Gương mặt mới của văn học trinh thám Việt

Anh là một trong những gương mặt trẻ góp phần làm mới diện mạo văn học trinh thám Việt Nam hôm nay.

Củ Chi - vùng đất được mệnh danh “Đất thép thành đồng” vừa là quê hương, vừa là điểm tựa tinh thần trong hành trình trưởng thành của Đại úy Võ Chí Nhất. Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, anh sớm lựa chọn khoác lên mình sắc phục Công an nhân dân. Nhưng bên cạnh công việc chuyên môn, Võ Chí Nhất còn nuôi dưỡng một tình yêu sâu sắc dành cho văn chương.

Từ những năm học phổ thông, anh say mê đọc các tác phẩm của Arthur Conan Doyle, Agatha Christie cùng nhiều tác giả nổi tiếng thế giới. Những vụ án được giải mã bằng tư duy logic, những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé nhưng có thể xoay chuyển toàn bộ cục diện câu chuyện đã gieo vào tâm trí cậu học trò trẻ niềm say mê đặc biệt với thể loại này.

Năm 2016, khi mới 23 tuổi, Võ Chí Nhất ra mắt tiểu thuyết đầu tay Hoàng Cung. Tác phẩm lấy bối cảnh triều Lý thời Vua Lý Thánh Tông, xoay quanh những mâu thuẫn quyền lực giữa Nguyên phi Ỷ Lan và Thượng Dương Hoàng hậu. Việc lựa chọn đề tài lịch sử ở tuổi đời còn rất trẻ cho thấy sự nghiêm túc trong lao động nghệ thuật và khát vọng tìm hiểu chiều sâu văn hóa dân tộc của anh. Tám năm sau, Hoàng Cung được Nhà xuất bản Fiori d'Asia Editrice phát hành tại Ý dưới nhan đề Il Palazzo Reale di Thang Long, đồng thời được giới thiệu tại lễ hội Oriente ở thành phố Brescia. Đây là một dấu mốc đáng chú ý đối với một cây bút trẻ xuất thân từ lực lượng Công an nhân dân.

Tuy nhiên, dòng văn học trinh thám mới thật sự là “địa hạt” giúp anh định hình phong cách riêng trong đời sống văn học đương đại. Khác với nhiều tác giả xây dựng hiện trường hoàn toàn từ trí tưởng tượng, Võ Chí Nhất sở hữu một nguồn chất liệu đặc biệt: Thực tiễn công tác. Những năm làm việc tại cơ sở giúp anh tiếp xúc với nhiều vụ việc, phận người và lát cắt đời sống khác nhau. Từ những mâu thuẫn gia đình, tranh chấp dân sự, câu chuyện về tội phạm đến những bi kịch rất đời thường, tất cả đều trở thành nguồn tư liệu quý giá cho sáng tác.

Anh từng chia sẻ “Tôi thích viết từ những điều mình hiểu rõ nhất”. Có lẽ chính điều đó đã tạo nên nét riêng trong các tác phẩm của Võ Chí Nhất. Trong Khiếu ăn mày (2018), Muội tro (2022), Án sau vết chân (2024), Pho tượng cổ (2025)... người đọc nhận ra phía sau mỗi vụ án không chỉ là hành trình truy tìm hung thủ mà còn là những câu chuyện về con người. Qua từng vụ án, Võ Chí Nhất không chỉ kể câu chuyện điều tra mà còn đi sâu vào những góc khuất tâm lý, những giằng co giữa thiện và ác, giữa đúng và sai trong đời sống hiện đại.

Nhận xét về cây bút trẻ này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Thái Phan Vàng Anh cho rằng: Truyện của Võ Chí Nhất được viết bởi một người có nghề, một người viết văn trong lực lượng công an có nghiệp vụ điều tra, phá án... Anh là một trong những cây bút trẻ góp phần tiếp nối dòng văn học trinh thám Việt Nam âm thầm phát triển suốt thời gian qua. Nhà nghiên cứu văn học, Tiến sĩ Hà Thanh Vân nhận định: Truyện của Võ Chí Nhất mang dáng dấp của tiểu thuyết trinh thám cổ điển nhưng giàu màu sắc văn hóa Nam Bộ, với không gian phá án được lấy cảm hứng từ chính quê hương Củ Chi và vùng đất phương Nam.

Nếu thực tiễn nghề nghiệp mang đến cho Võ Chí Nhất chất liệu để xây dựng những vụ án giàu sức thuyết phục, thì chính quan niệm nhân văn về con người là yếu tố làm nên bản sắc riêng trong thế giới trinh thám của anh. Điều dễ nhận thấy trong văn chương Võ Chí Nhất là anh không chạy theo những chi tiết giật gân hay khai thác bạo lực cực đoan để thu hút người đọc. Các vụ án trong truyện được kể bằng giọng điệu tiết chế, chú trọng logic điều tra và chiều sâu tâm lý nhân vật. Đằng sau mỗi câu chuyện phá án là những suy tư về lòng tham, sự cô đơn, những đổ vỡ trong đời sống hiện đại, khát vọng được yêu thương và hành trình gìn giữ công lý của những người thực thi pháp luật.

Trong gia đình Võ Chí Nhất có hai Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Những câu chuyện về chiến tranh, sự hy sinh và lòng quả cảm đã góp phần hình thành ý thức trách nhiệm với cộng đồng, đồng thời nuôi dưỡng trong anh niềm tin vào những giá trị tốt đẹp của con người.

Không chỉ được độc giả trong nước đón nhận, sáng tác của Võ Chí Nhất còn từng bước được giới thiệu ra nước ngoài. Gần đây truyện ngắn Đứa bé của anh xuất hiện trên tạp chí văn hóa NEUMA của Hội Nhà văn Rumani...

Bên cạnh công việc chuyên môn, Võ Chí Nhất vẫn duy trì thói quen đọc và viết mỗi ngày. Anh tìm đọc nhiều tác phẩm trinh thám nước ngoài để học hỏi kỹ thuật xây dựng tình tiết, đồng thời quan sát đời sống để làm giàu vốn sống cho sáng tác. “Hạnh phúc lớn nhất của tôi là được chăm sóc mẹ và tiếp tục viết”, anh nói. Trong anh, người chiến sĩ công an và người cầm bút không tồn tại như hai vai trò tách biệt. Chính sự giao thoa ấy đã tạo nên một gương mặt đương đại của văn học trinh thám Việt Nam-một người viết trưởng thành từ đời sống thực, luôn tin rằng đằng sau mỗi vụ án, điều đáng được bảo vệ nhất vẫn là con người.

Võ Chí Nhất đang trên hành trình đi tới những cột mốc mới, anh dùng văn chương để gìn giữ công lý, lan tỏa lòng nhân ái và kể những câu chuyện mang hơi thở cuộc sống.