Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán

Qua năm năm hoạt động, TTCK nước ta đã phát huy tích cực vai trò là một kênh huy động vốn trung, dài hạn, đáp ứng nhu cầu đầu tư của nền kinh tế, là một trong những nhân tố thúc đẩy quá trình minh bạch hóa hoạt động của doanh nghiệp. Thực hiện Nghị định số 187/CP về chuyển đổi của DNNN thành công ty cổ phần trong năm 2005, các thị trường giao dịch chứng khoán (TTGDCK) đã tổ chức đấu giá cổ phần cho 64 DN, thu về gần 4.574 tỷ đồng, gần gấp 1,5 lần giá trị mệnh giá, tăng 527 tỷ đồng so với giá khởi điểm. Trong năm có năm công ty cổ phần đầu tiên phát hành cổ phiếu ra công chúng huy động 132,6 tỷ đồng; 10 công ty đã niêm yết trên TTGDCK TP Hồ Chí Minh phát hành thêm cổ phiếu huy động 661,58 tỷ đồng.

Quy mô thị trường tăng nhanh với tốc độ lớn nhất trong năm năm qua, tổng giá trị chứng khoán niêm yết và đăng ký giao dịch (theo mệnh giá) trên hai TTGDCK đạt 41.839 tỷ đồng, tăng 64% so với năm 2004. Giá trị TTCK niêm yết và đăng ký giao dịch đạt 47.115 tỷ đồng, tăng gấp 1,6 lần năm trước, tương đương 6,1% GDP. Ðiều quan trọng hơn là tính thanh khoản của thị trường cao hơn, với hơn 31 nghìn tài khoản GDCK, tăng 45%. Kết quả trên đây cho thấy hoạt động đấu giá cổ phần trên thị trường sơ cấp đã làm cho thị trường thứ cấp sôi động hơn, đồng thời mở ra xu hướng các DN lựa chọn phương thức huy động vốn qua TTCK.

Cùng với sự phát triển hoạt động của TTGDCK TP Hồ Chí Minh, ngày 8-3-2005, TTGDCK Hà Nội đã chính thức đi vào hoạt động. Việc ra đời của thị trường này đã góp phần hoàn chỉnh mô hình TTCK Việt Nam. Ðến nay, đã có chín công ty đăng ký giao dịch tại TTGDCK Hà Nội với giá trị vốn điều lệ 1.500 tỷ đồng; giá trị giao dịch cổ phiếu bình quân 2 tỷ đồng/phiếu. Sự khởi đầu này chưa phải là cao nhưng rất đáng khích lệ đối với TTGDCK Hà Nội sau năm tháng đi vào hoạt động. Vấn đề quan trọng hàng đầu của thị trường này trong thời gian tới là cần tăng thêm hàng hóa cho thị trường và hoàn chỉnh cơ chế giao dịch.

Cùng với những bước tiến của hai TTGDCK TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, các tổ chức kinh doanh, dịch vụ chứng khoán cũng đã có sự phát triển về quy mô và chiều sâu, góp phần tích cực thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa các DNNN. Trong năm 2005, có 5/13 công ty chứng khoán tăng vốn điều lệ và bổ sung nghiệp vụ, mức vốn bình quân của các công ty chứng khoán tăng 30% so với năm 2004 (mức tăng từ 46,6 tỷ đồng lên 60,5 tỷ đồng/công ty). Có 11/14 công ty được cấp phép hoạt động đủ năm nghiệp vụ. Trong đó, nghiệp vụ tự doanh và quản lý danh mục đầu tư được các công ty chứng khoán triển khai mạnh. Các công ty chứng khoán đã tư vấn cổ phần hóa cho 525 DN, chiếm 76% số DNNN cổ phần hóa trong năm 2005 và trực tiếp tổ chức đấu giá thành công cho 229 công ty. Nếu như từ năm 2000 đến 2004 mới có hai công ty quản lý quỹ được thành lập, thì trong năm 2005 đã có thêm bốn công ty được cấp giấy phép. Ðây là bước chuẩn bị quan trọng cho việc đầu tư với quy mô lớn hơn vào TTCK của các tổ chức tài chính. Bước phát triển nhanh và kết quả đạt được của TTCK trong năm qua bắt nguồn từ sự chỉ đạo sát sao và quyết liệt của Chính phủ và Bộ Tài chính trong ban hành và thực thi các chính sách tạo hàng hóa cho thị trường, thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa DNNN, thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia TTCK Việt Nam.

Sau khi Quyết định 238 được Thủ tướng Chính phủ ban hành, với các quy định mới là bước đi khá mạnh dạn của Chính phủ nhằm thúc đẩy phát triển TTCK, tạo điều kiện cho các công ty quản lý quỹ liên doanh được thành lập, các nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, cổ phiếu, đầu tư TTCK được linh hoạt hơn. Nhờ đó, nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã tham gia mua bán cổ phiếu trên TTCK, vì vậy, trong năm, số lượng các nhà đầu tư nước ngoài tham gia đã tăng hai lần, góp phần thu hút thêm nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài.

Bên cạnh sự thành công, thị trường vẫn còn những mặt hạn chế cần khắc phục, đó là chưa có nhiều DN lớn tham gia niêm yết; quy mô thị trường còn nhỏ; việc công bố thông tin của công ty niêm yết và hoạt động của công ty chứng khoán cần tiếp tục nâng cao chất lượng; trình độ công nghệ, kỹ thuật của thị trường còn thấp; hệ thống giám sát cần tiếp tục hoàn chỉnh, nhất là trong điều kiện có những DN lớn thuộc các lĩnh vực nhạy cảm như ngân hàng, bảo hiểm tham gia TTCK.

Trong năm 2006, TTCK Việt Nam tiếp tục phấn đấu thực hiện thành công các mục tiêu: tiếp tục mở rộng quy mô trên cơ sở hoàn thiện tổ chức thị trường; phấn đầu đưa tổng giá trị cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch trên các TTGDCK tăng 2 - 3% GDP. Tăng cường tính minh bạch và chất lượng hoạt động của thị trường gắn liền với công tác quản lý, giám sát. Từ mục tiêu định hướng đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tổ chức thực hiện các nhiệm vụ và giải pháp cơ bản là đẩy nhanh hoàn chỉnh khung pháp lý; thực hiện chính sách chủ động tạo hàng hóa cho TTCK; tích cực tham gia vào tiến trình cổ phần hóa các DNNN thông qua các hoạt động đấu giá cổ phần hóa, bán bớt phần sở hữu vốn nhà nước tại DN, đưa các DN có quy mô lớn vào niêm yết và đăng ký giao dịch. Thực hiện cải cách hành chính trong tổ chức quản lý thị trường, xây dựng đề án chuyển TTGDCK TP Hồ Chí Minh thành Sở Giao dịch chứng khoán và hoàn thiện mô hình của TTGDCK Hà Nội. Tăng cường giám sát hoạt động của thị trường, bảo đảm tính minh bạch, nghiêm túc trong thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin; kiên quyết xử lý và công bố những vi phạm quy định pháp luật về TTCK...

Với sự chỉ đạo của Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành cùng những giải pháp thúc đẩy thị trường  của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong năm 2006, TTCK Việt Nam sẽ có bước khởi sắc, trở thành kênh huy động vốn quan trọng, thu hút vốn đầu tư cho phát triển.