Hàng rào kỹ thuật thương mại trong hội nhập

Hỏi: Ngày 26-5-2005, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án triển khai thực hiện Hiệp định hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT). Xin ông cho biết những mục tiêu và nguyên tắc chủ yếu đối với xây dựng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật của Hiệp định này?

Trả lời: WTO là tổ chức duy nhất điều chỉnh thương mại quốc tế với các quy tắc thương mại giữa các quốc gia thông qua các hiệp định được những nước thành viên tham gia ký kết và chấp thuận. Các hiệp định này tạo nên các quy tắc cơ bản cho thương mại quốc tế trong bốn lĩnh vực là: thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ, mua sắm chính phủ - thương mại Nhà nước và sở hữu trí tuệ.

Trong số các hiệp định của WTO thì hàng rào kỹ thuật trong thương mại sẽ điều chỉnh các vấn đề kỹ thuật trong thương mại như các văn bản pháp quy kỹ thuật, tiêu chuẩn và các hoạt động đánh giá hợp quy, hợp chuẩn nhằm thúc đẩy thương mại giữa các nước thành viên.

Ngày 26-5-2005, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định phê duyệt đề án triển khai thực hiện TBT là sự thể hiện quyết tâm của chúng ta cho sự chuẩn bị tham gia WTO. Khi chúng ta chính thức trở thành thành viên của WTO thì chúng ta đã và sẽ có đầy đủ các điều kiện về tổ chưc, kỹ thuật, nhân sự, bộ máy để chúng ta có thể thực hiện đầy đủ các yêu cầu của TBT.

Mục tiêu cơ bản của Hiệp định TBT là thúc đẩy các mục tiêu của Hiệp định chung về hàng rào thuế quan; khẳng định vai trò quan trọng trong các tiêu chuẩn và các hệ thống quốc tế về đánh giá sự phù hợp trong quá trình nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh thương mại. Hiệp định cũng bảo đảm các tiêu chuẩn, văn bản pháp quy kỹ thuật và các quy trình đánh giá sự phù hợp, không gây ra trở ngại cho thương mại quốc tế.

Mặt khác, TBT không ngăn cản các nước áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo đảm chất lượng hàng xuất khẩu, bảo vệ sức khoẻ, an toàn cuộc sống của con người, động thực vật, bảo vệ môi trường, chống gian lận thương mại và đảm bảo an ninh quốc gia. Một trong những nguyên tắc chủ yếu đối với xây dựng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật của TBT là không phân biệt đối xử, không gây cản trở thương mại và minh bạch hoá trong hợp tác thương mại.

Hỏi: Mục tiêu và ý nghĩa khi nước ta thực hiệp hiệp định TBT về rào cản thương mại trong quá trình tham gia hội nhập WTO, thưa ông?

Trả lời: Chúng ta đang nỗ lực phấn đấu để tham gia WTO. Tham gia WTO, chúng ta sẽ có những cơ hội quan trọng trong quá trình phát triển, có điều kiện để các văn bản quy phạm pháp luật của chúng ta tương thích với quốc tế. Từ đó, chúng ta có thể mở rộng quan hệ thương mại thế giới. Nếu các thủ tục đánh giá ở nước ta tương thích với thủ tục của các nước khác thì sẽ có được sự thừa nhận quốc tế.

Như vậy, hàng hoá của nước ta sẽ nâng cao được khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, chúng ta sẽ có điều kiện để tiếp cận với những biểu tiêu chuẩn và quy định kỹ thuật, tìm hiểu nhu cầu của các nước mà đặc biệt là những nước sẽ nhập khẩu hàng hoá của nước ta.

Ngoài ra, đây cũng là điều kiện và cơ sở để chúng ta giải quyết các tranh chấp, thắc mắc trong thương mại. Nếu chúng ta không trở thành thành viên của WTO và thực hiện hiệp định TBT về hàng rào kỹ thuật trong thương mại thì chúng ta không thể có cơ sở pháp lý để chúng ta giải quyết các tranh chấp hàng rào kỹ thuật thương mại như vụ kiện cá ba sa, kiện tôm... đã từng xảy ra với nước ta trong thời gian qua. Tham gia hiệp định TBT cũng là điều kiện để chúng ta có được sự thừa nhận quốc tế về phát triển thương mại.

Hỏi: Cụ thể, Hiệp định TBT sẽ triển khai và thực hiện ở nước ta như thế nào? Hiện nay, hệ thống tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam có đáp ứng được yêu cầu của thế giới không, thưa ông?

Trả lời: Hiện nay, một trong những nội dung quan trọng trong quá trình thực thi Hiệp định TBT chính là chúng ta cần phải rà soát lại toàn bộ hệ thống các văn bản pháp luật mà đặc biệt là rà soát các hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN).

Trong số 5.600 tiêu chuẩn Việt Nam thì chúng ta mới chỉ có khoảng 24% tiêu chuẩn bảo đảm hài hoà với tiêu chuẩn quy định của quốc tế và khu vực. Đây là một thách thức đối với nước ta trong quá trình gia nhập WTO.

Đến năm 2010 làm sao chúng ta phải nâng cao mức độ tiêu chuẩn quốc gia hài hoà với tiêu chuẩn quốc tế đạt trên 50%; kiên quyết xem xét loại bỏ những tiêu chuẩn lạc hậu, không đáp ứng yêu cầu của quản lý nhà nước về chất lượng, với đòi hỏi của sản xuất, kinh doanh và không phù hợp với thông lệ quốc tế. Bên cạnh đó, chúng ta cần xem xét và xây dựng các tiêu chuẩn mới theo hướng hài hoà với tiêu chuẩn quốc tế hoặc khu vực nhằm thuận lợi hoá thương mại, đẩy mạnh xuất khẩu, đáp ứng những lợi ích quốc gia trong đó có nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng trong nước đối với chất lượng sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ.

Từ nay đến cuối năm 2005, chúng ta sẽ tổ chức kiểm soát tại các cửa khẩu để nghiên cứu trình Thủ tướng phương án kiểm soát và ngăn ngừa hàng kém chất lượng thâm nhập vào thị trường trong nước...

Hiện nay, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đã có một chương trình hài hoà tiêu chuẩn của Việt Nam với khu vực và quốc tế trong đó tập trung chủ yếu vào chương trình hài hoà đối với các nước APEC và các nước ASEAN. Chúng ta đang có những chương trình hài hoà tiêu chuẩn với các sản phẩm điện tử, hàng tiêu dùng thiết yếu và một số sản phẩm xuất khẩu có thế mạnh trong nước.