Trước kia, nhiều hộ gia đình ở Mường Khương như ông Lồ Dìn Phủ chỉ quen với việc canh tác cây ngô, cây lúa cho thu nhập bấp bênh, cuộc sống luôn trong cảnh thiếu trước hụt sau. Khi mô hình trồng quýt sạch theo hướng hàng hóa được khuyến khích, ông Phủ mạnh dạn chuyển đổi trồng hơn 3.000 cây. Chính quyết định ấy đã trở thành bước ngoặt quan trọng trong hành trình thoát nghèo của gia đình ông. Ông Phủ cho biết: “Toàn bộ diện tích đất của gia đình trước đây chủ yếu trồng cây ngô bởi địa hình đồi núi dốc, ở dưới nhiều đá nên các cây khác rất khó phát triển, giờ chuyển sang trồng quýt sạch vừa phù hợp lại cho năng suất cao, thu nhập tốt hơn nhiều”.
Cũng giống như ông Phủ, hàng trăm hộ dân khác trên địa bàn xã Mường Khương đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, biến vùng đất khô cằn miền biên giới trở thành “thủ phủ” quýt của tỉnh. Hiện, toàn xã có trên 740 ha quýt, trong đó 450 ha đang cho thu hoạch với sản lượng đạt hơn 8.000 tấn mỗi năm. Khí hậu mát mẻ, độ cao phù hợp, cùng phương pháp canh tác VietGAP giúp chất lượng quýt Mường Khương nổi bật với vỏ mỏng, tép mọng nước, vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng. Sản phẩm cũng được cấp chỉ dẫn địa lý, đạt OCOP 3 sao, trở thành niềm tự hào của người trồng quýt. Riêng năm 2024, toàn vùng thu về hơn 150 tỷ đồng từ loại cây trồng này.
Không chỉ mang lại kinh tế, những vườn quýt cũng đang mở ra hướng đi mới về phát triển du lịch trải nghiệm cho người dân địa phương. Du khách từ nhiều nơi đến để tham quan, hái quýt, và tìm hiểu mô hình sản xuất cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân. Chị Đinh Thị Hoa, phường Cam Đường cho biết: “Tôi thấy rất xứng đáng để di chuyển hơn 60 km đến đây, vườn quýt là điểm trải nghiệm rất tuyệt vời. Chúng ta có thể tự tay hái những quả quýt chín mọng, và nghe người dân chia sẻ kinh nghiệm trồng và chăm sóc rất thú vị”.
Với 4.000 gốc quýt đang cho thu hoạch, cây quýt cũng là nguồn thu nhập chính của gia đình chị Lồ Dìn Sủi. Ngoài việc bán trực tiếp tại vườn và nhập cho thương lái, chị cũng tận dụng các nền tảng trực tuyến như Facebook, Zalo...để giới thiệu và bán hàng. Nhờ đó, quýt Mường Khương cũng ngày càng tiếp cận được đông đảo khách hàng. Chị Sủi chia sẻ: “Những năm gần đây, việc bán quýt rất thuận lợi, thương hiệu quýt đặc sản được nhiều người biết đến. Không chỉ trồng quýt chính vụ, gia đình tôi cũng trồng thêm một số giống quýt chín sớm và chín muộn để kéo dài vụ. Nhờ cây quýt mà gia đình tôi có nguồn thu nhập ổn định”.
Theo đồng chí Đào Văn Chiến, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Mường Khương, hiện sản phẩm bà con làm ra rất phù hợp nhu cầu. Chỉ cần cung ứng trong nước thôi cũng đã tiêu thụ hết, không lo dư thừa, với giá bán bình quân khoảng 20.000 đồng/kg, cây quýt đã mang lại nguồn thu lớn cho người dân.
Dù vậy, để quýt Mường Khương tiếp tục vươn xa và chinh phục những thị trường khó tính, địa phương vẫn còn nhiều việc phải làm. Chính quyền và người dân đang phối hợp triển khai các giải pháp theo hướng phát triển bền vững, tập trung nâng cao chất lượng; đồng thời khai thác hiệu quả lợi thế về khí hậu và thổ nhưỡng nhằm đưa cây quýt trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực, góp phần cải thiện đời sống cho đồng bào vùng cao.
Chủ tịch Hội Nông dân xã Đinh Trọng Khôi cho biết, thời gian qua, đơn vị đã tăng cường tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn bà con chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, bảo đảm an toàn trong phòng trừ sâu bệnh và thu hái đúng quy trình. Đồng thời, phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã mở rộng vùng trồng, nhân rộng mô hình quýt sạch, tạo nền tảng để sản phẩm từng bước nâng cao giá trị và phát triển ổn định.
