Trước thực tế đó, việc đưa cây măng tây vào trồng thử nghiệm trên vùng đất cát ven biển đang mở ra một hướng chuyển đổi mới...
Mang lại nguồn thu ổn định
Kết quả bước đầu cho thấy, măng tây không chỉ thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng địa phương mà còn mang lại nguồn thu ổn định nhờ có doanh nghiệp liên kết bao tiêu sản phẩm.
Những ngày qua, trên cánh đồng cát ở ấp Huỳnh Kỳ, những luống măng tây xanh mướt bắt đầu bước vào vụ thu hoạch đầu tiên. Sau khoảng sáu tháng xuống giống, từng búp măng vươn thẳng, đồng đều được cắt ngay từ sáng sớm để kịp đưa về sơ chế. Không khí tất bật trên cánh đồng khác hẳn với những vụ hành tím trước đây, bởi người trồng không phải chờ nhiều tháng mới thu hoạch một lần mà gần như mỗi ngày đều có sản phẩm bán ra thị trường.
Anh Thạch Vương, một trong những hộ tiên phong tham gia mô hình cho biết: Gia đình đã chuyển gần 5.000m² đất cát sang trồng măng tây. Theo anh, trước đây mỗi vụ hành tím phải mất hơn ba tháng chăm sóc mới thu hoạch, trong khi đầu ra phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường. Với măng tây, sau giai đoạn kiến thiết ban đầu, cây cho thu hoạch liên tục cho nên dòng tiền đều đặn hơn, giúp gia đình chủ động trong chi tiêu và tái đầu tư sản xuất.
Hiện năng suất măng tây bình quân đạt khoảng 10-15kg trên 1.000 m² mỗi ngày. Với mức giá doanh nghiệp thu mua tại vườn khoảng 50.000 đồng/kg, sau khi trừ các khoản chi phí, người trồng có thể thu lãi từ 1,25 đến gần 1,9 triệu đồng mỗi ngày. Mức thu nhập này được nhiều nông dân đánh giá là khả quan hơn so với nhiều loại cây màu đang được canh tác tại địa phương.
Không chỉ gia đình anh Vương, nhiều hộ dân từng gắn bó với cây hành tím cũng bắt đầu mạnh dạn chuyển đổi. Ông Lý Hoàng đã dành hơn 2.000m² đất để trồng măng tây sau nhiều năm liên tiếp chịu ảnh hưởng bởi thời tiết bất lợi. Theo ông, hành tím rất nhạy cảm với mưa kéo dài, chỉ một đợt thời tiết bất thường cũng có thể khiến cả vụ sản xuất thua lỗ. Trong khi đó, măng tây được hợp tác xã hỗ trợ kỹ thuật, vật tư và có doanh nghiệp bao tiêu nên người dân yên tâm hơn khi đầu tư sản xuất.
Để người dân mạnh dạn chuyển đổi, Hợp tác xã hành tím Vĩnh Châu đã xây dựng mô hình liên kết khá chặt chẽ. Theo ông Thạch Dil, Giám đốc hợp tác xã, chi phí đầu tư ban đầu cho 1.000m² măng tây khoảng 40 triệu đồng, là khoản tiền không nhỏ đối với các hộ sản xuất vùng ven biển. Vì vậy, hợp tác xã đứng ra ứng trước toàn bộ giống, phân bón và vật tư, người dân chỉ thanh toán dần sau khi bán sản phẩm. Cách làm này giúp giảm áp lực vốn, đồng thời tạo điều kiện để nhiều hộ có cơ hội tiếp cận mô hình mới.
Đi đôi với việc hỗ trợ đầu vào, hợp tác xã còn ký kết với doanh nghiệp chuyên phát triển vùng nguyên liệu măng tây để thu mua toàn bộ sản phẩm. Hiện giá thu mua ổn định ở mức 50.000 đồng/kg. Khi sản lượng tăng, măng sẽ được phân loại theo quy cách, giá dao động từ 45.000 đến 65.000 đồng/kg tùy chất lượng. Nhờ có đầu ra ổn định, người trồng giảm được nhiều rủi ro so với hình thức sản xuất truyền thống.
Chính quyền, doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với người dân tìm đầu ra cho nông sản
Điều khiến nhiều người bất ngờ là vùng đất cát ven biển, vốn từng được xem là bất lợi trong sản xuất nông nghiệp, lại trở thành lợi thế đối với cây măng tây.
Trước khi triển khai đại trà, Hợp tác xã hành tím Vĩnh Châu đã dành gần hai năm khảo nghiệm trên nhiều loại đất khác nhau. Qua quá trình theo dõi, cây măng tây vẫn sinh trưởng được ở nhiều điều kiện thổ nhưỡng nhưng phát triển tốt nhất trên đất giồng cát tại xã Vĩnh Hải nhờ nền đất cao ráo, khả năng thoát nước nhanh. Đây cũng là cơ sở để hợp tác xã lựa chọn địa phương này làm vùng phát triển trọng điểm, hướng tới xây dựng khoảng 100 ha vùng nguyên liệu, trong đó khoảng 50 ha tập trung tại địa phương nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp liên kết.
Sau khi những diện tích đầu tiên bước vào thu hoạch, nhiều nông dân trong và ngoài địa phương đã đến tham quan, tìm hiểu kỹ thuật và đăng ký tham gia mô hình. Điều này cho thấy sức lan tỏa của hướng chuyển đổi mới khi người dân nhìn thấy hiệu quả thực tế ngay trên đồng ruộng của mình.
So với nhiều loại cây rau màu, kỹ thuật trồng măng tây không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự chăm sóc thường xuyên. Đất được lên luống cao để bảo đảm thoát nước, cây giống do hợp tác xã ươm trước khoảng ba tháng rồi mới chuyển cho nông dân trồng. Trong quá trình sinh trưởng, người trồng phải giăng dây đỡ để giữ thân cây thẳng, đồng thời thường xuyên tỉa cành già, làm cỏ, bón phân và theo dõi sâu bệnh. Mô hình ưu tiên sử dụng phân hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học nhằm đáp ứng yêu cầu về chất lượng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu.
Cây măng tây đang mở ra triển vọng mới trên vùng đất cát ven biển Vĩnh Hải. Không chỉ tạo nguồn thu ổn định hơn cho người dân, mô hình còn hình thành chuỗi liên kết từ khâu giống, kỹ thuật đến tiêu thụ sản phẩm. Trong bối cảnh nhiều cây trồng truyền thống liên tục đối mặt với áp lực về giá cả và biến đổi khí hậu, đây được kỳ vọng sẽ là hướng chuyển đổi hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và tạo sinh kế bền vững cho nông dân địa phương.
