Rồng Việt là rồng nước, không có cánh mà rất hiền. Chưa thấy rồng đánh ai, ăn thịt ai, trả thù ai, thôn tính, áp chế... ai. Miền lúa nước sinh ra Rồng, hay Rồng sinh ra lúa nước? Chắc chắn Việt Nam ta là tác giả (chí ít là đồng tác giả) cống hiến cho nhân loại một loài cây quý giá nhất là cây lúa nước (không có nó an ninh lương thực toàn cầu sẽ nguy to!) và một hình tượng nghệ thuật- tâm linh kỳ vĩ nhất: Con Rồng.
Rồng Việt Nam biểu tượng toàn thiện - hạnh phúc - an hòa - văn hiến, khác rồng Tây là một dã thú, quái vật có cánh biểu tượng cái ác. Tôi chắc rằng người phía bắc đã du nhập tượng Rồng từ phía nam và hai ngàn năm sau, các hoàng đế đầu tiên mới chiếm dụng hình tượng Rồng của toàn dân cho triều đình của mình, biến nó thành biểu tượng thiên tử, quyền lực nhất gầm trời.
Nhân dân cũng chấp nhận thôi và càng thêm kính ngưỡng Rồng. Song ai ai cũng vẫn giữ linh vật này cho mình. Gặp vui sướng hân hoan thì: Như rồng gặp mây. Yêu đương hò hẹn thì:
Để cho rồng ngỏ với mây đôi lời!. Kết mối lương duyên nên vợ chồng thì kết hình rồng - phượng dát vàng 18k lên bảng gấm trưng giữa nhà. Khai sinh đặt tên Long cả nữ lẫn nam quá phổ biến,cầu con trai năm Thìn lên cơn sốt vừa qua... Nơi nơi xóm làng, trên các ban thờ gia đình, ở đền, miếu, đình... rờm rợp bóng rồng bay lượn quấn quýt. Trong 12 con giáp, trong tứ linh Long-Ly-Quy-Phụng thì Rồng là đồ án trang trí số một. Trong điêu khắc, Rồng cũng là chủ đề ưu tiên nhất, vừa biến hóa nhất, vừa được quy phạm và hàn lâm hóa chuẩn nhất, đến mức, ta nhìn các đặc điểm của tượng Rồng mà xác định niên đại các công trình, cổ vật.
Rồng Lý uyển nhã tinh tế, đầu nhỏ, mình trơn, thân uốn hình sóng Sin đều đặn, tan hòa trong bố cục mềm hình tròn, hình lá đề, ngập trong dìu dặt hoa văn mây, nước, hoa, lá rất mê hoặc. Rồng Trần vặn mình mạnh mẽ, thân chắc lẳn, hoa văn bớt rườm. Rồng Mạc có cái lưng võng ngang cùng những dải mây lửa bất hủ hình lưỡi mác cương hoạnh. Tạo hình các thời này là tuyệt đỉnh giao hòa mỹ thuật Kinh-Chăm trên đất bắc. Các thời Lê Sơ - Trịnh Nguyễn - Nguyễn hình rồng đầu to, râu vểnh chân to, mắt to, mũi to, vảy to, toàn thân cũng đồ sộ sải dài hùng dũng uy nghi. Những con rồng ghép gốm sứ và vẽ trên trần Lăng Khải Định là ánh hồi quang, những kiệt tác cuối cùng của quyền lực suy vi và nghệ thuật trang trí cung đình Nguyễn.
Trên hết, giàu sức sống, sinh động nhất là các con Rồng gỗ, tô mầu bay lượn và nhảy múa cùng Tiên nữ giữa vô vàn hoa lá, mây, nước và dân làng trên các Đình Bắc Bộ . Ở đây, tạo hình của người Kinh đạt tới chuẩn cổ điển dân tộc cùng các chùa cũng ở làng thế kỷ 16-19. Xuân Rồng này biết bao họa sĩ cũng đang tiếp truyền thống ấy mà khai bút tượng Rồng xôn xao phố thị...
Xem bản đồ thế giới, quả thấy nước mình giống với hình rồng nhất. Phong thủy ưa tượng rồng (dựa thế rồng mà Lý Công Uẩn rời đô). Hình thế thủy - địa mạo tượng rồng rờ rỡ: Biển Đông uốn cong sóng bạc là con bạch long, đuôi ở Bạch Long Vĩ, đầu hướng xuống Đông - Nam Á. Trùng điệp các mạch núi là rồng vây, rồng ổ mà Trường Sơn là đại soái Sơn Long. Hàm Rồng, đất đầu rồng Thanh Hóa phát vương sáu trăm năm. Đến thời Gia Long thu cả biển-núi-sông về một mối thì dân gian tin rằng, đầu rồng quay Nam về Thất Sơn, đuôi vẫy về Bắc... cùng Cửu Long - chín Rồng cuồn cuộn mênh mông đổ ra Thái Bình Dương... như khúc kết hùng tráng của gia hưởng Rồng-Tiên!
Đố tìm được miền nào không có địa danh gắn với Rồng. Thân rồng trải ba ngàn km, mỗi địa phương như một uốn khúc từ bắc vô nam non xanh nước biếc đã đành mà mỗi địa phương lại có địa - văn hóa riêng vô cùng độc đáo, phong phú, toàn là hạng di sản quốc gia quốc tế cả. Kiến trúc và mỹ thuật, âm nhạc và ca múa, sân khấu các loại cùng vô số các nghề thủ công mỹ nghệ, món ăn và thức uống, rau-củ-quả và gia vị, vải vóc và phục trang, ngữ điệu, phát âm và vốn từ phương ngữ, dung mạo và tính người... Địa - văn hóa phong phú tới cả các siêu tiểu vùng nhỏ hơn một tỉnh, khiến văn hóa văn hiến Việt Nam quả là một tấm thảm sặc sỡ, tinh tế và lộng lẫy.Tôi tin rằng, không phải quy mô đồ sộ áp chế, chiều sâu triết lý hay sức nặng tôn giáo... mà chính sự đa dạng địa văn hóa là di sản quý giá nhất của Việt Nam mình. Trên địa cầu khó có nơi nào có được. Tiếc thay, sự đa dạng đó đang bị cào phẳng, san bằng và tiêu hủy bởi chính chúng ta trong cuộc hối hả tăng trưởng, thoát nghèo, làm giàu, phát triển bằng mọi giá giữa cơn lốc toàn cầu hóa rất “bạo tàn” về văn hóa.Thăng Long- Rồng từ địa thủy bay lên hội với Tiên-mây. Rồng giáng Hạ Long hòa hải thủy trọn vòng sinh. Thăng Long là văn hiến 1000 năm. Hạ Long kỳ quan thiên nhiên thế giới là vẻ mỹ lệ. Năm nay nước nhà vào vận hội Rồng gặp Tiên gặp mây đây? Hướng trước mắt là tăng trưởng bền vững, phát triển “xanh, văn hiến”. Lòng xuân, những ước ao trong chiến lược hóa rồng ta nên đặt nặng hơn, dồn tâm - trí - lực nhiều hơn vào sự nghiệp hóa rồng về văn hóa bởi chỉ những gì văn hiến Rồng Tiên, không quy được ra tiền và tỷ lệ phần trăm mới thực nhất, quý nhất, yêu nhất.
Thăng Long- Rồng từ địa thủy bay lên hội với Tiên-mây. Rồng giáng Hạ Long hòa hải thủy trọn vòng sinh. Thăng Long là văn hiến 1000 năm. Hạ Long kỳ quan thiên nhiên thế giới là vẻ mỹ lệ. Năm nay nước nhà vào vận hội Rồng gặp Tiên gặp mây đây?
Hướng trước mắt là tăng trưởng bền vững, phát triển “xanh, văn hiến”. Lòng xuân, những ước ao trong chiến lược hoá rồng ta nên đặt nặng hơn, dồn tâm - trí - lực nhiều hơn vào sự nghiệp hoá rồng về văn hoá bởi chỉ những gì văn hiến Rồng Tiên, không quy được ra tiền và tỷ lệ phần trăm mới thực nhất, quý nhất, yêu nhất.
| Thăng Long - Rồng từ địa thuỷ bay lên hội với Tiên - mây. Rồng giáng Hạ Long hoà hải thuỷ trọn vòng sinh. Thăng Long là văn hiến 1000 năm. Hạ Long kỳ quan thiên nhiên thế giới là vẻ mỹ lệ. Năm nay nước nhà vào vận hội Rồng gặp Tiên gặp mây đây? |
