Gia Lai khai thác tiềm năng thủy điện

(Nhân Dân)- Gia Lai là tỉnh  có tiềm năng khá lớn về thủy điện. Phát triển thủy điện vừa và nhỏ, ngoài mục đích khai thác triệt để tiềm năng thế mạnh sẵn có, còn góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.

Trên địa bàn tỉnh Gia Lai hiện có khá nhiều công trình thủy điện lớn do T.Ư đầu tư xây dựng như: Thủy điện Ya Ly, công suất 720 MW, chỉ đứng sau công trình thủy điện Hòa Bình;  các công trình thủy điện Sê San 3, công suất 260 MW, Sê San 3A công suất 180 MW, Sê San 4 công suất 160 MW... Trong số này, Nhà máy thủy điện Ya Ly và tổ máy số 1 của Sê San 3 và Sê San 3A đã chính thức phát điện hòa vào lưới điện quốc gia, thật sự đem lại hiệu quả cao về kinh tế không chỉ cho Gia Lai mà còn có  ảnh hưởng lớn trên phạm vi cả nước.

Gia Lai đã sớm xác định tiềm năng thủy điện và đã có nhiều  chính sách thu hút các nhà đầu tư để xây dựng một số công trình thủy điện vừa và nhỏ với tổng công suất lắp máy gần 200 MW, trong đó có 17 nhà máy đã đi vào hoạt động. Các nhà máy thủy điện Ya Grai 3, H'Chan, H'Mun đang trong giai đoạn thi công nước rút để đưa vào sử dụng vào đầu năm 2007 và hiện có hơn mười công trình thủy điện khác đang hoàn thiện về thủ tục, chuẩn bị khởi công xây dựng.

Quan tâm khai thác tiềm năng thủy điện, những năm qua, các cấp, các ngành của  tỉnh Gia Lai đã tổ chức điều tra, khảo sát, đánh giá tiềm năng, quy mô phát triển, tiến hành lập danh mục công trình và kêu gọi đầu tư khai thác. Mới đây, tại Hội nghị xúc tiến, kêu gọi đầu tư tổ chức ở TP Hồ Chí Minh, lĩnh vực thủy điện vừa và nhỏ được lãnh đạo Gia Lai đưa vào nhóm ngành nghề, lĩnh vực đặc biệt ưu đãi, trên cơ sở này, tỉnh đã đưa ra 46 công trình thủy điện vừa và nhỏ có tổng công suất 106,58 MW (bình quân 3 MW/ nhà máy).

Bên cạnh đó, các ngân hàng thương mại trên địa bàn đã phối hợp, đồng tài trợ và cho vay vốn với hình thức ưu đãi, nhờ vậy, chỉ sau sáu năm hoạt động, đã đầu tư số tiền hơn 1.300 tỷ đồng, giải ngân hơn 800 tỷ đồng, triển khai gần 10 công trình thủy điện có quy mô lớn; các công trình thủy điện H'Chan 65 tỷ đồng; Ðác Sơ Rông, 314,5 tỷ đồng... đang xây dựng và hứa hẹn sẽ đem lại hiệu quả rõ rệt về kinh tế-xã hội.

Mới đây, Ngân hàng Ðầu tư Gia Lai đã cùng làm chủ đầu tư với Công ty TNHH Ðầu tư và Phát triển điện Gia Lai (thành lập trên cơ sở hai thành viên góp vốn là Công ty điện Gia Lai và Công ty Ðiện lực 3 Ðà Nẵng) đã ký hợp đồng tín dụng đầu tư vốn cho  dự án Thủy điện H'Mun (xã Bar Maih, huyện Chư Sê) với số vốn  252,3 tỷ đồng.

Công trình có ba tổ máy, công suất 14.400 KW, trong đó nguồn vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước là 136 tỷ đồng, vốn vay ODA Ấn Ðộ 1,5 triệu USD  (tương đương 23,5 tỷ đồng) vốn vay Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Gia Lai  40 tỷ đồng và vốn tự có của đơn vị chủ đầu tư là 52,7 tỷ đồng. Công trình khởi công năm 2006 và dự kiến phát điện vào năm 2008. Ngoài giá trị kinh tế, các công trình thủy điện ở một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Gia Lai còn mang ý nghĩa xã hội lớn, đó là: cung cấp nguồn năng lượng phục vụ sự nghiệp CNH, HÐH nông nghiệp, nông thôn miền núi, góp phần tích cực phát triển kinh tế-xã hội, xóa đói, giảm nghèo; thể hiện sự quan tâm của Ðảng, Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn...

Nhìn một cách tổng quan, sự đầu tư nói trên là quyết liệt từ nhận thức cho đến ưu tiên về nguồn vốn của cấp ủy và chính quyền tỉnh Gia Lai; là sự nhanh nhạy và biết tranh thủ nguồn vốn của T.Ư về phát triển các công trình thủy điện tầm cỡ quốc gia, trên cơ sở kết hợp hài hòa, nhằm khai thác thế mạnh sẵn có để phát triển thủy điện vừa và nhỏ phù hợp tình hình thực tế của địa phương.

Nhờ vậy, đến nay, Gia Lai cơ bản đã kéo điện về hầu hết các vùng nông thôn. Theo số liệu thống kê năm 1994, toàn tỉnh chỉ có 36 xã có điện với gần 20.000 hộ được sử dụng điện, thì đến nay đã có 193 xã/194 xã (99,48%) với 1.706 thôn, làng, tổ dân phố có điện (89,55%), 177.206 hộ được sử dụng điện (82,45%). Những nơi một thời khó khăn, cách trở về giao thông, tưởng chừng "điện, đường" không thể đến được, như: Krông Năng (Krông Pa), Ðác Trôi, Hà Ðông (Ðác Ðoa), Kon Pne (Kbang)..., nay không chỉ giao thông thông suốt, mà còn có điện thắp sáng tận các buôn làng...

Trong năm 2007, tỉnh Gia Lai phấn đấu sẽ đưa điện về gần 200 thôn, làng của tỉnh chưa có điện. Với nhận thức đúng đắn về vai trò của thủy điện vừa và nhỏ, nhất là quan điểm đầu tư gắn với thực tế trên cơ sở biết tận dụng và phát huy khai thác tiềm năng thủy điện sẵn có, trong tương lai không xa, Gia Lai sẽ có thêm nhiều buôn, làng, nhiều hộ có điện. Nguồn điện bừng sáng không chỉ góp phần quan trọng phát triển kinh tế-xã hội của Gia Lai, mà còn góp phần làm tăng thêm niềm tin của đồng bào các dân tộc vào Ðảng, vào cách mạng, vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.