Theo thống kê, hiện tỉnh có 12.912 liệt sĩ; 82 nghĩa trang liệt sĩ, công trình tưởng niệm có mộ liệt sĩ, với 5.684 mộ trong các nghĩa trang liệt sĩ.
Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, Thái Nguyên đã quyết liệt triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” với quyết tâm sớm xác minh cho các liệt sĩ chưa xác định được danh tính đang yên nghỉ tại các nghĩa trang liệt sĩ. Vừa qua, Ban Chỉ đạo tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh (Ban Chỉ đạo 515) đã tổ chức khảo sát 82/82 nghĩa trang, với hơn 5.100 phần mộ. Qua rà soát, 941 phần mộ tại 49 nghĩa trang được xác định cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN.
Ngày 16/6, những mẫu đầu tiên của “Chiến dịch 500 ngày đêm” được khai quật tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Yên Trạch. Công tác lấy mẫu được tiến hành liên tục tại 49 nghĩa trang còn lại. Theo số liệu, đến ngày 10/9/2026, Thái Nguyên đã hoàn thành lấy mẫu sinh phẩm đối với 941/941 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại 49 nghĩa trang thuộc 29 xã, phường, đạt 100% kế hoạch, sớm hơn 110 ngày so với thời hạn Bộ Quốc phòng giao. Toàn tỉnh thu nhận 3.919 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, đạt 97,8% kế hoạch. Kết quả này là một bước tiến dài mở ra cơ hội xác định danh tính cho những người đã nằm lại sau chiến tranh.
Công tác lấy mẫu sinh phẩm xác định danh tính liệt sĩ chưa rõ thông tin tại các nghĩa trang mới chỉ là một phần trong hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Với vị trí là trung tâm vùng Việt Bắc, từng là “Thủ đô gió ngàn” trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Thái Nguyên có thể vẫn còn liệt sĩ nằm lại dưới những cánh rừng chưa được tìm thấy, quy tập. Phía sau hành trình ấy là những gia đình mòn mỏi mong ngày đón người thân trở về với đất mẹ. Bởi vậy, công tác tìm kiếm vẫn được tiếp tục; mỗi khi có thông tin mới, các cơ quan chức năng của tỉnh khẩn trương xác minh, tổ chức tìm kiếm.
Ngày 21/10, dưới tán rừng tại thôn Thạch Ngõa, xã Thượng Minh, sau khi đã rà soát thông tin, khảo sát thực tế, đoàn công tác gồm cán bộ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, lực lượng dân quân xã Thượng Minh và thân nhân gia đình có mặt để tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ Lê Tước đã hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Chị Lê Thị Thanh Thủy, trú tại phường Linh Sơn, là cháu của liệt sĩ Lê Tước xúc động cho biết: Liệt sĩ Lê Tước sinh năm 1929, quê xã Đức Giang, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Sơn Bình (nay là xã Hoài Đức, Thành phố Hà Nội). Khi hy sinh, liệt sĩ là nhân viên Báo Cứu quốc. Theo hồ sơ, tháng 12/1947, liệt sĩ bị thực dân Pháp bắt và sát hại tại vùng Phủ Thông, tỉnh Bắc Kạn (nay thuộc thôn Thạch Ngõa, xã Thượng Minh, tỉnh Thái Nguyên). “Nhiều năm qua, gia đình đã tìm kiếm mộ phần liệt sĩ Lê Tước. Theo thông tin từ một số người cao tuổi từng canh tác tại khu vực rừng thuộc thôn Thạch Ngõa, nơi đây có thể là địa điểm chôn cất liệt sĩ”, chị Thủy cho biết.
Trước khi khai quật, những nén hương được thành kính thắp lên, gửi gắm mong mỏi sớm tìm thấy liệt sĩ. Khu vực tìm kiếm rộng khoảng 30 m², nằm trên sườn đồi dốc trong vườn rừng trồng cây mỡ của một gia đình. Sau khi xác định, lập sơ đồ vị trí và dò tìm, kiểm tra, xử lý vật liệu nổ để bảo đảm an toàn, lực lượng chức năng tiến hành tìm kiếm. Sau ba ngày khẩn trương, tỉ mỉ và cẩn trọng, ngày 24/10, hài cốt liệt sĩ Lê Tước đã được tìm thấy và quy tập.
Ngoài điểm mộ của liệt sĩ Lê Tước tại xã Thượng Minh, trên cơ sở thông tin đã thu thập, xác minh và kết luận, cơ quan chức năng địa phương xây dựng kế hoạch khảo sát, xác minh, kiểm tra tại thực địa lần hai đối với 30 điểm mộ; khảo sát, xác minh lần một với bảy điểm mộ do Nhân dân cung cấp thông tin.
Theo Ban Chỉ đạo 515, tỉnh đã phát 485.666 phiếu để Nhân dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; phối hợp Sở Nội vụ và các địa phương tổ chức 18 lớp tập huấn về thu thập, xử lý thông tin. Đồng thời tổ chức các hội nghị gặp gỡ, trao đổi với nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong và Nhân dân tại những khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo 515 Dương Văn Lượng cho biết, các cơ quan, đơn vị, địa phương xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi trách nhiệm chính trị cao nhất. Vì vậy, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cung cấp thông tin; kịp thời tiếp nhận, kiểm chứng, không bỏ sót thông tin có giá trị; bám sát mục tiêu, tiến độ chiến dịch, tăng cường phối hợp và lấy kết quả thực chất làm thước đo hiệu quả công việc.
Trong giai đoạn hai của “Chiến dịch 500 ngày đêm”, tỉnh đặt mục tiêu triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ, bảo đảm rõ mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Trọng tâm là rà soát toàn diện nguồn thông tin, xác định các khu vực, điểm nghi có mộ liệt sĩ do Nhân dân cung cấp, ưu tiên những vị trí có thông tin cụ thể, đủ điều kiện tổ chức tìm kiếm, quy tập. Đồng thời, tỉnh phối hợp Sở Nội vụ và Viện Pháp y (Bộ Y tế) giám định ADN các mẫu đã bàn giao, tiếp nhận và xử lý kết quả giám định.
