Giá trị và lợi ích của hạt thực vật

Theo FAO, hạt thực vật, trong đó bao gồm tất cả các loại hạt đậu, không chỉ rẻ mà còn ngon, cung cấp những dinh dưỡng thiết yếu bảo đảm sức khỏe cho con người, đặc biệt là ở những quốc gia đang phát triển. Hiện có hàng trăm loại hạt được gieo trồng trên khắp thế giới. Những loại hạt này rất giàu các chất dinh dưỡng như a-xít a-min và vi-ta-min B, và có hàm lượng prô-tê-in nhiều gấp đôi lượng prô-tê-in tìm được ở lúa mì và gấp ba lượng prô-tê-in có trong gạo. Vì vậy đây là loại thực phẩm giá rẻ có thể thay thế được prô-tê-in lấy từ động vật vốn có giá thành cao gấp nhiều lần.

Một số hạt thực vật như ngô, đậu tương không chỉ là thực phẩm bổ dưỡng cho con người mà còn là nguyên liệu quan trọng phục vụ chế biến thức ăn chăn nuôi, do đó giá hạt có thể cao gấp nhiều lần giá ngũ cốc. Trong khi đó việc gieo trồng hạt thực vật có tác động tích cực tới môi trường vì trồng những loại cây cho hạt sẽ làm tăng độ phì nhiêu của đất đai. Việc chăm sóc cũng không đòi hỏi kỹ thuật, cũng như điều kiện canh tác cao như các loại lúa mì, lúa gạo, cho nên nông dân dễ tiếp cận. Do đó, gieo trồng hạt thực vật cũng có thể giúp nông dân thoát khỏi cảnh nghèo đói.

Ở Việt Nam, ngoài lúa gạo là cây lương thực chính, ngô được coi là cây lương thực chính của một số dân tộc vùng cao như Mông, Dao, Nùng,… Các loại cây họ đậu khác cũng là các loại hạt thực vật không thể thiếu trong khẩu phần ăn hằng ngày của nhiều gia đình. Tuy nhiên, do nhận thức chưa đúng và đầy đủ, cho nên nhìn chung giá trị dinh dưỡng của hạt thực vật vẫn thường bị đánh giá thấp. Một số cây có hạt chủ lực có diện tích gieo trồng ngày một giảm: so với cùng kỳ năm 2014, năm nay diện tích trồng ngô chỉ còn hơn 100 nghìn ha, bằng 97,7%; đậu tương hơn 22 nghìn ha, bằng 77,1%; rau đậu các loại gần 72 nghìn ha... Trong khi đó mỗi năm các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi phải bỏ ra nhiều tỷ đô-la Mỹ để nhập ngô, đậu tương để chế biến thức ăn chăn nuôi!

Thiết nghĩ để hưởng ứng Năm Hạt thực vật quốc tế 2016, cũng là góp phần nâng cao nhận thức về lợi ích của hạt thực vật trong bối cảnh thế giới phấn đấu đạt được những mục tiêu phát triển bền vững, ngay từ bây giờ, ngành nông nghiệp cần phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu, cải tiến, phát triển các giống hạt thực vật cho năng suất và chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh và các điều kiện bất lợi, phù hợp với yêu cầu của chuyển đổi cơ cấu cây trồng và công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở các vùng sinh thái nông nghiệp khác nhau của cả nước (nhất là ở vùng trung du miền núi phía bắc và Đông Nam Bộ); tổ chức chuyển giao kỹ thuật tổng hợp thâm canh và phát triển thiết bị công nghệ sau thu hoạch, kéo dài thời gian bảo quản và chế biến, đa dạng hóa các sản phẩm từ hạt thực vật. Cùng với đó là tăng cường ứng dụng công nghệ sinh học, nhằm rút ngắn thời gian thuần hóa giống và tăng khả năng chống chịu của hạt thực vật trong các điều kiện thời tiết khắc nghiệt hiện nay, bảo đảm an ninh lương thực, giảm đói nghèo, vì một tương lai bền vững.