Một buổi sáng tháng 8-2017, Charlie Latuske, 27 tuổi ở Surrey (Anh) tỉnh dậy thấy mình bị sốt cao khiến anh không thể đi làm. Anh bị viêm họng và cảm thấy khó chịu đã vài ngày nhưng cứ nghĩ rằng sẽ khá hơn, nhưng hôm ấy anh hiểu rằng phải tới gặp bác sĩ bởi anh sẽ đi nghỉ cùng gia đình chỉ sau ba ngày tới. Ý nghĩ phải gọi cho bác sĩ và đợi vài ngày cho đến cả tuần để có một cuộc hẹn hoặc phải xếp hàng cho những cuộc hẹn khẩn cấp khiến anh mệt mỏi. “Tôi chỉ muốn gặp bác sĩ mà không phải khốn khổ xếp hàng”. Vợ Lastuke giới thiệu cho anh một ứng dụng y tế cá nhân giúp anh có thể gặp một bác sĩ trong vòng một giờ đồng hồ, qua mạng. Với mức phí 30 bảng, anh có thể đăng ký, chia sẻ những triệu chứng của mình và thực hiện một cuộc gọi video với một bác sĩ ở Anh sử dụng ứng dụng chăm sóc sức khỏe số Push Doctor. “Tôi đã rất ngờ vực”, anh nói. Nhưng trong vòng 20 phút anh đã được kết nối với một bác sĩ, và nhanh chóng được chẩn đoán bị viêm amidan. Trong vòng một giờ anh đến nhà thuốc gần nhất mang theo đơn thuốc gồm thuốc kháng sinh và giảm đau và ba ngày sau đó, anh đã có thể đi nghỉ với gia đình theo kế hoạch.
Dịch vụ này đã chữa trị hơn 1.000 bệnh khác nhau vào năm ngoái với phần lớn người bệnh có được sự giúp đỡ cần thiết ngay lần đầu “Bệnh nhân mong đợi phản hồi từ dịch vụ y tế tương tự như từ những cửa hàng trực tuyến, nhà cung cấp dịch vụ TV và mạng xã hội”, ông Wais Shaifta, CEO của Push Doctor nói. Với 7.000 bác sĩ đa khoa được kết nối, ứng dụng này chỉ là một trong nhiều ứng dụng chăm sóc sức khỏe hiện diện tại UK và trên thế giới nhằm giúp người có nhu cầu y tế nhưng không thể đến bệnh viện vì nhiều nguyên nhân khác nhau có thể tìm được sự hỗ trợ cần thiết nhanh chóng...
Một số chương trình thậm chí còn khám phá việc sử dụng trí tuệ nhân tạo nhằm đẩy nhanh quá trình này, nhanh chóng phân tích các triệu chứng của người bệnh để tìm một bác sĩ phù hợp. Các chuyên gia hy vọng AI sẽ tăng sự chính xác của việc chẩn đoán hơn nhiều so với bác sĩ thực.
Trí tuệ nhân tạo (AI) - nhanh hơn, chính xác hơn
Một nghiên cứu gần đây do Babylon Health, nhà cung cấp dịch vụ y tế trực tuyến cho thấy khi trả lời những câu hỏi chẩn đoán điển hình trong một kỳ thi bác sĩ ở UK, công nghệ AI chẩn đoán bệnh nhân tốt hơn là các bác sĩ với kết quả làm bài kiểm tra đạt 81% chính xác so với trung bình 72% của các bác sĩ thật trong vòng 5 năm qua. Những bài kiểm tra theo sau của công nghệ này về những trường hợp lâm sàng do Trường đại học y hoàng gia ở UK cung cấp xem xét 100 bộ triệu chứng độc lập cần chẩn đoán. Cũng như vậy, AI đạt 80% chính xác so với bảy chuyên gia làm bài kiểm tra đạt mức từ 64 đến 94%.
Điểm mấu chốt của nó là hiệu quả, Tiến sĩ Mobasher Butt, Giám đốc y khoa của Babylon Health nói. Ứng dụng cung cấp những tư vấn y tế với một khoản phí ban đầu nhỏ nhưng công ty cũng tăng cường dịch vụ GP at Hand (bác sĩ trong tầm tay) trực tuyến, cung cấp miễn phí tại London qua Dịch vụ y tế quốc gia (NHS) của đất nước này. “Chúng ta phải tìm cách để giúp dịch vụ NHS để trở nên hiệu quả hơn trong tình hình thiếu hụt bác sĩ, việc sử dụng AI có thể giúp bệnh nhân tìm được các dịch vụ y tế phù hợp và giúp họ xử lý trong những ca lâu dài, cải thiện sự hài lòng với việc dùng thuốc, tạo ra những lời nhắc nhở và giúp đỡ trong quá trình sau đó cũng như nhắc lại đơn thuốc.
Khi chúng tôi bắt đầu làm việc thông minh hơn và sử dụng công nghệ, bạn có thể thấy những thuận lợi rất lớn, nhờ đó có thể tạo thêm thời gian cho bác sĩ và y tá chăm sóc bệnh nhân một cách tốt nhất”, ông nói.
Một nhóm bác sĩ tại Bệnh viện mắt Moorfields ở London kết hợp với công ty Google Deepmind đi đến một kết luận tương tự trong một nghiên cứu gần đây ở tờ Nature Medicine. Công nghệ AI của họ thiết kế để đọc scan mắt từ những dấu hiệu của bệnh, nhận diện chính xác hơn 50 bệnh về mắt với độ chính xác 94%, tương đương khả năng của những chuyên gia mắt hàng đầu thế giới. “Con số những ca scan mắt chúng tôi đang thực hiện tăng với tốc độ nhanh hơn nhiều do với những chuyên gia người thật có thể đọc chúng”, Tiến sĩ Pearse Keane, chuyên viên tham vấn mắt tại Viện mắt Moorfields người thực hiện nghiên cứu nói. “Công nghệ AI chúng tôi đang phát triển được thiết kế nhằm dành ưu tiên cho những bệnh nhân cần chữa trị khẩn cấp bởi một bác sĩ hay chuyên gia mắt. Nếu chúng tôi có thể chẩn đoán và chữa trị các ca bệnh về mắt sớm, nó cho chúng tôi cơ hội tốt nhất để giữ thị lực của bệnh nhân”. Tiếp sau đó, nghiên cứu này sẽ trải qua thử nghiệm lâm sàng nhằm xem xét xem công nghệ có thể cải thiện việc chăm sóc bệnh nhân thực tế như thế nào.
Những tổ chức chuyên nghiệp như Trường y hoàng gia muốn bảo đảm giá trị của các bác sĩ thực không bị mất đi một khi công nghệ tiếp tục phát triển. “AI nhằm giúp đỡ chăm sóc người bệnh được phát triển theo nhiều cách và có tiềm năng khổng lồ nhằm hỗ trợ bác sĩ và giúp họ dành nhiều thời gian hơn cho bệnh nhân”, Jane Dacre, Chủ tịch của nhóm và Giáo sư y khoa Trường đại học London nói. “Dù công nghệ này rất hấp dẫn, bác sĩ vẫn nắm vai trò chủ chốt về việc giám sát và chăm sóc y tế cho con người”. Bà cũng nhấn mạnh rằng bất chấp những kết quả tích cực trong nghiên cứu gần đây, AI không thể thay thế một bác sĩ được đào tạo đầy đủ: “Chúng tôi cần nhiều hơn những thử nghiệm thiết thực và bằng chứng nhằm làm rõ có thể sử dụng AI tốt nhất thế nào”.
Điều không thể thay thế
Trong số những thay đổi và tiến bộ, sự chính xác và hiệu quả, các chuyên gia lo ngại rằng một lĩnh vực trọng yếu khác của chăm sóc y tế bị lãng quên: sự liên tục, một mối quan hệ tiếp diễn với một bác sĩ hay một người chăm sóc sức khỏe biết rõ bạn và lịch sử bệnh của bạn. Bác sĩ Denis Pereira Gray, nguyên bác sĩ gia đình và giáo sư danh dự tại Đại học Exeter ở UK nói: Thực tế ở UK so với các nước châu Âu khác đang thiếu bác sĩ trầm trọng, nên sự liên tục không được đánh giá cao bởi những người làm chính sách. Nhưng trong một nghiên cứu gần đây Pereira Gray thấy rằng việc gặp gỡ cùng một bác sĩ thực tế có thể cứu mạng nhiều người. Những người đến gặp cùng một bác sĩ trong thời gian dài có tỉ lệ tử vong thấp hơn dựa trên 22 nghiên cứu ở chín nước.
Tiến sĩ Butt nói, trong tương lai con người sẽ làm việc với máy móc chứ máy móc không thể thay thế các bác sĩ. Với ứng dụng chăm sóc y tế, người sử dụng có thể yêu cầu nói chuyện với cùng một bác sĩ họ có trước đây. Có hơn 200 bác sĩ cung cấp dịch vụ ở Babylon Health và ông hy vọng rằng công nghệ này thêm tinh vi và tương tác tốt hơn nữa, thí dụ như sử dụng micro của điện thoại giúp bác sĩ nghe tim phổi bệnh nhân từ xa. Dịch vụ kiểm tra sức khỏe thể chất giờ cũng đã có, mọi người cung cấp thông tin về tình trạng sức khỏe hiện thời và những nhân tố trong cuộc sống nào họ có thể cải thiện để ngăn ngừa một số bệnh đang diễn ra.
85% vấn đề có thể giải quyết qua một cuộc gọi video, với những bệnh nghiêm trọng hơn hay thử máu cần một cuộc hẹn với bác sĩ thực sau đó có thể thực hiện qua các bác sĩ tư hoặc NHS. Điều quan trọng là tính liên tục của hồ sơ y tế của cá nhân để bất kỳ bác sĩ lâm sàng nào liên quan cũng có thể xem được. Công nghệ và con người không ở thế đối nghịch mà hoàn thiện lẫn nhau. Nhóm Babylon đang cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở Rwanda (với hơn hai triệu người đăng ký và hàng chục nghìn lượt tư vấn đã được thực hiện) cũng như UK, với kế hoạch mở rộng ra các nước khác ở lục địa châu Phi cũng như Bắc Mỹ và Trung Đông.
Tuy vẫn còn những tranh cãi, lo ngại về chất lượng, thậm chí chỉ trích những bác sĩ «ảo», nhưng những tiện ích mà nó cung cấp là không thể phủ nhận. Trong lúc thị trường khám chữa bệnh từ xa vẫn liên tục tăng trưởng và còn tiềm năng vô cùng lớn để phát triển, công nghệ này có thể mở ra những khả năng mới trong việc chăm sóc sức khỏe con người.
