Quan hệ giữa Pháp và Algeria rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng từ mùa hè năm 2024, sau khi Pháp tuyên bố ủng hộ việc công nhận chủ quyền của Maroc đối với Tây Sahara, vùng lãnh thổ trước đây nằm dưới quyền quản lý của Tây Ban Nha, trong khi Algeria ủng hộ Mặt trận Polisario, lực lượng đấu tranh đòi độc lập cho Tây Sahara.
Căng thẳng giữa Algiers và Paris sau đó tiếp tục leo thang liên quan đến một số vấn đề khác, trong đó có vụ bắt giữ nhà văn mang hai quốc tịch Pháp-Algeria Boualem Sansal.
Gác lại những bất đồng ngoại giao kéo dài 2 năm, Pháp và Algeria nhất trí tăng cường hợp tác an ninh và quốc phòng trong cuộc gặp giữa Tổng thống Algeria Abdelmadjid Tebboune và bà Rufo tại Thủ đô Algiers. Hai bên nhất trí xem xét phối hợp trong vấn đề di trú và hợp tác tư pháp, nhất là trong cuộc chiến chống nạn buôn bán ma túy. Đặc biệt, trong chuyến thăm này, Quốc vụ khanh Alice Rufo đã tới Setif, đông bắc Algeria, để tưởng niệm các nạn nhân trong vụ đàn áp đẫm máu của thực dân Pháp đối với các cuộc biểu tình đòi độc lập ngày 8/5/1945.
Theo giới sử học, trong khi nước Pháp ăn mừng chiến thắng phát-xít Đức và kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai tại châu Âu, các cuộc biểu tình đòi độc lập của người Algeria đã bị quân đội thực dân đàn áp trong nhiều tuần, khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Đây là một trong những ký ức đau thương và nhạy cảm nhất trong quan hệ hai nước.
Phủ Tổng thống Pháp nhấn mạnh, cách tiếp cận của Tổng thống Macron đối với quan hệ Pháp-Algeria dựa trên tinh thần “trung thực với lịch sử” và “tôn trọng mọi ký ức liên quan”, đồng thời thừa nhận các vụ đàn áp tại Setif, Guelma và Kherrata hồi năm 1945 là sự thật lịch sử mà nước Pháp cần nhìn nhận một cách thẳng thắn.
Kể từ khi lên nắm quyền năm 2017, Tổng thống Macron đã nhiều lần tìm cách thúc đẩy hòa giải với Algeria, nhất là thông qua các sáng kiến về ký ức thời thuộc địa và chiến tranh. Tuy nhiên, tiến trình này liên tục gặp trở ngại bởi tình trạng căng thẳng chính trị song phương cũng như sức ép từ phe cánh hữu và cực hữu tại Pháp, vốn kêu gọi áp dụng lập trường cứng rắn hơn với Algeria.
Những tháng gần đây, Pháp và Alegria đã có những động thái xoa dịu căng thẳng trong quan hệ giữa hai nước. Algeria đã nới lỏng lập trường của mình về các vấn đề liên quan quá khứ thuộc địa với việc Quốc hội nước này thông qua luật sửa đổi lên án chế độ thuộc địa Pháp, trong đó loại bỏ các điều khoản yêu cầu Pháp đưa ra lời xin lỗi chính thức và bồi thường rộng rãi, một vấn đề vốn nhạy cảm trong quan hệ song phương.
Việc Algeria đưa ra luật sửa đổi này phần nào giúp xoa dịu tranh chấp kéo dài với Pháp. Thêm vào đó, hai bên đã nối lại liên lạc cấp cao. Việc Đại sứ Pháp trở lại Algiers là một tín hiệu tích cực, mở cánh cửa đối thoại song phương. Trong bối cảnh nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay, Algeria đóng vai trò quan trọng giúp các nước châu Âu, trong đó có Pháp, đa dạng hóa nguồn cung dầu khí.
Trong khi đó, những nỗ lực không ngừng của Algeria nhằm khôi phục ảnh hưởng tại khu vực Sahel được coi là yếu tố then chốt trong việc khởi động lại quan hệ Algeria-Pháp, nhất là khi quan hệ giữa Paris với các nước khác trong khu vực này đang ngày càng xấu đi.
Algeria đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Pháp duy trì lợi ích an ninh và kinh tế, trong bối cảnh Pháp đứng trước nhu cầu cấp bách phải giải quyết các thách thức liên quan cuộc khủng hoảng người di cư và cuộc chiến chống khủng bố. Hợp tác giữa Pháp và Algeria là nhân tố quan trọng góp phần vào việc bảo đảm an ninh ở hai bờ Địa Trung Hải.
Tiềm năng hợp tác an ninh, kinh tế là động lực quan trọng thúc đẩy Pháp và Algeria gác lại bất đồng để tăng cường đối thoại. Mặc dù mối quan hệ này vẫn đứng trước nhiều thử thách, đặc biệt liên quan những vấn đề chưa được giải quyết bắt nguồn từ việc Pháp xâm chiếm và đô hộ Algeria giai đoạn 1830-1962, song những ràng buộc lợi ích hiện tại giúp Pháp và Algeria xích lại gần nhau hơn.
