Điều đó mở ra cơ hội trả lại tên cho người đã khuất, thắp lên niềm hy vọng đoàn tụ thiêng liêng cho gia đình các liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ.
Nghẹn ngào, rưng rưng trước di vật quý giá
Ngày 31/7, trong quá trình lấy mẫu sinh phẩm ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, Đội lấy mẫu số 1 thuộc Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang khai quật phần mộ số 531 (Khu A, lô 05, hàng 11, mã định danh 910040031) tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tri Tôn. Tỉ mỉ rà soát từng lớp đất chung quanh hài cốt, các cán bộ, chiến sĩ bất ngờ tìm thấy một tấm thẻ kim loại nhỏ đã ngả màu thời gian. Sau khi gạt bỏ lớp bụi đất tích tụ hơn 50 năm, những dòng chữ dập nổi hiện ra rõ ràng: “Nguyễn Văn Thuần-Long Thành, Yên Thành, Nghệ An, hy sinh ngày 16/2/1973”.
Hàng nghìn phần mộ liệt sĩ đã được khai quật để lấy mẫu ADN thời gian qua, nhưng việc phát hiện di vật còn nguyên vẹn, lưu giữ trọn vẹn thông tin từ họ tên, quê quán đến ngày hy sinh là trường hợp rất hy hữu. Khoảnh khắc ấy khiến toàn bộ lực lượng nhiệm vụ lặng người xúc động. Thượng tá Dương Tòng Chiến, cán bộ Đội lấy mẫu số 1, chia sẻ: “Khi đọc từng dòng chữ trên tấm thẻ, cả đội gần như nín thở. Chúng tôi hiểu rằng, phía sau những thông tin ngắn gọn này là cõi lòng khắc khoải, biết bao năm tháng chờ đợi của gia đình nơi quê nhà. Không có niềm vui nào lớn hơn việc tìm thấy manh mối trọn vẹn để gọi đúng tên người lính đã ngã xuống”.
Ngay sau khi phát hiện di vật, Đội lấy mẫu số 1 lập biên bản, niêm phong bảo quản di vật nguyên trạng, đồng thời trích xuất mẫu sinh phẩm ADN theo đúng quy chuẩn kỹ thuật. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương rà soát hồ sơ lưu trữ, đối chiếu dữ liệu quản lý liệt sĩ, liên lạc với chính quyền xã Long Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An trước đây để tìm kiếm thân nhân.
Tại quê nhà Nghệ An, nhận được tin, ông Nguyễn Văn Phúc (61 tuổi), em trai liệt sĩ Nguyễn Văn Thuần rưng rưng xúc động. Sau hơn nửa thế kỷ không tin tức, tin báo về di vật của người anh trai như một phép màu. Ông Phúc nghẹn ngào: “Gia đình chỉ mong sao kết quả giám định chính xác là anh của tôi. Hơn 50 năm trôi qua, giờ đây chỉ cần biết chắc chắn nơi anh đang nằm, đón được anh về là cả gia đình mãn nguyện lắm rồi”.
Đại tá Cao Minh Tâm, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang, cho biết: “Tấm thẻ kim loại cung cấp cơ sở dữ liệu đối chiếu vô cùng vững chắc. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đang tập trung chỉ đạo các bộ phận khẩn trương phối hợp cơ quan chức năng, gia đình để lấy mẫu đối chứng từ thân nhân, tiến hành giám định ADN theo đúng quy định”. Mục tiêu cao nhất hiện nay là thực hiện giám định thành công trong thời gian sớm nhất. Nếu kết quả trùng khớp, liệt sĩ Nguyễn Văn Thuần sẽ chính thức được trả lại danh tính trên bảng vàng chiến công, khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài hơn 50 năm.
Chạy đua với thời gian
Tại nhiều nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh An Giang, cán bộ, chiến sĩ, lực lượng chuyên môn đang chạy đua với thời gian, bất chấp thời tiết mưa bão thất thường, để thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Nhiều tháng qua, hằng ngày sau lễ dâng hương, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, y bác sĩ cùng lực lượng chuyên môn tại các địa phương trong tỉnh khẩn trương thực hiện công việc của mình. Nhóm bóc tách từng lớp đất đá bám chặt trên phần mộ; nhóm đối chiếu sơ đồ, kiểm tra hồ sơ, số hóa dữ liệu; nhóm y tế chuẩn bị dụng cụ chuyên dụng để lựa chọn mẫu xương đạt chuẩn...
Theo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang, từ ngày 28/7 đến ngày 20/8/2026, đơn vị trực thuộc sẽ triển khai chiến dịch lấy mẫu ADN cho 974 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh-nơi có số lượng phần mộ cần lấy mẫu lớn nhất địa bàn. Thượng tá Vương Thanh Triều, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh cho biết: Bên cạnh các mặt thuận lợi, thì thách thức đặt ra rất lớn khi An Giang bước vào cao điểm mùa mưa, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác khai quật, bảo quản mẫu. Thời gian, sự thay đổi địa hình qua hàng chục năm cũng là rào cản không nhỏ; nhiều nghĩa trang qua cải tạo khiến kết cấu phần mộ thay đổi; hài cốt bị phong hóa, mủn mục nặng hoặc không còn. Để vượt qua khó khăn, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã quyết định thành lập thêm Đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, tăng cường tối đa nhân lực, phương tiện nhằm đẩy nhanh tiến độ nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối quy trình kỹ thuật.
Tính đến đầu tháng 8/2026, toàn tỉnh đã triển khai lấy mẫu tại bảy nghĩa trang liệt sĩ, khai quật hơn 1.548 phần mộ, thu được 986 mẫu ADN đạt yêu cầu. Mỗi ngày trôi qua, cơ hội thu thập mẫu ADN lại thêm phần khó khăn do tác động của thiên nhiên. Từng mẫu ADN thu thập được sẽ là chìa khóa kết nối với cơ sở dữ liệu ADN của thân nhân liệt sĩ trên cả nước, mang lại niềm hy vọng đoàn tụ cho các gia đình.
