EU chia rẽ về quy tắc carbon trước thềm Hội nghị thượng đỉnh khối

Tuy nhiên, trước thềm hội nghị, nội bộ EU vẫn chia rẽ khi một số quốc gia thành viên bày tỏ quan ngại về tác động của chính sách khí hậu hiện hành đối với năng lực cạnh tranh công nghiệp, từ đó đề xuất điều chỉnh cơ chế theo hướng linh hoạt hơn; trong khi đó, các nước khác vẫn ủng hộ duy trì hệ thống hiện tại.

Phóng viên TTXVN tại châu Âu dẫn nguồn Euronews cho biết ngày 18/3, một nhóm gồm 10 quốc gia đã gửi thư tới Ủy ban châu Âu (EC) đề nghị xem xét lại Hệ thống giao dịch phát thải (ETS), cho rằng cơ chế hiện nay đang tạo áp lực đáng kể đối với một số lĩnh vực công nghiệp then chốt. Bức thư do lãnh đạo Áo, Cộng hòa Séc, Croatia, Hy Lạp, Hungary, Italy, Ba Lan, Romania và Slovakia ký, kêu gọi gia hạn cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải miễn phí sau năm 2034 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.

Theo nội dung thư, các nước này ghi nhận nỗ lực chuyển đổi của doanh nghiệp, song cho rằng chi phí năng lượng cao cùng với lộ trình cắt giảm dần hạn ngạch ETS miễn phí có thể làm gia tăng áp lực đối với các ngành công nghiệp chiến lược.

Nhóm 10 quốc gia cho rằng tốc độ điều chỉnh của thị trường carbon hiện nay có thể tạo thêm sức ép đối với doanh nghiệp trong bối cảnh giá năng lượng và lạm phát vẫn ở mức cao. Các nước này kiến nghị Ủy ban châu Âu gia hạn cơ chế cấp hạn ngạch khí thải miễn phí thuộc ETS sau năm 2034, đồng thời làm chậm lộ trình loại bỏ dần các hạn ngạch này vốn dự kiến bắt đầu từ năm 2028. Mục tiêu của đề xuất là giúp doanh nghiệp có thêm thời gian thích nghi, tránh việc phải đối mặt với toàn bộ chi phí phát thải quá sớm trong bối cảnh các công nghệ xanh vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ.

Bên cạnh đó, nhóm 10 quốc gia cũng yêu cầu cơ quan hành pháp EU cần có các biện pháp ổn định giá carbon, giảm thiểu sự biến động thị trường để các doanh nghiệp có thể chủ động lập kế hoạch tài chính. Bức thư cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc kiềm chế giá điện, cho rằng đây là rào cản chính đối với khả năng cạnh tranh và độc lập kinh tế - chiến lược của khối.

Trong khi đó, các quốc gia EU khác đã và đang vận động quyết liệt để giữ nguyên ETS. Ngày 6/3, Bộ trưởng Năng lượng các nước Đan Mạch, Phần Lan, Latvia, Luxembourg, Hà Lan, Bồ Đào Nha và Thụy Điển đã gửi một bức thư cho Cao ủy châu Âu phụ trách năng lượng, ông Dan Jørgensen, lập luận rằng hệ thống hiện tại là hiệu quả, hỗ trợ thương mại điện xuyên biên giới và đã tiết kiệm cho châu Âu khoảng 34 tỷ Euro (khoảng 39 tỷ USD) mỗi năm.

Gần đây, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen khẳng định ETS là công cụ quan trọng trong chính sách khí hậu của EU, góp phần giảm phát thải và thúc đẩy đầu tư vào công nghệ sạch. Quan điểm này nhận được sự ủng hộ từ một số quốc gia, song cũng vấp phải ý kiến trái chiều từ các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng.

Phát biểu sau hội nghị thượng đỉnh EU không chính thức diễn ra trước đó tại Alden Biesen (Bỉ), Chủ tịch von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho biết khối sẽ “đưa ra các lựa chọn” tại cuộc họp Hội đồng châu Âu ngày 19/3. Tuy nhiên, hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh vấn đề có tính chất phức tạp, do giá điện liên quan chặt chẽ tới khí đốt tự nhiên, đồng thời việc điều chỉnh hệ thống còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thuế quốc gia, phí mạng lưới và cơ chế ETS.