Nhu cầu cao
20 năm từ Hải Phòng vào Thành phố Hồ Chí Minh lập nghiệp cũng là quãng thời gian gia đình chị Nguyễn Thị Sinh đi ở trọ. Chị làm công nhân ở công ty may, chồng lái xe cho công ty thực phẩm. Thu nhập hằng tháng vừa đủ để gia đình chị Sinh sống qua ngày.
“Ngoài lương công nhân, lương tăng ca, tôi có nhận đồ ở ngoài về nhà sửa thêm. Chồng tôi cũng xin công ty thêm việc bốc vác hàng. Hai vợ chồng không dám chi tiêu gì ngoài tiền thuê nhà, tiền ăn để cố gắng mỗi tháng có thể dành dụm một chút, mong sau có cái nhà nho nhỏ cho con cái ở đỡ vất vả. Thế nhưng, từ khi có con, các khoản chi tiêu nhiều hơn, có những phát sinh khi con ốm đau, học hành, thế là có tháng lại chẳng để ra được đồng nào như dự định. Hơn nữa, giá nhà đất mỗi năm lại tăng cao hơn. Vì thế, giấc mơ sở hữu một căn nhà ở thành phố cứ thế mỗi ngày càng xa vời”, chị Sinh chia sẻ.
Cách đây vài tháng, chủ nhà trọ của chị thông báo lấy lại nhà để xây mới cho con họ ở. Chị Sinh kể đây là căn nhà cấp 4, gia đình chị đã thuê hơn chục năm nay, chủ nhà tốt, thấy hoàn cảnh còn khó khăn nên không tăng giá, vẫn 2,5 triệu/tháng, trong khi ở ngoài phải tầm 3,5-4 triệu/tháng. Xác định làm công nhân thì ở đâu cũng thế, giờ đi tìm nhà trọ mới thì giá lại cao, nên vợ chồng chị đã quyết định trở về quê.
Ông Trần Thanh Thảo, Phó Chánh văn phòng Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, theo khảo sát bước đầu, trên địa bàn thành phố có khoảng 3.181 công đoàn viên muốn thuê nhà ở, 30.339 muốn mua nhà ở xã hội. Phần lớn người lao động đang thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, điều kiện về diện tích, an toàn, phòng cháy, chữa cháy và hạ tầng xã hội còn hạn chế.
Nguồn cung hạn chế
Trên thực tế hiện nay, công nhân, người lao động đang phải đồng thời chi trả tiền thuê hoặc tiền trả góp nhà, chi phí sinh hoạt, nuôi con, đi lại, học hành và các khoản phát sinh khác. Vì vậy, để công nhân có thể tiếp cận thuê nhà, thuê mua, mua nhà ở xã hội, Liên đoàn Lao động thành phố cho rằng bài toán nhà ở cần được xây dựng theo hướng “nhà phù hợp với khả năng chi trả”, chứ không chỉ tập trung vào tăng số lượng căn hộ.
Theo ông Phạm Quốc Huy, Phó trưởng Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, các chính sách hiện hành chưa đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội. Do đó, muốn thu hút được nguồn vốn xã hội vào xây dựng nhà ở cho công nhân, nhà ở xã hội, thành phố cần xây dựng cơ chế ưu đãi mới để tăng sức hút đối với nhà đầu tư.
Hiện nay, Sở Xây dựng đang rà soát quỹ đất và hoàn tất các thủ tục đầu tư, rà soát quỹ đất do Nhà nước quản lý để đề xuất đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê bằng nguồn vốn ngân sách hoặc lựa chọn nhà đầu tư theo cơ chế chỉ định nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, thành phố cũng vận dụng Luật Phát triển đô thị để chỉ định nhà đầu tư làm dự án nhà ở xã hội trên đất do Nhà nước quản lý hoặc các khu đất khác nếu phù hợp quy hoạch, hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác định phù hợp để làm nhà ở xã hội. Đối với các dự án đã có quyền sử dụng đất, thời gian làm thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chỉ định nhà đầu tư có thể kéo giảm còn 37 ngày. Trường hợp khu đất do Nhà nước trực tiếp quản lý, thời gian làm thủ tục là 52 ngày.
Với những chính sách trên, ông Huy kỳ vọng sẽ thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia xây dựng nhà ở xã hội.
Liên đoàn Lao động thành phố cũng đề xuất nhiều giải pháp nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở cho công nhân. Cụ thể, chuyển đổi 953 căn hộ tái định cư chưa sử dụng tại Khu dân cư Vĩnh Lộc B sang nhà ở cho thuê phục vụ công nhân, người lao động.
Đồng thời, đối với các dự án mới, Ủy ban nhân dân thành phố nghiên cứu cơ chế phối hợp liên thông giữa các sở, ngành, địa phương ngay từ khâu xác định quỹ đất, quy hoạch, thủ tục đầu tư và xây dựng; công khai tiến độ xử lý để doanh nghiệp có cơ sở chủ động triển khai. Đặc biệt là tiếp tục thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh”, ưu tiên tháo gỡ các thủ tục đối với dự án nhà ở xã hội.
Quan điểm của Liên đoàn Lao động thành phố là nhà ở cho công nhân không chỉ là một căn hộ mà phải là một không gian sống có thể đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người lao động và gia đình.
Để đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án nhà ở xã hội, Công đoàn đang chuyển từ phương thức “kết nối, ký kết” với doanh nghiệp sang “kết nối-theo dõi-tháo gỡ-giám sát tiến độ”; triển khai mô hình liên kết “3 bên” giữa tổ chức Công đoàn-doanh nghiệp đầu tư nhà ở-người sử dụng lao động và người lao động. Công đoàn giữ vai trò kết nối, điều phối; doanh nghiệp đầu tư chịu trách nhiệm triển khai dự án theo pháp luật; doanh nghiệp sử dụng lao động phối hợp xác nhận nhu cầu của công nhân và nghiên cứu hỗ trợ người lao động tiếp cận nhà ở...
