Thái-lan có chung đường biên giới với Myanmar dài gần 1800 km, trong đó khu vực Tam giác vàng là một trong những nơi sản xuất ma túy lớn nhất thế giới. Bọn buôn bán ma túy đã tìm đủ mọi cách để tuồn vào Thái-lan một khối lượng ma túy lớn, vừa để tiêu thụ, vừa làm điểm trung chuyển ra nước ngoài, gây nên những hậu quả hết sức nghiêm trọng về an ninh, xã hội.
Trước tình hình đó, chính phủ Thái-lan đã tiến hành nhiều biện pháp kiên quyết, trong đó nổi bật nhất là các chiến dịch mang tên “Cuộc chiến chống ma túy” được khởi xướng từ đầu năm 2003.
Nóng bỏng trận tuyến chống ma túy
Năm 2003 - giai đoạn 1 của cuộc chiến, Thái-lan đã bắn chết hơn 190 tên buôn lậu ma túy; 90 nghìn tên khác bị bắt giữ, 40 triệu viên ma tuý tổng hợp methamphetamine bị tịch thu. Tuy nhiên, 39 cảnh sát đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.
Từ đầu năm 2003 đến tháng 1-2005, Thái-lan đã bắt và xét xử hơn 561 nghìn tội phạm ma túy, tịch thu 265 triệu viên ma túy tổng hợp methamphetamine, tịch biên tài sản trị giá 165 triệu USD cùng nhiều vũ khí các loại. Tính riêng bốn tháng đầu năm 2005, theo số liệu của Văn phòng ủy ban kiểm soát ma túy Thái-lan (ONCB), nhà chức trách trong các chiến dịch truy quét đã tịch thu 1,2 tấn heroin, 5,4 triệu viên methamphetamine, gần 3.700 viên hồng phiến…
ONCB cho biết, bọn buôn bán và vận chuyển ma túy chủ yếu tuồn vào nội địa Thái-lan heroin, cocaine, katemine, hồng phiến, các loại ma túy tổng hợp như amphetamine, methamphentamine (còn gọi là thuốc điên), ecstasy... Điều nguy hiểm là ngày càng xuất hiện nhiều loại ma túy tổng hợp, riêng loại methamphetamine, trên thị trường giá giảm xuống chỉ còn 205 bạt/viên (82 nghìn đồng).
Bọn chúng luôn lợi dụng địa hình phức tạp, hẻo lánh, lực lượng an ninh mỏng ở các vùng biên giới, kể cả sông Mekong là đường biên giới tự nhiên, để hoạt động dưới nhiều hình thức, liên tục thay đổi thủ đoạn: vận chuyển số lượng lớn, phân tán nhỏ lẻ, giấu trong hàng hóa chở trên xe tải cồng kềnh, giấu trong người, luồn rừng…
Ông Chartchai Suthiklom, Phó Tổng giám đốc ONCB cho biết: lực lượng vũ trang của người Karen, quân đội nhà nước Shan đóng bên kia biên giới Myanmar, tiếp giáp tỉnh Tak (tây bắc Thái-lan), đã tìm cách mở rộng mạng lưới buôn lậu xuống cả tỉnh Kanchanaburi, tây Thái-lan.
Tại các tỉnh biên giới phía đông bắc, trong tháng qua, lực lượng an ninh, quân đội đã bắt giữ 83 đối tượng vận chuyển ma túy, tịch thu gần 61.500 viên mathamphetamine, 1,5 tấn cần sa…
Các tỉnh biên giới miền đông cũng hết sức phức tạp. Tại đây, những kẻ xấu còn thường trao đổi ô-tô ăn cắp để lấy methamphentamine. Gần đây, ketamine, ma túy rẻ tiền loại 2 cũng xâm nhập vào Thái-lan. Nhiều vụ, lực lượng an ninh đã phải đấu súng ác liệt với bọn buôn ma túy.
Mặc dù, số vụ buôn bán và vận chuyển ma túy có giảm, nhưng cảnh sát vẫn bắt được những vụ vận chuyển lớn, số vụ thu giữ hàng trăm kg heroin không phải là hiếm.
Ngày 19-3, cảnh sát biển Thái-lan sau một cuộc rượt đuổi và đấu súng căng thẳng đã bắt giữ một chiếc tàu đánh cá của Hồng Công, vận chuyển 546 kg heroin, trị giá 40 triệu USD, ngoài khơi đảo Kut, tỉnh Trat. Đây là vụ vận chuyển ma túy có số lượng lớn nhất trong vòng mười năm qua. 5 thủy thủ người Hồng Công trên tàu đã bị bắt giữ.
Theo số liệu thăm dò dư luận của Tổng cục Thống kê quốc gia Thái-lan, đa số người được hỏi ủng hộ cuộc chiến chống ma túy và cho rằng, đã tạo được thành công lớn.
Ngày 11- 4 vừa qua, Thủ tướng Thái-lan Thaksin Shinawatra đã phát động “Cuộc chiến chống ma túy” giai đoạn 3. Ông tuyên bố: “Chừng nào còn làm thủ tướng, tôi không cho phép ma túy đe dọa cuộc sống người dân”.
Tuy nhiên, Thủ tướng Thaksin cũng phải đối mặt với một số áp lực bởi không phải ai cũng ủng hộ cuộc chiến này. Một số tổ chức nhân quyền luôn phản đối việc tiêu diệt những kẻ buôn bán ma túy.
Nhưng những kết quả rõ rệt của cuộc đấu tranh chống ma túy khiến dư luận nhân dân nói chung ủng hộ các biện pháp kiên quyết, hình phạt nghiêm khắc mà chính phủ đang tiến hành. Tại thủ đô Băng-cốc, thỉnh thoảng cũng diễn ra những cuộc tuần hành của hàng nghìn người dân biểu thị sự ủng hộ đối với chính phủ trong cuộc chiến chống ma túy.
Bộ trưởng Tư pháp Thái-lan Suwat Liptapanlop cho biết, năm 2006, chính phủ đã đề ra kế hoạch trị giá 4,7 tỷ baht (khoảng 115 triệu USD) với bốn nội dung chính gồm: tập trung truy quét nguồn và những kẻ buôn ma túy; điều trị cai nghiện cho những người nghiện; ngăn ngừa không để số người sử dụng mới ma túy tăng và tăng cường hiệu lực cơ quan chống ma túy của chính phủ.
Theo đó, kế hoạch trên tập trung vào công tác triệt phá nguồn cung thuốc phiện thô, ngăn chặn ma túy xâm nhập qua biên giới, đồng thời đặt mục tiêu bắt giữ và triệt phá hơn 16.000 tên buôn lậu ma túy trong đó có 1.000 tên đầu sỏ, điều trị cai nghiện cho hàng chục nghìn con nghiện.
Nhằm nâng cao khả năng phòng ngừa và trấn áp tội phạm ma túy, tại các cửa khẩu biên giới phía bắc thuộc các tỉnh Me Hong Son, Chieng Mai, Chieng Rai, tiếp giáp Myanmar, từ đầu tháng 4-2005, nhà chức trách Thái-lan đã lắp đặt 4 hệ thống máy soi X-quang kiểm tra ma túy trị giá 200 triệu baht (5 triệu USD). Đồng thời, trang bị một số máy kiểm tra nhanh ma túy lưu động, tăng cường chó nghiệp vụ. Đến nay, hệ thống này bước đầu hoạt động tốt, phát hiện hàng trăm trường hợp vận chuyển ma túy.
Để tăng cường đấu tranh chống ma túy, chính phủ Thái-lan đã và đang đẩy mạnh hợp tác với các nước, tổ chức bài trừ ma túy quốc tế, đem lại kết quả rõ rệt. Ngày 21-2 vừa qua, kết hợp với thông tin của các cơ quan bài trừ ma túy nước ngoài, cảnh sát Thái-lan phối hợp với cảnh sát Trung Quốc đã bắt giữ tên Jirasak Chatvoratini, người Thái, trùm buôn ma túy. Doanh thu của tập đoàn tội ác này lên tới 200 triệu USD.
Tại các tỉnh miền nam Thái-lan, nơi vẫn thường xảy ra các cuộc bạo loạn, những kẻ xấu cũng lợi dụng lực lượng an ninh bị cuốn vào xung đột, cũng gia tăng các hoạt động buôn bán ma túy qua biên giới. Trước tình hình đó, quân đội Thái-lan và Malaysia đã hợp tác, tổ chức tuần tra chung biên giới nhằm ngăn chặn và truy quét các phần tử buôn bán ma túy.
Ngày 19-5 vừa qua, năm nước gồm Campuchia, Trung Quốc, Thái-lan, Việt Nam, Lào và Myanmar đã tổ chức tại Siem Riep (Campuchia) hội nghị bàn biện pháp tăng cường chống buôn lậu ma túy. Hội nghị đã nhất trí tập trung trao đổi thông tin, kiểm soát chặt chẽ các loại hóa chất để sản xuất ma túy, triệt phá nguồn cung ma túy, cung cấp các loại thuốc điều trị cai nghiện, tìm hướng phát triển cho nông dân vùng cao thay thế cây thuốc phiện…
Một thái-lan không ma túy
Ngày 24-6 vừa qua, Thái-lan đã tiêu hủy hơn 2 tấn ma túy trị giá 73,2 triệu USD để hưởng ứng Ngày quốc tế chống buôn lậu và sử dụng ma túy do Liên hợp quốc phát động vào 26-6 hằng năm. Chính phủ Thái-lan đặt mục tiêu đến năm 2008 cơ bản bài trừ ma túy trên phạm vi cả nước.
Để đạt được mục tiêu khó khăn đó, chính phủ Thái-lan rất quyết tâm và ý thức rằng, không chỉ có dùng “bàn tay sắt” mà cần phải có các biện pháp kinh tế-xã hội, mà đặc biệt phải làm tốt công tác xóa đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm cho người dân và tuyên truyền, vận động một cách hiệu quả.
Từ đầu tháng 10-2004, chính phủ đã phát động chương trình “Mỗi huyện một làng mơ ước”, có nghĩa trong từng huyện sẽ chọn ra một làng, với sự giúp đỡ của chính phủ, xây dựng điển hình với mục tiêu nâng cao chất lượng năm lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường, quản lý và an ninh an toàn. Trong đó chú trọng xóa đói giảm nghèo, bài trừ ma túy và các tệ nạn khác. Trong năm 2005, chính phủ hy vọng sẽ xây dựng được 900 mô hình như vậy.
Năm 2005, chính phủ tiếp tục kế hoạch lập mạng lưới 70 nghìn làng trên cả nước chống ma túy trong vòng bốn năm tới. Mỗi làng sẽ có ít nhất 10 tình nguyện viên tham gia tuyên truyền, vận động người dân nói không với ma túy. Trong đó, 1.430 làng tại biên giới sẽ là khu vực trọng điểm trong chương trình chống ma túy.
Trong hơn hai năm rưỡi qua, đã có hơn 400 nghìn người nghiện ma túy đã được điều trị cai nghiện. Bộ Y tế Thái-lan đặt mục tiêu năm 2005 sẽ điều trị cai nghiện cho hàng chục nghìn người tại 27 trung tâm cai nghiện, 94 bệnh viện và 10.427 trung tâm y tế và trạm xá. Cho đến nay, sau nhiều năm nỗ lực, khoảng 500 nghìn người nghiện sau khi điều trị đã trở lại hòa nhập cộng đồng.
Nhiều mô hình xóa cây thuốc phiện đã được triển khai thành công, nổi bật là mô hình thuộc Dự án phát triển Doi Tung ở tỉnh Chieng Rai, giáp biên giới Myanmar ở phía bắc. Nơi đây nhiều năm trước vẫn là một vùng đất cằn cỗi, nghèo và lạc hậu nhất cả nước, nông nghiệp không phát triển, cây thuốc phiện mọc khắp nơi.
Kể từ khi được đầu tư bởi một dự án của Hoàng gia, sự trợ giúp của chính phủ, Doi Tung đã chuyển đổi cây trồng, phát triển nhiều ngành nghề công nghiệp, thủ công… đời sống người dân được cải thiện thực sự, cho nên họ hoàn toàn tự nguyện và hợp tác với chính phủ trong việc xóa bỏ cây thuốc phiện. Nhiều đoàn khách quốc tế, trong đó có những quan chức ở Afganistan - nơi có diện tích trồng thuốc phiện lớn nhất thế giới, đã đến tham quan mô hình xóa cây thuốc phiện ở đây.
Những nỗ lực bài trừ ma túy của Thái-lan nói trên bước đầu đã đem lại kết quả tốt đẹp, số vụ buôn bán ma túy đã giảm hẳn, số người nghiện cũng giảm. Điều này đã được Liên hợp quốc đánh giá cao, coi đây là một mô hình để các nước khu vực tham khảo. Tuy nhiên, cuộc chiến chống ma túy ở Thái-lan vẫn còn gian nan, mục tiêu một Thái-lan không ma túy năm 2008 còn nhiều chông gai phía trước.
Hà Thanh Giang
Phóng viên báo Nhân Dân thường trú tại Thái-lan
