Theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội, trên địa bàn thành phố có hơn 300 nhà siêu mỏng, siêu méo (SMSM) được xây dựng từ năm 2002, 2003, đến nay mới xử lý được khoảng 170 trường hợp, còn tồn đọng 132 trường hợp. Phần lớn những trường hợp này đã được các hộ dân xây dựng nhà cửa, sinh sống ổn định. Trong khi số nhà SMSM tồn đọng chưa được xử lý hết, tại các tuyến đường mới mở trong thời gian gần đây như đường Trần Phú - Kim Mã, Võ Chí Công, Thanh Nhàn… lại xuất hiện các công trình SMSM mới.
Chị Nguyễn Thị Hòa, người dân sinh sống tại phường Quỳnh Lôi, quận Hai Bà Trưng phản ánh: Tuyến đường Thanh Nhàn vừa được cải tạo, nâng cấp rất khang trang, nhưng có rất nhiều nhà SMSM. Mặc dù chính quyền đã ngăn chặn, không cho người dân xây dựng nhà cao tầng, mất an toàn khi sử dụng, chỉ cho phép xây ki-ốt bán hàng, nhưng nếu cứ để các trường hợp này tồn tại như hiện nay thì người dân sẽ tìm mọi cách để biến thành nhà SMSM, rất khó giải quyết. Theo số liệu của Sở Xây dựng, có hơn 200 trường hợp phát sinh tại tuyến đường mới mở trên địa bàn các quận: Tây Hồ, Ðống Ða, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Hà Ðông, Hai Bà Trưng, Bắc Từ Liêm, Ba Ðình, Long Biên, đến nay đã xử lý được gần 150 trường hợp, tồn đọng hơn 50 trường hợp.
Tại phiên chất vấn kỳ họp thứ năm, HÐND thành phố khóa 15 ngày 6-12, đại biểu Ðoàn Việt Cường (tổ đại biểu huyện Mê Linh) chất vấn: Trong khi nhiều công trình SMSM tồn tại từ nhiều năm trước chưa được xử lý, nhiều công trình mới tiếp tục phát sinh, vậy trách nhiệm của Sở Xây dựng và UBND các quận ở đâu? Ðại biểu Nguyễn Huy Ðược (tổ đại biểu huyện Ba Vì) yêu cầu Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội nêu rõ các giải pháp để hạn chế tình trạng nhà SMSM.
Trả lời vấn đề này, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Lê Văn Dục cho biết, Sở đã phối hợp các sở, ngành liên quan phân loại 132 nhà SMSM thành ba nhóm. Nhóm thứ nhất gồm 52 trường hợp tồn tại 13 năm nay, người dân đã xây dựng nhà cửa, sinh hoạt ổn định. Các công trình đã hạ độ cao, được gia cố chắc chắn, chỉnh trang lại. Sở Xây dựng đề nghị UBND các quận: Cầu Giấy, Ba Ðình, Ðống Ða giữ nguyên hiện trạng, cho tồn tại những trường hợp đủ điều kiện, bảo đảm mỹ quan đô thị. Nhóm thứ hai gồm gần 20 trường hợp có thể chỉnh trang, đề nghị các quận hướng dẫn người dân sửa chữa theo đúng quy chuẩn, bảo đảm số tầng xây dựng. Còn lại hơn 50 trường hợp xây cao tầng, trông rất phản cảm, có nguy cơ mất an toàn thì kiên quyết thu hồi. Ðối với 56 trường hợp nhà SMSM được xây dựng từ năm 2014 đến 2016 trên đường vành đai 1, vành đai 2, vành đai 2,5 và tám trường hợp vừa phát sinh tại đường Phạm Văn Ðồng, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội khẳng định, trong quý I-2018 sẽ có phương án thu hồi đất và không để phát sinh vi phạm mới.
Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Lê Vinh cho biết, trước đây, trong quá trình mở các tuyến đường, đã để xảy ra tình trạng xuất hiện nhà SMSM do quy hoạch chưa đầy đủ, chưa quan tâm công tác thu hồi đất, tạo ra các hình thù đặc thù. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến nay, tại tất cả các tuyến đường mới trong quy hoạch đều có thiết kế đô thị. Sở đã phối hợp chính quyền các địa phương xác định các ô đất không đủ điều kiện xây dựng sau khi mở đường để vận động các gia đình hợp thửa, hợp khối. Trong trường hợp các gia đình không thoả thuận được thì áp dụng các quy định của thành phố để thu hồi đất làm công trình công cộng, trồng cây xanh... Mới đây, ngay từ khi bắt đầu triển khai dự án mở rộng đường vành đai 2, Sở đã phối hợp chính quyền địa phương xác định hơn 40 vị trí tạo ra nhà SMSM. Cơ quan chức năng đã làm việc với các gia đình và có 20 gia đình đồng ý hợp khối, còn lại 20 gia đình chưa đồng ý, hiện vẫn tiếp tục động viên để hợp khối, trong trường hợp không hợp khối được sẽ áp dụng quy định để xử lý.
Trong thời gian qua, mặc dù các sở, ngành và UBND các quận đã có nhiều cố gắng, nỗ lực trong việc xử lý nhà SMSM, nhưng kết quả còn hạn chế bởi đây là công việc rất khó khăn, phức tạp, nhất là đối với những trường hợp người dân đã sinh sống ổn định. Chính vì vậy, khi bắt đầu lập dự án, nếu phát hiện những thửa đất sau giải phóng mặt bằng không đủ điều kiện xây dựng các ngành chức năng, chính quyền địa phương cần khuyến khích, tạo điều kiện cho các hộ dân hợp thửa, hợp khối, kiên quyết thu hồi toàn bộ diện tích đối với trường hợp không thực hiện.
