Cùng với việc đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuất, cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định cho các nhà máy sản xuất đường, nhiều nông dân đang tham gia chuỗi cung ứng mía tươi xuất khẩu.
Mời gọi các doanh nghiệp tham gia chuỗi liên kết
Ông Nguyễn Sỹ Hải, Trưởng ban nguyên liệu Công ty cổ phần Mía đường Sông Con cho biết: Vùng nguyên liệu mía của công ty lên đến 6.500 ha, tập trung ở địa bàn các xã: Giai Xuân, Tân Phú, Nghĩa Đồng, Tân Kỳ, Tân An, Anh Sơn Đông...
Đến nay, việc áp dụng cơ giới hóa đang được người trồng mía đẩy mạnh, chiếm khoảng 80% số khâu trong sản xuất, mang lại hiệu quả rõ rệt.
Điển hình như khâu thu hoạch, để thu hoạch xong 1ha mía, tương đương khoảng từ 70-80 tấn mía/ngày, cần hàng chục người chặt. Trong khi đó, thu hoạch bằng máy chưa đến một ngày là 1ha mía đã chặt xong và vận chuyển đến nhà máy.
Theo lãnh đạo Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An: Diện tích đất trồng mía của tỉnh đã lên tới 24 nghìn héc-ta.
Thời gian qua, tỉnh đẩy mạnh mời gọi doanh nghiệp tham gia các chuỗi liên kết trên địa bàn, nhất là doanh nghiệp dẫn dắt hỗ trợ nông dân ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất. Đối với canh tác mía, tỷ lệ cơ giới hóa hiện đạt hơn 60%; trong đó, khâu làm đất và thu hoạch hơn 85%.
Khi diện tích được mở rộng, việc đưa máy móc vào đồng ruộng thuận lợi hơn. Máy làm đất, máy lên luống, máy thu hoạch giúp giảm đáng kể sức lao động, đồng thời rút ngắn thời gian sản xuất, hạn chế tình trạng thu hoạch chậm do thiếu nhân công.
Ngoài cung cấp nguyên liệu truyền thống cho nhà máy chế biến đường, nhiều hộ dân ở Nghệ An đang thực hiện những bước đi đầu trong cung ứng mía xuất khẩu. Tại xã Vân Du, nhờ sự phù hợp của đất đai, khí hậu cho nên giá trị cây mía cao hơn hẳn so với các loại cây trồng khác.
Điển hình như gia đình ông Phan Văn Hoa (xóm Đô Diễn) có 8 sào mía ép nước mang lại hơn 200 triệu đồng/năm, trừ chi phí, trồng mía thu nhập cao gấp 15 lần so với trồng lúa.
Từ năm 2025, gia đình ông có thêm lựa chọn mới khi dành một phần diện tích, tham gia liên kết với doanh nghiệp, cung ứng cho doanh nghiệp xuất khẩu mía đông lạnh sang Hàn Quốc. Theo ông Hoa, giá mía xuất khẩu bán tại ruộng có thời điểm đạt từ 7 đến 7,2 triệu đồng/tấn, hiệu quả kinh tế hơn so với mía nguyên liệu và mía ép nước.
Hướng tới mô hình trồng mía an toàn, bền vững
Không chỉ gia đình ông Hoa, nhiều hộ dân ở xã Vân Du đang cung ứng mía xuất khẩu cho doanh nghiệp.
Ông Hoàng Đức Nga, Chi hội trưởng Nông dân xóm Đô Diễn, cũng là người kết nối doanh nghiệp xuất khẩu mía với các hộ dân chia sẻ:
Mía xuất khẩu phải đạt tiêu chuẩn về mẫu mã, kích thước và độ đường. Cụ thể, độ đường trong cây mía thời điểm thu hoạch phải đạt hơn 15 độ, cây to, thẳng, lóng mía dài từ 12 cm trở lên, mắt thưa, màu sắc tươi sáng, không bị sâu bệnh.
Đáng chú ý, nông dân phải tuân thủ phương thức canh tác hữu cơ nghiêm ngặt. Vì vậy, suốt quá trình chăm sóc, nông dân không chỉ làm cỏ, bón phân đều đặn, mà còn phải tỉa lá, kiểm tra sâu bệnh thường xuyên và lên luống cao, dùng cọc gỗ chống để tránh cây bị đổ...
“Nếu so với việc bán mía ép, mía xuất khẩu chưa phải vượt trội về giá. Tuy nhiên, việc tham gia vào chuỗi giá trị xuất khẩu sẽ dần thay đổi cách thức sản xuất của người nông dân, hướng tới trồng mía an toàn, bền vững, đây là sự chuyển động đáng mừng. Thông qua đó tạo sức hút, hấp dẫn các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư vào sản xuất, chế biến cây mía”, Chi hội trưởng Nông dân xóm Đô Diễn nhấn mạnh.
Trên địa bàn xã Vân Du hiện có hơn 10 ha mía đã được người trồng liên kết với doanh nghiệp để xuất khẩu.
Mô hình trồng mía xuất khẩu bước đầu cho thấy khá tiềm năng, góp phần nâng cao giá trị sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng và tạo thêm nhiều việc làm cho lao động qua các khâu thu hoạch, vận chuyển, sơ chế... Tuy nhiên, đây mới chỉ là hoạt động tự phát của một số hộ dân và doanh nghiệp ngoại tỉnh.
"Toàn xã có hơn 80 ha đất trồng mía. Để tăng tính liên kết trong sản xuất và tiêu thụ, địa phương đang xúc tiến thành lập tổ hợp tác, tiến tới thành lập hợp tác xã trồng mía.
Bên cạnh đó là quy hoạch vùng trồng mía xuất khẩu, xây dựng hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng để truy xuất nguồn gốc nông sản, kiểm soát dịch bệnh, đáp ứng điều kiện xuất khẩu sang các thị trường lớn", Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vân Du Mã Xuân Uyên chia sẻ.
