du lịch vùng kinh tế trọng điểm phía nam hy vọng từ nay đến năm 2010 sẽ đạt được mục tiêu đề ra là giữ vững được tốc độ tăng trưởng cao và đón được gấp hai lần lượng du khách trong nước và quốc tế so với hiện nay.

                 HỒNG VIỆT