Du học Nga theo ngân sách: Không cử đủ số lưu học sinh

CHLB Nga hiện nay và Liên Xô trước đây sở hữu một nền giáo dục ưu việt. Nó ưu việt ở chỗ: Giáo dục khoa học cơ bản được đầu tư cả chiều rộng lẫn chiều sâu để đạt được trình độ vượt bậc so với cả những nước có nền khoa học kỹ thuật tiên tiến như Anh, Pháp Mỹ... Nó ưu việt ở chỗ, CHLB Nga đã và đang đầu tư xây dựng những ngành khoa học mũi nhọn, khoa học công nghệ cao lừng danh trên thế giới.

Trong 50 năm hợp tác anh em (từ 1951-2000) Liên Xô mà cơ bản là Nga đã đào tạo cho ta 20.160 lưu học sinh. Thế hệ lưu học sinh tốt nghiệp tại Nga đã và đang giữ những trọng trách lãnh đạo cao nhất của Đảng và nhà nước, đã và đang thực sự là những cán bộ đầu ngành trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị văn hóa và khoa học kỹ thuật, họ đang thực sự là rường cột của đất nước chúng ta.

Ngày nay, nước Nga đang trong giai đoạn cải tổ toàn bộ hệ thống xã hội từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, khoa học kỹ thuật... Hội chứng “anh cả” của thời Xô Viết đã bị vứt bỏ một cách triệt để. Họ dồn sức để đứng lên, để lớn mạnh sau cuộc khủng hoảng chính trị thảm khốc vào những năm cuối của thế kỷ 20. Và người Nga đang âm thầm chuẩn bị về mọi mặt để quay lại vị trí siêu cường. Ở giai đoạn “quá độ” đầy gian khó này, vẫn còn đó long lanh những viên ngọc quý như giáo dục chẳng hạn.

Vậy tại sao một đất nước đang còn đói nghèo, sở hữu một nền khoa học chưa đủ lớn như nước ta lại có thể có những tập thể, cá nhân ngoảnh mặt thờ ơ với lời đề nghị giúp đỡ của người anh em CHLB Nga? Xin lấy Cần Thơ làm ví dụ. Là một tỉnh đồng bằng sông Cửu Long có tỷ lệ thất học không nhỏ. Theo báo cáo của Vụ Đại học và sau đại học, Bộ GD-ĐT, trong mấy năm gần đây, năm nào Bộ GD-ĐT cũng phân chỉ tiêu cho Cần Thơ nhưng tỉnh này chưa cử nổi một người sang Nga du học theo ngân sách của nước bạn. Vậy mà mới đây, chỉ với “Dự án đào tạo nguồn nhân lực có trình độ sau đại học ở nước ngoài” vừa được UBND thành phố Cần Thơ phê duyệt, trong 5 năm (2006-2011) đã ngốn đi 7,94 triệu USD ngân sách của tỉnh này!

Mà không riêng Cần Thơ, có không ít tỉnh, thành nhất là miền nam nước ta cũng thờ ơ với học bổng của Nga, chạy sang phương Tây, dù biết mười mươi rằng, ở đó học phí và giá cả sinh hoạt đắt đỏ.

Trong khi đó, Trung Quốc đang khai thác thị trường giáo dục ở Nga và Ucraine rất tích cực và hiệu quả. Số lượng lưu học sinh của Trung Quốc ở hai nước này tăng đột biến trong những năm gần đây. Theo con số thống kê của Bộ Giáo dục và khoa học CHLB Nga, trong tổng số 100 nghìn sinh viên người nước ngoài đang học tập và nghiên cứu tại nước này, người Trung Quốc chiếm số lượng áp đảo!

GS.TSKH Trần Văn Nhung, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT rất bức xúc với điều này, rằng tại sao ta không tuyển đủ lưu học sinh đi du học tại Nga theo kinh phí mà bạn tài trợ? Ông quả quyết rằng, với những học sinh nghèo mà học giỏi ở quê ông, việc du học ở Nga vẫn là niềm mơ ước.

Với số tiền trợ cấp 220 USD/tháng của chính phủ Việt Nam và học bổng bạn cấp (600 Rúp/tháng cho sinh viên, 1.500 Rúp/tháng cho nghiên cứu sinh, thực tập sinh) thì cuộc sống của lưu học sinh Việt Nam ở bên đó không thể là thiếu thốn.

Vậy tại sao Bộ GD-ĐT vẫn chưa tuyển đủ chỉ tiêu mà bạn đã cấp?

Có lẽ vấn đề an ninh cho học sinh ở Nga đang được nhiều người quan tâm. Các nước phương Tây (trong đó có Nga) thường tồn tại tư tưởng dân tộc chủ nghĩa, bài xích, tấn công những người ngoại quốc khác màu da. Vụ lưu học sinh Vũ Anh Tuấn bị giết ở Sant-Peterburg năm nào làm các bậc phụ huynh và chính bản thân lưu học sinh hoang mang. Nhưng thiết nghĩ, những chuyện rủi ro như thế ở đâu chả có. Nếu nạn “đầu trọc” ở Nga khủng khiếp như người ta vẫn thường truyền miệng thì gần 100 nghìn người Việt đang làm ăn và sinh sống tại nước này đã cuốn gói về nước từ lâu.

Vấn đề còn lại là do nhận thức của không chỉ cá nhân học sinh mà còn do cả các quan chức quản lý giáo dục về điều này. Chúng ta cần mở rộng đối tượng tuyển chọn không chỉ từ sinh viên tiên tiến đang học năm thứ nhất của các trường đại học ở trong nước mà từ cả những thí sinh đạt kết quả xuất sắc trong kỳ thi vào đại học hàng năm. Chỉ tiêu nên phân bố rộng khắp cho các địa phương trong toàn quốc để tránh mất cân đối. Và điều cơ bản là mỗi chúng ta phải ý thức sâu sắc rằng, những xuất học bổng thắm tình hữu nghị anh em mà CHLB Nga dành cho chúng ta thực sự là những cơ hội để chúng ta có thể tiếp cận với nền khoa học công nghệ cao hết sức cần thiết với sự nghiệp CNH-HĐH nước nhà.

Ngày 16-2, Thủ tướng CHLB Nga Mikhail Fradkov chính thức sang thăm Việt Nam. Chuyến thăm chính thức lần này của Thủ tướng Mikhail Fradkov cùng với chuyến thăm nước ta cách đây mấy năm của Tổng thống Nga V.Putin sẽ thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị, hợp tác lâu đời giữa hai nước lên tầm cao mới, trong đó có lĩnh vực giáo dục.