Cuốn sách được hình thành từ việc tập hợp, chắt lọc các bài báo, bài nghiên cứu đã công bố trên các tạp chí chuyên ngành. Không dừng ở việc sưu tầm, nhóm tác giả tổ chức lại nội dung theo một trục xuyên suốt từ con người, không gian di tích đến hiện vật lịch sử, qua đó tạo nên một chỉnh thể có tính liên kết. Như lời tựa khẳng định, cuốn sách hướng tới việc “gắn kết Con người, không gian di tích, hiện vật lịch sử trong cùng một chỉnh thể”, nhằm khơi dậy ý thức bảo tồn và tiếp nối di sản cách mạng của Huế.
Việc ra mắt đúng dịp Ngày Sách Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa thời điểm, mà còn góp phần bổ sung một ấn phẩm có giá trị cho bạn đọc quan tâm đến lịch sử, văn hóa Huế. Thông qua các bài viết được sắp xếp lại, cuốn sách cho thấy một dòng chảy liên tục của ký ức, nơi những chi tiết tưởng rời rạc được kết nối để làm rõ diện mạo một vùng đất.
Phần thứ nhất tập trung vào các nhân vật tiêu biểu gắn bó với Huế và có đóng góp quan trọng đối với cách mạng Việt Nam như Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Đại tướng Lê Đức Anh, nhà thơ Tố Hữu… Các nhân vật không chỉ được giới thiệu ở phương diện tiểu sử, mà còn được soi chiếu ở chiều sâu nhân cách và lối sống. Theo cách tiếp cận của cuốn sách, mỗi nhân vật “không chỉ ở phương diện tiểu sử và sự nghiệp, mà còn ở lối sống gần gũi, bình dị mà cao cả”. Qua đó, Huế hiện lên không chỉ là đất di sản, mà còn là nơi hun đúc nhiều con người có tầm ảnh hưởng lớn.
Phần thứ hai mở rộng không gian, đưa người đọc trở lại với hệ thống di tích và hiện vật lịch sử gắn với phong trào cách mạng trên địa bàn. Từ các địa điểm quen thuộc đến những hiện vật lưu giữ trong bảo tàng, mỗi chi tiết đều gắn với sự kiện và con người cụ thể. “Từng địa điểm, từng hiện vật gắn liền với những sự kiện, nhân vật lịch sử hiện lên sinh động”. Nhờ đó, lịch sử được tái hiện không chỉ bằng dữ kiện mà còn bằng cảm nhận.
Một điểm đáng chú ý là cách tiếp cận mang tính “báo chí học thuật”. Các bài viết giữ được độ chính xác của tư liệu, đồng thời có sự linh hoạt trong diễn đạt. Nhận xét trong phần giới thiệu cho rằng cuốn sách tạo được sự cân bằng “giữa khảo cứu và kể chuyện, giữa dữ kiện và cảm xúc”. Điều này giúp người đọc tiếp cận lịch sử một cách nhẹ nhàng hơn, không khô cứng.
Lợi thế của hai tác giả đang công tác ở Bảo tàng lịch sử Huế thể hiện rõ trong cách xử lý tư liệu. Họ không chỉ tiếp cận lịch sử qua văn bản mà còn qua hiện vật và những câu chuyện gắn với thực địa. Chính yếu tố này góp phần tạo nên độ tin cậy và chiều sâu cho cuốn sách.
Từ góc nhìn tổng thể, "Xứ Huế: Con người, di tích và hiện vật" phác họa một Huế nhiều lớp gồm trầm lắng nhưng kiên cường, giàu chiều sâu văn hóa và đậm dấu ấn cách mạng. Một dấu tích, một kỷ vật, một câu chuyện, khi được đặt trong mối liên hệ đã góp phần làm rõ diện mạo của vùng đất qua các giai đoạn.
Việc nhà xuất bản Thuận Hóa và hai tác giả cho ra mắt cuốn sách vào dịp Ngày Sách Việt Nam vì thế mang ý nghĩa như một lời mời đáp chuyến xe trở về quá khứ với những lát cắt cụ thể, gần gũi. Đồng thời nhắc lại rằng lịch sử không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay
