Hungary phát triển kinh tế, trả giá sức khỏe

Gần như trên tất cả các phương diện Hungary được coi là một trong những nước Đông Âu thành công nhất trong mấy năm qua.

Điều này thể hiện ở chỗ về mặt chính trị, ngoại giao, Hungary gia nhập thành công các tổ chức đa phương như NATO năm 1999, Liên minh châu Âu (EU) năm 2004.

Về mặt kinh tế, Hungary được coi là nước ít rủi ro nhất đối với các khoản nợ so với tất cả các nước còn lại trong khối các nước Đông Âu trước đây. Vì thế, trong những năm qua một mình Hungary đã thu hút được 1/3 tổng số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào toàn khu vực.

Nhưng đằng sau những tiệm ăn sang trọng và những quảng trường luôn sáng rực rỡ về đêm là những con số thống kê không mấy vui đối với người Hungary.

Theo bản báo cáo mới đây về các chỉ số sức khỏe của Hungary do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố thì tỷ lệ tử vong đối với đàn ông Hungary dưới 65 tuổi cao gần gấp ba lần mức trung bình của EU và tăng hơn 30% so với chính chỉ số của Hungary năm 1970.

Về tuổi thọ trung bình, báo cáo nói trên cho thấy người Hungary bình quân sống được đến 68 tuổi, chỉ đứng trên mỗi Thổ Nhĩ Kỳ, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 77,8 tuổi của các nước OECD.

Hungary có tỷ lệ người chết do bệnh ung thư cao nhất châu Âu, tăng 30% trong hơn ba thập kỷ qua. Về bệnh tim mạch, Hungary có tỷ lệ người mắc bệnh này cao nhất châu Âu đồng thời cao hơn bất cứ quốc gia phát triển nào trên thế giới.

Các chuyên gia y tế cho rằng Hungary đã phải trả giá đắt cho sự thành công về mặt kinh tế của mình bằng tỷ lệ người hút thuốc lá, uống rượu, tự sát bị xếp vào hàng cao nhất thế giới. Các tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn cả các nước Mexico và Thổ Nhĩ Kỳ vốn bị coi là nghèo nhất trong khối OECD.

Nhà nghiên cứu y tế Hungary  Eva Orosz phát biểu tại một hội nghị ở Paris vừa qua cho rằng Hungary thành công trong nhiều lĩnh vực nhưng riêng trong y tế thì nước này còn kém cả Ba Lan, Cộng hòa Czech.

Điều này có nguyên nhân là trong thời kỳ chuyển đổi nền kinh tế, Hungary đã không đặt ưu tiên cho công tác y tế, đặc biệt là việc phòng bệnh. Trong mấy năm qua, các chuyên gia từng đưa ra nhiều con số thống kê báo động sự xuống cấp y tế cộng đồng nhưng ít được chính quyền chú ý. Trong khi đó người ta chỉ quan tâm đến việc phát triển kinh tế.

Để giải quyết tình trạng này, Quốc hội Hungary đã thông qua bản chiến lược y tế quốc dân đầu tiên vào năm 2003 với các mục tiêu làm tăng tuổi thọ bình quân cho người Hung vào năm 2010.

Nữ giáo sư y khoa Klara Dobrev- phu nhân của Thủ tướng Ferenc Gyurcsany cho biết, các bác sĩ luôn lo ngại rằng tuổi thọ trung bình và số năm không mắc bệnh trong một đời người ở Hungary tương đối thấp. Trong những năm qua, điều này trở thành vấn đề số 1 đối với Chính phủ chứ không chỉ đối với Bộ Y tế Hungary.

Các nguyên nhân gây ra tỷ lệ tử vong cao ở Hungary là rất phức tạp và cho đến nay người ta vẫn chưa hiểu biết một cách đầy đủ. Điều này càng khiến người ta khó hiểu nếu biết rằng ở Hungary có nhiều chuyên gia y tế giỏi và nhiều khu an dưỡng nổi tiếng.

Theo đánh giá của cựu Bộ trưởng Y tế Hungary Mihaly Kokeny thì hệ thống chăm sóc sức khỏe không tạo ra được sức khỏe của con người. Đây là một vấn đề chính trị, lịch sử và xã hội. Mặc dù hiện nay Hungary đạt nhiều tiến bộ trên các lĩnh vực khác nhau nhưng riêng y tế thì cần phải ít nhất hai thập kỷ nữa mới rút ngắn được khoảng cách đứng sau các nước trong khối OECD.

Trong lĩnh vực bệnh ung thư thì ung thư phổi chiếm tỷ lệ cao nhất ở Hungary. Điều này có nguyên nhân của thói xấu hút nhiều thuốc lá. Với giá hơn 2 USD/gói, thuốc lá ở Hungary thuộc loại rẻ nhất châu Âu.

Ngày nay để nâng cao chất lượng cuộc sống, người Hung phải lao động nhiều hơn trước đây. Mỗi người thường phải làm 2-3 nghề để tăng thu nhập mới đủ trang trải cho các chuyến đi nghỉ và mua sắm. Tất cả sự nỗ lực đó đều có tác động đến sức khỏe con người.

Điều này giải thích vì sao đàn ông trung niên Hung bị tác động tiêu cực mạnh nhất của nền kinh tế thị trường. Năm 1993 số đàn ông tuổi từ 35-55 bị tử vong ở Hungary cao gấp hai lần con số này năm 1970.