Khai thác tiềm năng từ đất
Câu chuyện đói nghèo của huyện Hiệp Hòa vùng đất phía tây của tỉnh Bắc Giang chưa xa. Bởi nó mới hiện diện trong những năm cuối của thế kỷ 20. Những khó khăn, nghèo đói đã đẩy người nông dân Hiệp Hòa phải di tán đi khắp nơi từ huyện miền núi Lục Ngạn đến vùng Tây Nguyên xa xôi, rồi vào cả Tây Ninh, miền Ðông Nam Bộ. Người đi theo chương trình di dân của Nhà nước. Người vì nghèo đói quá đành phải rời bỏ quê hương tự tìm đường kiếm sống.
Thời kỳ đó, suốt nhiều năm Hiệp Hòa một vùng quê có truyền thống cách mạng, có ATKII, có Xuân Biều nơi giành chính quyền sớm nhất của tỉnh Bắc Giang trong mùa thu Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mà chưa bao giờ hoàn thành thu thuế nông nghiệp và các nghĩa vụ thu mua lương thực, thực phẩm của tỉnh.
Người nông dân trăn trở với mảnh đất trung du bạc màu, một cuộc cách mạng cải tạo đất, đưa phù sa từ sông Cầu về làm giàu cho đất được khơi dậy mà tiêu biểu là phong trào cải tạo đất bạc màu đã xây dựng nên người nữ Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Song cùng bà con xã viên HTX Trung Hòa làm nên những mùa vụ khoai, lúa bội thu trên vùng đất vốn bạc màu, cằn cỗi.
Phó Chủ tịch UBND huyện Phạm Thanh Sơn cho biết: Hiệp Hòa có 15.000 ha đất nông nghiệp, trong đó có 9.000 ha lúa chiêm xuân, 8.000 ha chân lúa mùa. Hiệp Hòa lại được hưởng lợi ích từ hệ thống thủy nông sông Cầu. Ðất, nước là lợi thế, là tiềm năng vô giá của địa phương. Là một huyện có diện tích lúa hai vụ lớn, khuyến nông huyện luôn chú trọng đưa những giống lúa ít chịu ảnh hưởng sâu bệnh, năng suất cao vào sản xuất như Khang dân, N46, DB5, ÐB6 và các giống lúa lai.
Những năm trước đây năng suất lúa của Hiệp Hòa chưa bao giờ vượt 50 tạ/ha, năm 2007 đã vươn lên đạt 52 tạ/ha. Ðặc biệt vụ lúa xuân năm 2008, năng suất lúa bình quân của toàn huyện đạt 54 tạ/ha đứng trong tốp đầu có năng suất cao của tỉnh; đưa tổng sản lượng lương thực của huyện đạt 83.000 tấn, trong đó có 13.590 tấn ngô. Bình quân lương thực trên đầu người của huyện đạt 422 kg/năm, cao hơn bình quân của tỉnh, đạt 98,13% mục tiêu Ðại hội đến năm 2010.
Ngoài cây lương thực Hiệp Hòa còn là vùng lạc, rau màu có sản lượng lớn của tỉnh. Hằng năm sản lượng rau quả của huyện đạt 29.794 tấn, trong đó có khoai tây giống nhập nội có năng suất, chất lượng cao và nhiều loại rau quả có giá trị xuất khẩu như dưa, ớt, cà chua bi. Sản phẩm rau củ quả của Hiệp Hòa cung cấp cho thị trường Hà Nội, Thái Nguyên... Hiệp Hòa còn là vùng lạc của tỉnh Bắc Giang.
Nhờ áp dụng kỹ thuật, đưa các giống lạc có năng suất, chất lượng cao như L14, L23 vào thâm canh, năm 2007 năng suất lạc của huyện đã đạt 25-27 tạ/ha; sản lượng lạc đạt 5.956 tấn, vượt mục tiêu Ðại hội trước hai năm. Theo số liệu thống kê của huyện đến nay thu nhập bình quân trên một ha của huyện đã đạt 34,6 triệu đồng, bằng 105% so với mục tiêu Ðại hội. Tỷ trọng giữa trồng trọt và chăn nuôi của huyện đã có bước tiến bộ, trồng trọt chiếm 52%, chăn nuôi - dịch vụ chiếm 48%.
Hình thành các mô hình sản xuất nông sản hiệu quả
Trong quá trình chỉ đạo phát triển nông nghiệp hàng hóa một cách toàn diện gắn với cải thiện nâng cao mức sống cho nông dân, xây dựng hạ tầng cơ sở nông thôn mới, huyện Hiệp Hòa rất chú trọng đến việc xây dựng các mô hình kinh tế trồng trọt và chăn nuôi. Hiện tại trên địa bàn huyện có hơn 250 mô hình kinh tế trang trại trồng trọt và chăn nuôi tiêu biểu có thu nhập từ 50 đến 100 triệu đồng/năm.
Trong dịp về công tác ở Hiệp Hòa, tôi có dịp đến xã Mai Ðình, một vùng đất cổ bên dòng sông Cầu xanh ngát nương dâu. Ðường làng, ngõ xóm ở đây đều được bê-tông hóa, sạch sẽ. Xã Mai Ðình có 10 thôn với diện tích đất nông nghiệp 525 ha. Ngoài làm ruộng, xã còn có nghề trồng dâu nuôi tằm ươm tơ từ lâu đời. Diện tích dâu của xã có 70 ha nhưng do là bãi sông Cầu nên nạn hút cát đã làm xói lở hàng chục héc-ta đất dâu của xã.
Trao đổi ý kiến về việc thực hiện chương trình phát triển nông nghiệp hàng hóa, các đồng chí lãnh đạo xã, cho biết: Toàn xã có 12.500 khẩu với 2.600 hộ, ruộng đất không nhiều nên việc luân canh, tăng vụ là việc làm bắt buộc đối với mỗi gia đình nông dân. Bởi không tăng vụ sẽ thiếu thóc ăn, thiếu cả tiền chi dùng hàng ngày cho các nhu cầu sinh hoạt, học hành của con cái. Mấy năm gần đây thực hiện chương trình phát triển nông nghiệp hàng hóa của huyện, được khuyến nông giúp đỡ xã cũng đã xác định mục tiêu phát triển sản xuất của từng thôn theo hướng chuyển đổi cây trồng với công thức luân canh cây trồng hợp lý.
Ở thôn Mai Thượng có mô hình 2 lúa - dưa - cà - ớt; thôn Mai Trung mô hình: Lúa + 2 dưa + cà - ớt - hành; cho thu nhập hơn 60 triệu đồng/ha. Riêng thôn Mai Hạ có mô hình luân canh : Lúa mùa - Cây vụ đông + Thuốc lào cho thu nhập tới gần 100 triệu đồng/ha. Ruộng đất ở Mai Ðình hầu hết đều quay vòng 4 vụ/năm. Mô hình lúa xuân + cá + sen ở những chân ruộng trũng cho thu nhập tới gần 200 triệu đồng/ha/năm.
Theo Phó Chủ tịch hội nông dân xã Âu Hồng Thanh cho biết vùng đất bãi nhiều gia đình trồng dâu bán lá một năm cũng thu 80 triệu đồng/ha. Còn các nhà nuôi tằm mỗi vụ cũng thu vài ba chục triệu. Gia đình có lao động gặp dịp thu về nuôi tằm kéo tơ, hàng trăm triệu đồng là chuyện bình thường. Mai Ðình làm ruộng lại có thêm nghề phụ đời sống nhân dân ổn định hộ nghèo theo tiêu chí mới còn 19% theo xã báo cáo.
Khác với Mai Ðình, xã Lương Phong lại có mô hình 3 ha trồng chiết bán giống bưởi Diễn cho thu hoạch cao và HTX chăn nuôi lợn hướng nạc kết hợp nuôi cá của 12 hộ xã viên. Mỗi lứa HTX nuôi hàng nghìn con lợn. Với diện tích 6 ha, trong đó có 3 ha mặt nước mỗi năm trừ chi phí còn thu lãi 200 - 300 triệu. HTX mua được hai ô-tô vận tải. Mô hình trồng lạc thu giống mới ở Ngọc Sơn cũng đã thu được kết quả tốt. Ðây là nơi cung cấp giống lạc cho các nơi trong và ngoài tỉnh hàng năm.
Về Hiệp Hòa, vùng quê có truyền thống cách mạng giữa những ngày mùa thu Tháng Tám, đi đến đâu tôi cũng gặp không khí lao động sôi nổi. Người nông dân say sưa đi tìm những cây trồng, vật nuôi mới về canh tác. Vụ lúa mùa năm nay không sâu bệnh, thời tiết thuận. Lúa đã đứng cái, xanh ngắt dưới nắng thu rực rỡ, như báo trước Hiệp Hòa lại có một vụ lúa mùa bội thu.
