Giải pháp nào nâng cao chất lượng giáo dục ở Tuyên Quang

Thực trạng giáo dục Tuyên Quang

Tỉnh Tuyên Quang chỉ có năm huyện và một thị xã nhưng có tới 472 trường học, trong đó 151 trường THCS và 28 trường THPT, với 6.655 phòng học (66,5% số phòng học đã được xây từ cấp bốn trở lên). Đội ngũ giáo viên cơ bản được chuẩn hóa về trình độ chuyên môn, riêng giáo viên tiểu học và THCS có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn cao hơn bình quân chung của cả nước. Năm 1995, Tuyên Quang là tỉnh miền núi đầu tiên đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học – chống mù chữ; năm 2001 là tỉnh miền núi đầu tiên và thứ bảy của cả nước đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS.

Đề cập kết quả kỳ thi tốt nghiệp bậc THPT, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hoàng Văn Thinh thẳng thắn chỉ ra những nguyên nhân: Về phía học sinh (HS), đây là lớp HS được tuyển thẳng từ lớp 9 vào lớp 10 mà không có sự chọn lọc, khi đó tất cả HS hết THCS đều được tuyển vào THPT, ngành giáo dục tỉnh tạo điều kiện cho tất cả HS đều có bằng tốt nghiệp THPT nhưng với nhiều em là quá sức; đồng thời do tình trạng chung trước đây HS quen  trông chờ, ỷ lại; bên cạnh đó, các gia đình phần lớn không quan tâm tới việc học của con, phó mặc cho nhà trường.

Ông cho biết thêm, những năm trước dù tỷ lệ HS đỗ tốt nghiệp rất cao nhưng thi vào đại học lại đỗ rất thấp. Năm 2006, tỷ lệ đỗ vào đại học chỉ là 5,04%, cao đẳng là 3,48%. Tại một số trường THPT như: Thượng Lâm, Yên Hoa, Đông Thọ, Đầm Hồng… khi thi vào đại học chỉ có từ một đến hai em đạt mức điểm từ 6 đến 10,5 điểm, trong khi điểm sàn đỗ vào đại học đối với khu vực Tuyên Quang là 11,5 của khối A,B và 12,5 của khối C,D. Về đội ngũ giáo viên: cán bộ quản lý giáo dục thiếu về số lượng, yếu về năng lực. Cơ cấu giáo viên chưa hợp lý. Nhiều giáo viên dạy kiêm nhiệm những môn trái với chuyên ngành được đào tạo. Tỷ lệ đạt chuẩn và trên chuẩn về bằng cấp thì cao nhưng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm yếu, thiếu ý thức trách nhiệm và không quan tâm tới việc cập nhật kiến thức, phương pháp giáo dục, cho nên chưa phát huy tính chủ động sáng tạo và khuyến khích tính chủ động, sáng tạo và năng lực của HS. Tại các trường THPT vẫn còn giáo viên chưa chuẩn tham gia giảng dạy. Việc đánh giá chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên chưa thực chất. Điều này cho thấy chất lượng giáo dục của tỉnh “có vấn đề”, cho nên đã để kiến thức của HS rỗng nhiều năm. Vì vậy, kết quả thấp là tất yếu.

Ông Đinh Quang Phán, Trưởng phòng Giáo dục huyện Hàm Yên cho biết: Theo báo cáo của các trường tiểu học, THCS thì chỉ có 6% số giáo viên không đạt yêu cầu nhưng thực tế thì con số này phải tới gần 20%. Vì sao vậy? Đó là do để các trường tự đánh giá, cho nên nể nang và “xê xoa” để khỏi “mất lòng” nhau. 

Còn ở Sơn Dương, trả lời câu hỏi chất lượng HS lớp 5 năm nay như thế nào, Trưởng Phòng giáo dục huyện Ma Thu Loan cho biết: Những trường hợp vừa được xét tốt nghiệp của năm nay ít nhất cũng “biết đọc, biết viết”. Vì vừa qua, khi kiểm tra đầu vào của lớp 6 thì có tới 250 HS không bảo đảm chất lượng, những học sinh này đều phải chuyển trả lớp 5 để bồi dưỡng thêm trong hè. Tuyên Quang cũng không phải là tỉnh cá biệt có hiện tượng HS ngồi “nhầm” lớp.

Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục

Ngày 20-6 vừa qua, Tỉnh ủy Tuyên Quang đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo đến năm 2010. Khẳng định, những năm trước, cấp ủy đảng từ tỉnh đến cơ sở còn chủ quan, nóng vội, chạy theo thành tích trong lãnh đạo, chỉ đạo; năng lực quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo của chính quyền còn hạn chế, chậm đổi mới về tư duy và phương pháp, chưa chủ động sáng tạo trong quản lý điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; một bộ phận giáo viên thiếu ý thức trách nhiệm trong công tác, chưa trung thực trong đánh giá xếp loại đồng nghiệp và HS; nhiều HS có hành vi gian lận trong học tập, thi cử; công tác thanh tra giáo dục yếu; thiếu sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

Từ đó đã đề ra những mục tiêu: giữ vững thành quả phổ cập giáo dục THCS và tiểu học đúng độ tuổi; thực hiện phân ban hợp lý bậc trung học tạo điều kiện cho HS có điều kiện phát huy năng lực cá nhân. Khắc phục bệnh thành tích trong đánh giá, xếp loại giáo viên. Kiên quyết không bố trí giáo viên không đủ tiêu chuẩn về phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị, năng lực chuyên môn làm nhiệm vụ giảng dạy.

Ngay sau khi có Nghị quyết của Tỉnh ủy, ngành giáo dục – đào tạo Tuyên Quang có kế hoạch triển khai với quan điểm tiếp tục thực hiện tốt cuộc vận động nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục. Năm học này sẽ tập trung rà soát, đánh giá, phân loại chất lượng đội ngũ giáo viên.

Qua đó, tiến hành bồi dưỡng, nâng cao chất lượng cho những người đủ tiêu chuẩn đứng lớp. Số còn lại (không đạt yêu cầu), tùy trường hợp cụ thể cho chuyển ngành hoặc nghỉ chế độ. Các trường học, cho HS kiểm tra chất lượng học tập ở từng lớp, và đầu vào khi chuyển cấp để đánh giá đúng thực chất. Việc này sẽ được tiến hành thường xuyên trong từng học kỳ và các năm tiếp theo để kịp thời có những biện pháp bồi dưỡng cho HS yếu.

Ngành giáo dục – đào tạo và các huyện, thị xã tiếp tục mở rộng hệ thống nhà trẻ, nhóm trẻ, trường lớp mẫu giáo, đặc biệt là ở vùng nông thôn, vùng khó khăn, duy trì hình thức nhóm trẻ, lớp mẫu giáo dân nuôi. Điều chỉnh phân hiệu các trường tiểu học, bảo đảm điểm trường gần dân để thu hút tất cả trẻ em 6 tuổi vào lớp 1. Thực hiện sáp nhập một số trường phổ thông có quy mô nhỏ thành trường phổ thông có nhiều cấp học.

Xây dựng cơ chế thu hút cán bộ giảng dạy có trình độ cao, công nhân lành nghề, thợ bậc cao tham gia giảng dạy trong các cơ sở giáo dục. Hằng năm tiến hành đánh giá, phân loại, điều động, luân chuyển, bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ quản lý giáo dục để nâng cao năng lực quản lý đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi mới công tác thi đua khen thưởng; đánh giá chất lượng giáo viên, tạo môi trường thi đua lành mạnh để đẩy mạnh phong trào thi đua dạy tốt, học tốt.

Tỉnh Tuyên Quang giờ đây không đặt ra thời gian cụ thể nhưng cũng đang trong lộ trình phấn đấu để phổ cập giáo dục bậc trung học. Tuy nhiên với thực trạng như vậy thì làm thế nào để bảo đảm chất lượng giáo dục?

Bà Vũ Thị Bích Việt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, những năm qua, dù là một tỉnh nghèo nhưng Tuyên Quang vẫn dành gần 50% ngân sách để chi cho giáo dục (gồm chi lương, phụ cấp và các khoản đầu tư khác). Nhưng rất buồn vì nhiều năm nay ngành giáo dục – đào tạo không báo cáo thực chất chất lượng dạy và học.

Bà khẳng định, đây cũng chính là cơ hội để ngành giáo dục – đào tạo nhìn thẳng vào sự thật. Tỉnh sẽ tập trung chỉ đạo không chạy theo thành tích mà đối mặt với thực tế để nâng cao chất lượng dạy và học. Hiện nay các trường THPT của tỉnh đang hướng dẫn ôn luyện để các em trượt ở kỳ thi vừa qua tiếp tục tham gia thi đợt hai. Sở GD-ĐT đã triển khai quy trình ôn tập. Trước hết là họp với phụ huynh để thông báo chủ trương và bàn biện pháp tổ chức lớp học phụ đạo, cho học sinh đăng ký môn học, phân công giáo viên giảng dạy, quản lý, giám sát… Tỉnh cũng đặt ra các biện pháp phân luồng đối với những học sinh không đỗ tốt nghiệp lần hai như: tiếp tục dự thi năm sau; vận động đi học các trường đào tạo nghề và xuất khẩu lao động…

Chỉ ra được những hạn chế, đánh giá đúng thực trạng và có quyết tâm cao để khắc phục sẽ là cơ hội cho giáo dục Tuyên Quang phát triển. Nhưng để bảo đảm chất lượng giáo dục thì cần có sự phát triển hợp lý giữa giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên; giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp; nhằm tạo điều kiện, cơ hội học tập cho mọi người; có cơ chế phù hợp để duy trì, nâng cao tỷ lệ huy động trẻ em đến trường và chất lượng giáo dục; quan tâm đến vùng đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa; thực hiện tốt chế độ chính sách đối với học sinh là dân tộc thiểu số, con em các gia đình chính sách, HS giỏi, HS nghèo. Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia phát triển giáo dục và đào tạo.