Đồng bạt Thái-lan lên giá, nhà xuất khẩu lao đao

Trong bốn tháng qua, đồng baht Thái-lan đã tăng giá tới 7,4%, hiện ở mức 37,5 baht/USD, một mức tăng kỷ lục trong sáu năm qua so với đồng USD.  

Nguyên nhân của tình trạng đồng baht tăng giá do những tác động lớn như: Mỹ chủ trương duy trì chính sách đồng USD yếu nhằm giảm thâm hụt cán cân thương mại với các nước, Cục Dự trữ liên bang Mỹ tăng lãi suất đồng USD; từ đầu năm đến nay, nguồn vốn đầu tư đổ vào Thái-lan rất nhiều, nhất là lĩnh vực tài chính, đạt 11,5 tỷ USD trong ba tháng rưỡi qua; một loạt đồng tiền trong khu vực cũng tăng giá so với đồng USD như đồng nhân dân tệ của Trung Quốc, đô-la Singapore, yên Nhật Bản, won Hàn Quốc.

Giá dầu tăng cao và những biến động chính trị vừa qua ở Thái-lan cũng góp phần làm đồng baht tăng giá.

Đồng baht tăng giá so với đồng USD nói chung tác động bất lợi tới hoạt động xuất khẩu của Thái-lan mặc dù trong quý 1, nước này đạt kim ngạch xuất khẩu gần 30 tỷ USD, tăng 17,3% so với cùng kỳ năm ngoai. Đối với lĩnh vực xuất khẩu gạo vào tôm, các nhà xuất khẩu nước này đang lo lắng nguy cơ thu hẹp thị trường và mất cả ngôi vị dẫn đầu xuất khẩu hai mặt hàng này.

Ông Sompong Kitireanglarp - Chủ tịch Công ty Ponglarp chuyên xuất khẩu gạo cho biết, tính ra, trong tình trạng đồng baht tăng giá này, mỗi tấn gạo xuất khẩu, họ chịu thiệt 450 baht. Công ty Ponglarp có thể phải giảm mục tiêu xuất khẩu gạo năm nay từ 200 nghìn tấn xuống còn 150 nghìn tấn. Năm nay, có khả năng, Thái-lan chỉ xuất khẩu được 7,5 đến 8 triệu tấn gạo, giảm khoảng 1 triệu tấn so năm ngoái.

Một số khách hàng đang có xu hướng chuyển sang mua gạo của các nước như Việt Nam, ấn Độ, Trung Quốc và Pakistan. Một nhà kinh doanh Thái-lan đã bức xúc nói: nếu chính phủ không có biện pháp can thiệp tích cực để đồng baht giảm giá so với đồng USD thì họ gặp rất nhiều khó khăn trong việc quảng bá thương hiệu gạo Thái-lan.

Không chỉ có gạo, các nhà xuất khẩu khác cũng đang ngán ngẩm trước tình trạng trên bởi họ lo ngại hàng hóa của Thái-lan sẽ có giá cao hơn trên thị trường quốc tế, từ đó giảm tính cạnh tranh. Thái-lan hiện đứng đầu thế giới về xuất khẩu tôm với sản lượng hằng năm khoảng 300 nghìn tấn chủ yếu sang thị trường Mỹ, EU, Nhật Bản. Tuy nhiên, năm nay, Thái-lan dự kiến chỉ có thể xuất khẩu được 250 nghìn tấn tôm, giảm 25% vì thiên tai gây thiệt hại cho các vựa tôm ở miền nam.

Với việc đồng baht tăng giá, các nhà xuất khẩu tôm Thái-lan càng thiệt hại nặng. Ông Ekapoj Yodpinit, Tổng thư ký Hiệp hội tôm Thái-lan (TSA) nhận định, nếu đồng baht tăng giá đến 10% thì chẳng khác gì một đòn chí tử giáng vào ngành nuôi và xuất khẩu tôm Thái-lan vốn đã lao đao vì thiên tai, giá dầu tăng cao và lệnh áp thuế chống bán phá giá của Mỹ.

Ông Thienchai Mahasiri - Chủ tịch Hiệp hội May mặc Thái-lan (TGMA) cho biết, nếu đồng baht tăng giá so với USD thêm 1 baht, thì cứ mỗi một triệu USD kim ngạch xuất khẩu, họ phải chịu thiệt 1 triệu baht (hơn 26.300 USD). TGMA đặt mục tiêu năm nay đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 145 tỷ baht (3,7 tỷ USD) nhưng nay, đồng baht ở mức cao như thế này thì chắc chắn, con số này TGMA không thể đạt được.

Thậm chí, ông Thienchai còn bi quan cho rằng, xuất khẩu hàng may mặc của Thái-lan có thể giảm tới 10% trong năm nay. Hiệp hội thực phẩm đông lạnh Thái-lan, Hiệp hội kinh doanh vàng bạc đá quý Thái-lan cũng bày tỏ lo ngại việc đồng baht tăng giá sẽ làm giảm xuất khẩu.

Nhiều chuyên gia kinh tế và doanh nghiệp cho rằng, năm nay, Thái-lan có thể không đạt được kim ngạch xuất khẩu dự tính 130 tỷ USD bởi mức này được tính toán dựa trên tỷ giá trung bình 40 baht/USD trong cả năm. Các nhà xuất khẩu mong muốn duy trì tỷ giá này bởi điều đó sẽ giúp bù đắp phần nào chi phí do giá dầu tăng cao và lãi suất vay ngân hàng.

Theo ước tính chưa đầy đủ, các doanh nghiệp xuất khẩu Thái-lan đang phải chịu tổn thất lợi nhuận từ 5 đến 7% trong đợt biến động tỷ giá hiện nay. Nhiều người còn bi quan cho rằng, đồng baht tăng giá sẽ làm giảm sức cạnh tranh hàng hóa Thái-lan so các nước trong khu vực như Indonesia, Việt Nam và nếu tình trạng này kéo dài, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ cân nhắc di chuyển cơ sở đầu tư sang các nước đó. Không những các nhà xuất khẩu, các công ty dầu khí, khai khoáng, vận tải biển, hàng không Thái-lan cũng lao đao vì đồng baht tăng giá do doanh thu của họ phần nhiều tính bằng đồng USD, trong khi chi phí hoạt động (nhiên liệu, nhân công, quản lý…) lại chi trả bằng đồng baht.

Ông Kongkiat Opaswonkarn, Tổng giám đốc điều hành tập đoàn kinh doanh chứng khoán Asset Plus kiêm Chủ tịch Tổ chức Liên đoàn các thị trường vốn Thái-lan (FTCMO) nhận định: xu hướng đồng baht tăng giá còn có thể kéo dài ít nhất trong ba tháng nữa nếu giá dầu vẫn duy trì từ mức 55 đến 80 USD/thùng. Ông Kongkiat cho rằng, giá dầu tăng cao, không có nghĩa là nền kinh tế chững lại. Điều đó còn tùy thuộc mức độ năng động của nền kinh tế Thái-lan. Do đó, Thái-lan cần tạo được nền tảng vững chắc cho nền kinh tế, chẳng hạn phải đề ra chiến lược giảm chi phí vận hành của tất cả các ngành công nghiệp.

Trong khi các nhà xuất khẩu đang kêu gọi khẩn thiết chính phủ phải có biện pháp bình ổn tỷ giá đồng baht thì dường như Ngân hàng trung ương Thái-lan (BOT) có quan điểm khác với họ. Thống đốc BOT Pridiyathorn Devakula cảnh báo rằng, các doanh nghiệp Thái-lan cần phải chuẩn bị tinh thần để đối phó với tình trạng đồng baht tăng giá trong bối cảnh các đồng tiền khu vực cũng tăng giá so với đồng USD. Hơn nữa, các DN Thái-lan, nhất là các nhà xuất khẩu, cần phải điều chỉnh hoạt động kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh để hạn chế bớt tác động tiêu cực của đồng baht tăng giá chứ không thể thụ đồng ngồi chờ tỷ giá có lợi.

Thống đốc Pridiyathorn khẳng định, quan điểm của BOT và Bộ Tài chính Thái-lan rất gần nhau và BOT sẽ không can thiệp vào tỷ giá đồng baht. Thậm chí, ông cho rằng, tỷ giá cao này còn có lợi cho việc kiềm chế lạm phát, dự kiến ở mức 4-5% trong năm nay, cao hơn khoảng 0,5% so với những dự báo trước đây. Một báo cáo của BOT cho thấy, khi tỷ giá đồng baht/USD tăng thêm 1% thì sẽ làm giảm 0,26% GDP nhưng đồng thời làm giảm 0,09% tỷ lệ lạm phát.

Tuy nhiên, trong một cuộc trả lời phóng vấn báo chí mới đây, ông Pridiyathorn cũng thừa nhận, đồng baht thực tế đã tăng giá tới 8,2% so với đồng USD kể từ cuối năm ngoái. BOT cũng như các ngân hàng trung ương các nước trong khu vực cũng đã can thiệp vào tỷ giá của đồng nội tệ với đồng USD, song ở Thái-lan, do đặc thù thời gian qua, lượng vốn nước ngoài đổ vào thị trường tài chính quá lớn và quá nhanh, hơn nữa, Thái-lan vẫn đạt mức tăng trưởng xuất khẩu trong quý 1 hơn 17%, do đó quan điểm BOT cho rằng tỷ lệ tăng giá đồng baht hiện nay vẫn nằm trong mức cho phép. Tuy nhiên, thống đốc Pridiyathorn đã không nói rõ BOT đã can thiệp bằng những biện pháp gì để giảm tỷ giá đồng baht/USD.

Gần như đồng tình với quan điểm của BOT, các nhà kinh tế Thái-lan có uy tín tại Trường đại học Chulalongkorn (Băng-cốc) cho rằng, các doanh nghiệp cần phải linh hoạt hơn, học cách tồn tại trong mọi hoàn cảnh, mọi biến động tăng hay giảm của đồng baht. Theo họ, xu hướng hiện nay, tỷ giá có thể sẽ trở lại ở mức 38 hoặc 39 baht/USD song khó có thể trở về mức 40 baht/USD hoặc hơn thế nữa trong thời gian tới. Thậm chí, có ý kiến còn khẳng định, đồng baht còn tăng giá hơn nữa vào quý 2 năm nay, tức sẽ lên tới 35 hoặc 36 baht/USD.

Họ đã kiến nghị Bộ Tài chính và BOT cần phải bàn cách làm sao thu được lợi nhuận từ việc đồng baht tăng giá. Nền kinh tế tốt thì phải vận hành tốt kể cả khi tỷ giá hối đoái biến động. Chuyên gia Somphob Manarangsan cho rằng, những nhà xuất khẩu thường cũng là nhà nhập khẩu máy móc và nguyên liệu. Đồng baht tăng giá thì cũng có lợi cho nhà nhập khẩu thì có nghĩa, họ cũng được hưởng lợi từ quá trình này.

Trong đợt biến động tỷ giá đồng baht/USD này, không phải mọi ngành sản xuất, kinh doanh của Thái-lan bị ảnh hưởng tiêu cực. Thậm chí một số ngành như viễn thông, bất động sản, tài chính, ngân hàng, các nhà thầu xây dựng… thu lợi nhờ đồng baht tăng giá. Một số mặt hàng xuất khẩu khác như mủ cao su, dầu cọ, đường vẫn xuất khẩu thuận lợi do nhu cầu thế giới vẫn cao, cho nên lợi nhuận vẫn đạt cao.

Trong khi đó, một số bộ, tổ chức, hiệp hội như Bộ Thương mại, Bộ Tài chính, Liên đoàn công nghiệp (FTI), Phòng Thương mại… đã nhóm họp để bàn biện pháp giảm nhẹ tác động đồng baht tăng giá đối với hoạt động xuất khẩu. Thậm chí, FTI còn chỉ trích BOT can thiệp không hiệu quả vào tỷ giá đồng baht. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, cũng chưa có một biện pháp rõ ràng nào được đưa ra. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, khi đồng baht tăng giá hơn nữa, có thể buộc chính phủ Thái-lan phải có những biện pháp can thiệp mạnh hơn.

 Hà Thanh Giang                
Phóng viên báo Nhân Dân thường trú tại Thái-lan