Chuyển đổi từ tiềm năng sang hành động cụ thể
Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất đã tạo ra một vùng siêu đô thị công nghiệp-dịch vụ-cảng biển có diện tích 6.772km2 với quy mô dân số hơn 14 triệu người, tổng sản phẩm (GRDP) chiếm gần 24% GDP của cả nước và đóng góp khoảng gần 1/3 ngân sách Nhà nước hằng năm. Lợi thế của Thành phố Hồ Chí Minh mới là tổng hòa các ngành công nghiệp chủ lực của từng khu vực như: Dịch vụ, sản xuất công nghệ cao, logistics ở khu vực Thành phố Hồ Chí Minh (cũ); sản xuất công nghiệp của khu vực tỉnh Bình Dương (cũ); và công nghiệp hóa dầu của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi được hợp nhất thành một tổng thể. Từ đây mở ra những lợi thế, tiềm năng và định hình không gian phát triển, thúc đẩy các kết nối cho phát triển công nghiệp gắn với định hướng phát triển đa trung tâm của siêu đô thị.
Theo Phó Giáo sư-Tiến sĩ Trần Hà Minh Quân, Trường Tài năng UEH.ISB (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh), việc sáp nhập Thành phố Hồ Chí Minh với hai địa phương công nghiệp trọng điểm là Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế-công nghiệp của cả vùng Đông Nam Bộ và toàn quốc. Sự hợp nhất này không chỉ tạo ra một không gian phát triển mở rộng với quy mô dân số và GRDP hàng đầu cả nước, mà còn mang đến cơ hội định hình lại toàn bộ cấu trúc ngành công nghiệp theo hướng tích hợp, bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Chia sẻ về cơ hội sau hợp nhất, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Ngành chế biến thực phẩm là một ngành thiết yếu, có giá trị xuất khẩu cao và cũng là một trong những ngành công nghiệp lâu đời, gắn bó mật thiết với quá trình phát triển kinh tế-xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh. Sau khi hợp nhất ba địa phương năng động là Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh với quy mô lớn hơn, năng lực công nghiệp mạnh hơn và tiềm năng phát triển cũng đa dạng hơn. Sự chuyển mình này đòi hỏi một tư duy hoàn toàn mới trong hoạch định chính sách công nghiệp không còn chia cắt theo địa giới cũ, mà cần tiếp cận tích hợp toàn diện trong một không gian kinh tế thống nhất. Đó chính là nền tảng để chuyển từ tiềm năng sang hành động cụ thể.
Bà Huỳnh Đình Thái Linh, Giám đốc điều hành Trung tâm Thương mại Thế giới Thành phố mới Bình Dương (thuộc Tập đoàn Becamex) cho biết: Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ tập trung vào các dịch vụ logistics công nghiệp, mà còn thúc đẩy các hoạt động liên quan đến logistics đô thị và các chuỗi cung ứng phát triển thuận lợi hơn, nhất là mở rộng không gian liên kết và góp phần giảm chi phí logistics. Đặc biệt, trong bối cảnh mới và đòi hỏi nhu cầu xuất khẩu có nhiều thách thức như hiện nay thì chúng tôi cho rằng việc tiết kiệm chi phí logistics là vấn đề quan trọng nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trong nội địa và xuất khẩu, giúp có thể đem hàng đến cảng một cách thuận tiện, nhanh chóng, dễ dàng và tiết kiệm nhất. Từ đó chúng ta có nguồn hàng và lợi thế có thể cạnh tranh với thế giới.
Chú trọng sắp xếp lại khu vực sản xuất
Tiến sĩ Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính-Tiền tệ quốc gia cho biết: Việc hợp nhất Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu về mặt kinh tế trước hết là tam giác phát triển có vị trí chiến lược và vô cùng thuận lợi trên bản đồ địa kinh tế thế giới. Với diện tích và dân số, trong hiện tại và tương lai tự thân thành phố sẽ hình thành một siêu đô thị. Để phát triển xu hướng một siêu đô thị như vậy cần có bài học kinh nghiệm thế giới về các siêu đô thị. Đặc biệt, là phải quy hoạch dựa trên một nguyên tắc lấy giao thông công cộng làm nền tảng chứ không phải giao thông cá nhân. Do đó cần nhanh chóng hoàn thành mạng lưới hệ thống đường sắt đô thị nối các đô thị nằm trong tổng thể siêu đô thị này. Tiếp đó, Thành phố Hồ Chí Minh cần nhanh chóng và đi đầu trong vấn đề chuyển đổi kép, tức là chuyển đổi xanh và chuyển đổi số; trên tinh thần đó cần xây dựng theo mô hình phát triển đô thị thông minh.
Một trong những động lực quan trọng mới để Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng là khả năng thu hút nguồn đầu tư sản xuất công nghiệp phong phú, đa dạng, nhất là các ngành công nghiệp công nghệ cao nhằm tạo động lực phát triển bền vững. Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Việc mở rộng không gian phát triển công nghiệp của thành phố thông qua sáp nhập với hai địa phương công nghiệp trọng điểm là Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu đã tạo ra bước ngoặt chiến lược trong tái cấu trúc ngành công nghiệp vùng Đông Nam Bộ nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng nói riêng. Với quy mô kinh tế chiếm gần 1/4 GDP cả nước, hơn 45.000 doanh nghiệp cùng hệ sinh thái sản xuất-logistics-năng lượng đa dạng, Thành phố Hồ Chí Minh đang sở hữu điều kiện lý tưởng để hình thành một vùng công nghiệp tích hợp, công nghệ cao và phát triển bền vững hàng đầu khu vực.
Đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh bền vững, Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ hiến kế: Thành phố cần xác định rõ các ngành mũi nhọn về công nghệ cao và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; tập trung thu hút đầu tư có chọn lọc vào các ngành công nghiệp công nghệ cao như: công nghệ điện tử-bán dẫn, công nghệ sinh học, cơ khí chính xác-tự động hóa, vật liệu mới, năng lượng tái tạo; đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ theo cụm ngành phù hợp, như: điện tử-cơ khí-nhựa tại khu vực Bình Dương (cũ); dệt may-bao bì-thực phẩm tại khu vực Củ Chi, Hóc Môn (Thành phố Hồ Chí Minh cũ); logistics phụ trợ, cơ khí nặng tại khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ)… Việc bố trí lại khu vực sản xuất này sẽ thu hút đầu tư hiệu quả vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chủ lực, tạo động lực giúp kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh phát triển nhanh, bền vững hơn.
