Hải Phòng, một trung tâm công nghiệp tàu thủy

Hằng năm, các đơn vị đóng tàu trên địa bàn đảm đương khoảng 50% sản lượng toàn ngành, tiếp tục khẳng định tầm vóc một trung tâm đóng mới và sửa chữa các loại tàu có trọng tải lớn nhất cả nước.

Khẳng định thương hiệu

Với mạng lưới sông ngòi dày đặc, đầu mối giao thông đường thủy quan trọng và cửa chính ra biển, Hải Phòng hội đủ điều kiện lý tưởng phát triển ngành công nghiệp đóng tàu và vận tải biển. Nghị quyết 32 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP Hải Phòng trong thời kỳ CNH, HÐH đất nước xác định: "Hải Phòng là một cực tăng trưởng quan trọng của vùng kinh tế động lực phía bắc, một trọng điểm phát triển kinh tế. Theo mục tiêu này, TP Hải Phòng chú trọng phát triển một số ngành công nghiệp nặng có lợi thế và tiềm năng như đóng mới, sửa chữa tàu biển, kể cả chế tạo động cơ và các trang bị cho tàu thủy...".

Cuối năm 2004, một sự kiện mang tính đột phá trong ngành công nghiệp tàu thủy (CNTT) diễn ra tại Hải Phòng: Công ty đóng tàu Bạch Ðằng đóng thành công tàu hàng xuất khẩu Stella Cosmos, sức chở 6.300 tấn chỉ trong vòng tám tháng cho Công ty Noma (Nhật Bản), mở đầu cho chiến lược đóng tàu xuất khẩu của Tổng công ty CNTT Việt Nam -Vinashin. Hai năm sau, ngày 13-6-2006, tàu hàng sức chở 53 nghìn tấn dòng Diamond, con tàu lớn nhất từ trước đến nay được đóng trong nước đã rẽ nước tung sóng cửa biển Bạch Ðằng trong niềm hân hoan của thợ tàu Nam Triệu và sự khâm phục của các chuyên gia nước ngoài. Tàu Graiglas đồ sộ  như một tòa nhà bốn tầng, cao 17,5 m, dài 190 m, tổng đoạn lớn nhất nặng tới 119,3 tấn, được lắp máy chính của hãng Man B&W 6S50 MC - C, công suất 9.480 kW. Theo ông H.Uy-li-am, Chủ tịch Tập đoàn Graig Invesment: "Tập đoàn Graig coi việc đóng thành công tàu 53 nghìn tấn là một kỳ tích của Vinashin. Sản phẩm quan trọng này đã giúp Vinashin khẳng định thương hiệu của mình trên thị trường đóng tàu quốc tế". Tổng Giám đốc Tổng công ty CNTT Nam Triệu (NASICO) Trần Quang Vũ khẳng định: "Ðóng thành công tàu hàng 53 nghìn tấn không chỉ là bước ngoặt của NASICO, mà còn là niềm vui lớn của cả Tập đoàn Vinashin. Sự kiện này chính thức đánh dấu "thương hiệu" của Vinashin với bạn hàng quốc tế, thêm một lần nữa chứng minh năng lực và uy tín của ngành đóng tàu Hải Phòng. NASICO đang tập trung đầu tư xây dựng để trở thành công ty đa năng, với trọng tâm là đóng tàu sức chở lớn tới 100 nghìn tấn và cơ khí chế tạo, mở rộng phát triển các ngành nghề vệ tinh phục vụ cho CNTT, từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phấn đấu ngang tầm các nước trong khu vực.

Ðầu tư để tăng tốc

Trong chiến lược đến năm 2010, Tập đoàn Vinashin dành nguồn vốn gần 4.000 tỷ đồng tập trung đầu tư cho các cơ sở đóng tàu trên địa bàn Hải Phòng, nâng cao năng lực đóng mới và sửa chữa, phấn đấu đạt giá trị tổng sản lượng 8.000 tỷ đồng. Theo đó, các cơ sở lớn trên địa bàn thành phố được đầu tư, mở rộng sản xuất và cơ cấu lại theo mô hình công ty mẹ - công ty con, hình thành các cụm CNTT. Tổng công ty Ðóng tàu Bạch Ðằng được đầu tư dây chuyền gia công vỏ tàu hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế, nhằm cung cấp bán thành phẩm cho các nhà máy đóng mới tàu 10 nghìn tấn và sửa chữa tàu từ 8.000 đến 30 nghìn tấn. Tổng công ty đóng tàu Phà Rừng cũng vừa được phê duyệt dự án mở rộng, nâng cao năng lực sản xuất tại thị trấn Minh Ðức (huyện Thủy Nguyên), mức đầu tư hơn 4.876 tỷ đồng. Khi hoàn thành và đi vào sản xuất, Phà Rừng có đủ năng lực đóng mới, sửa chữa 26 tàu loại 50 nghìn tấn/năm. NASICO với ưu thế luồng sông Bạch Ðằng rộng lớn, có khả năng đóng tàu đến 100 nghìn tấn, trong ba năm (2001-2003) đã hoàn thành giai đoạn 1 của dự án nâng cấp thiết bị, cơ sở vật chất và tăng năng lực sản xuất, mức đầu tư 579 tỷ đồng. Hiện nay, NASICO đang xúc tiến giai đoạn 2 của dự án, hình thành một hệ thống sản xuất mới, xây dựng đà tàu 70 nghìn tấn thứ hai, cầu tàu nặng dài 300 m, phân xưởng vỏ II quy mô 18 nghìn m2, ụ nổi sức nâng 24 nghìn tấn... Tổng giám đốc Trần Quang Vũ cho biết: "NASICO không ngừng đầu tư mở rộng quy mô sản xuất, hiện nay có 13 công ty thành viên, tới đây sẽ lên tới 28 thành viên, đồng thời tham gia cổ phần tại các công ty tiềm năng. Ngoài năng lực đóng các chủng loại tàu mới, tổng công ty còn thực hiện chức năng trung tâm trục vớt, cứu hộ; chế tạo, sản xuất các loại vật liệu, thiết bị phụ trợ; sửa chữa tàu tới 100 nghìn tấn; khai thác khách sạn nổi tiêu chuẩn bốn sao". Kết quả đầu tư đúng hướng đã đem lại cho NASICO những hợp đồng đóng tàu, tạo đủ việc làm đến năm 2016 cho hơn 5.000 công nhân. Ngoài ra, tổng công ty còn nhận được thư chào hàng hơn 30 tàu sức chở từ 20 đến 70 nghìn tấn của các khách hàng lớn trên thế giới. Bình quân mỗi tháng, NASICO tuyển dụng hơn 300 công nhân và liên tục đào tạo để bảo đảm yêu cầu phát triển  của tổng công ty.

Nâng cao tỷ lệ nội địa hóa

Hiện nay, ngành CNTT nước ta vẫn chỉ là gia công, tỷ lệ nội địa hóa rất thấp, chỉ đạt khoảng 18-20%. Các loại vật tư thép vỏ, máy móc thiết yếu hầu như phải nhập từ nước ngoài. Hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm đóng mới đạt 75 - 80%, Vinashin tập trung đầu tư tại Hải Phòng các nhà máy, khu công nghiệp sản xuất thiết bị phụ trợ cho tàu thủy. Ðầu năm 2006, Tổng công ty Ðóng tàu Bạch Ðằng xây dựng Nhà máy sản xuất và lắp ráp động cơ đi-ê-den tại Khu CNTT An Hồng, vốn đầu tư hơn 500 tỷ đồng, là nhà máy sản xuất động cơ đi-ê-den cho tàu thủy đầu tiên được xây dựng ở nước ta. Dự kiến, mỗi năm sản xuất 300 động cơ, tiêu thụ trong nước và một phần xuất khẩu, tạo tiền đề tiến tới sản xuất động cơ máy chính. Công ty cổ phần CNTT Shinec và Công ty TNHH nội thất tàu thủy Sejin Vinashin đầu tư chuyên sản xuất vách tường, tấm trần cho tàu thủy. Thế mạnh thương hiệu Shinec tiếp tục được khẳng định khi ký  hợp đồng với CH Séc cung cấp toàn bộ nội thất cho năm du thuyền cao cấp trị giá 2,5 triệu USD. Tiếp tục khảo sát xây dựng cụm công nghiệp tổng hợp Vinashin - Shinec khoảng 150 ha tại huyện Thủy Nguyên. Còn NASICO đã hoàn thành dây chuyền sản xuất vật liệu hàn tiên tiến, hiện đại của Ðức, công suất 8.500 tấn/năm, được các tổ chức đăng kiểm quốc tế BV (Pháp), GL (CHLB Ðức), DNV (Na Uy), ABS (Mỹ) và NK (Nhật Bản) chứng nhận chất lượng đạt tiêu chuẩn quốc tế, thay thế vật liệu hàn nhập khẩu. Từ thành công này, dự án đầu tư nâng cấp và hoàn thiện hệ thống sản xuất vật liệu hàn, công suất 20 nghìn tấn/năm đang được tổng công ty triển khai. Trong tương lai, NASICO sẽ có các nhà máy sản xuất các sản phẩm cáp thép, tàu cứu sinh, đúc chân vịt, sản xuất phụ kiện bu-lông, nẹp, giá đỡ, cầu thang, thiết bị điện, thép tấm, thép hình, sơn vỏ tàu... Vừa qua, Công ty CNTT Bến Kiền đã đưa xưởng sản xuất nắp hầm hàng vào hoạt động, với mục tiêu trở thành nơi chế tạo hàng loạt nắp hầm hàng cung cấp cho các dự án đóng mới của Vinashin và xuất khẩu sang các nước khu vực châu Á.

Với tiềm năng sẵn có, lại hội đủ các yếu tố "thiên thời-địa lợi-nhân hòa", Hải Phòng đang tạo nên sức bật mạnh mẽ với thế và lực mới, xứng với tầm vóc một trung tâm CNTT đóng tàu lớn của cả nước và phục vụ xuất khẩu.