Theo quy hoạch, hạ tầng dẫn dắt sẽ tạo động lực cho kinh tế số, đổi mới sáng tạo, hướng tới các mốc tăng trưởng mạnh, đưa tốc độ GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) bình quân tăng hơn 11%/năm giai đoạn 2036-2045.
Nói về vai trò của hạ tầng trong quy hoạch tổng thể, Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, điểm đột phá quan trọng nhất của bản quy hoạch 100 năm chính là xác định hạ tầng dẫn dắt quy hoạch. Với quy hoạch tổng thể, Hà Nội đã có sự thay đổi cốt lõi về tư duy quản trị, phát triển đô thị.
Thành phố sẽ tập trung kiện toàn hệ thống hạ tầng khung, trọng tâm là bổ sung các tuyến đường sắt đô thị, hoàn thành các tuyến đường hướng tâm và đường vành đai.
Đây chính là bộ khung để thành phố tổ chức không gian đô thị theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”. Hệ thống hạ tầng phát triển theo quy hoạch không chỉ giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông, mà còn tạo động lực để các đô thị mới phát triển, giảm áp lực cho đô thị trung tâm.
Đây cũng là lần đầu tiên quy hoạch Hà Nội đã xác lập không gian phát triển tầm thấp, tầm cao, làm rõ định hướng phát triển không gian ngầm. Việc khai thác hạ tầng theo không gian đa chiều sẽ giúp Hà Nội có được dư địa phát triển rất lớn.
Việc xác lập quy hoạch tổng thể của Thủ đô được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các tỉnh lân cận. Mối liên kết vùng cũng được xác lập thông qua hệ thống đường sắt đô thị, đường bộ cao tốc, hình thành không gian kinh tế rộng lớn, tương hỗ.
Trong phát triển đô thị, quy hoạch luôn đi trước, tạo lập đường hướng phát triển. Thế nhưng, dù đã có những đồ án quy hoạch chất lượng nhưng đô thị vẫn “xộc xệch” dưới áp lực của sự phát triển, tốc độ đô thị hóa. Nguyên nhân căn bản được nhận diện đó là “chiếc áo” cơ chế quá chật và sự chậm chạp của hạ tầng.
Với những cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 và những chính sách triển khai luật mà thành phố đang hoàn thiện, Hà Nội có đủ công cụ pháp lý, tạo lập nguồn lực để thực hiện các bước đi nhanh, bài bản theo lộ trình được xác định trước.
Quy hoạch và khung thể chế để thực thi là hai mặt của một vấn đề. Trước đây, nỗi lo đeo đẳng của người dân là “quy hoạch, dự án treo”, quy hoạch đẹp nhưng chỉ nằm trên giấy, thì nay, với những kinh nghiệm đúc kết qua 9 lần quy hoạch, Hà Nội đã có Luật Thủ đô năm 2026 để hiện thực hóa khát vọng.
Có chính sách đặc thù, vượt trội, cùng với quyết tâm cao, chưa khi nào các dự án hạ tầng giao thông trên địa bàn Hà Nội được triển khai với tốc độ quyết liệt như hiện nay. Dự kiến, đường vành đai 1 sẽ thông tuyến vào ngày 31/12; đường vành đai 2,5 thông tuyến vào ngày 10/10; đường vành đai 3 hoàn thành vào ngày 31/12...
Ông Kỳ Anh cho biết, thay vì mất từ hai đến ba năm nghiên cứu như trước, trong tháng 9/2026, thành phố sẽ cụ thể hóa năm đồ án quy hoạch hạ tầng kỹ thuật. Các hệ thống quy hoạch phân khu, khu chức năng cũng sẽ được triển khai ngay trong năm 2026 với thời gian tiết giảm khoảng 30 đến 50% so với quy định hiện hành”.
Hà Nội sẽ triển khai đồng thời tất cả các cấp độ quy hoạch. Quy hoạch chi tiết có thể phê duyệt trước nếu phù hợp định hướng cấp trên, sau đó cập nhật vào quy hoạch phân khu.
Để thực hiện chiến lược này, chuyển đổi số được sử dụng như một công cụ tối ưu. Hà Nội từng bước thực hiện quản lý quy hoạch bằng không gian số, giám sát thời gian thực, cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW về chuyển đổi số. Thành phố sẽ có đầy đủ công cụ giám sát, tránh việc điều chỉnh, thay đổi quy hoạch một cách tùy tiện.
Phát biểu tại lễ khai mạc không gian triển lãm quy hoạch tổng thể tổ chức ngày 29/6, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, để hóa giải toàn diện các điểm nghẽn về ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng đô thị, đồ án quy hoạch đã xác định hệ thống hạ tầng kỹ thuật khung đô thị với các chỉ tiêu kỹ thuật cao và lộ trình triển khai hàng loạt các siêu dự án đầu tư động lực.
Thành phố sẽ xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị dài 979 km với 18 tuyến gắn kết chặt chẽ với mô hình khu đô thị đa mục tiêu mang cấu trúc TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) quanh các khu vực nhà ga đầu mối.
Để triển khai quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Đào Ngọc Nghiêm lưu ý, đồ án quy hoạch tốt cùng thể chế và nguồn lực là vấn đề căn cốt, song không thể thiếu một điều kiện quan trọng đó là sự đồng hành, đồng thuận của người dân. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà tham gia cả quá trình, từ khâu quy hoạch đến giám sát và đồng hành trong quá trình thực thi.
