Diễn đàn kết nối gần 50 trường học, chung tay bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Diễn đàn hướng tới nâng cao năng lực giáo dục an toàn số, tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng nhằm chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý các nguy cơ đối với trẻ em trên môi trường mạng.

Chủ động phòng ngừa, bảo vệ trẻ em trước nguy cơ trên không gian mạng

Phát biểu tại diễn đàn, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an, Phó Chủ tịch Liên minh Niềm tin số, nhấn mạnh, không gian mạng tạo điều kiện để trẻ em học tập, giao tiếp và phát triển, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, giả mạo hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI), xâm phạm thông tin cá nhân và thao túng tâm lý.

Theo ông, bảo vệ an ninh mạng trước hết là bảo vệ quyền lợi và tương lai của thế hệ trẻ. Vì vậy, công tác bảo vệ trẻ em cần chuyển từ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Gia đình cần là điểm tựa tin cậy để trẻ được lắng nghe; nhà trường trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện nguy cơ và tư duy phản biện; cơ quan chức năng duy trì các kênh hỗ trợ, phối hợp xử lý vi phạm và bảo vệ trẻ em.

Những nguy cơ này được tái hiện tại Cyber CARE Summit 2026 qua các hoạt động trải nghiệm tương tác và sân khấu kịch ứng tác về tình huống học sinh trở thành nạn nhân của bạo lực mạng. Người tham dự được tiếp cận các tình huống giả định liên quan đến hình ảnh giả mạo, thông tin sai lệch và lừa đảo trực tuyến, qua đó tìm hiểu cách nhận diện và ứng phó.

Thông điệp “Một bức ảnh có thể giả, nhưng tổn thương là thật” nhấn mạnh hậu quả của hành vi trên mạng có thể vượt ra ngoài màn hình điện thoại, ảnh hưởng đến tâm lý, các mối quan hệ và quá trình học tập của trẻ.

Tại phiên tọa đàm “Leading with Care: An toàn trẻ em từ không gian mạng đến đời thực”, các diễn giả trao đổi về trách nhiệm bảo vệ trẻ từ góc độ pháp luật, tâm lý, giáo dục và cộng đồng. Nguy cơ không chỉ đến từ người lạ mà còn có thể xuất hiện trong những mối quan hệ tưởng chừng đáng tin cậy.

Các diễn giả cho rằng bảo vệ trẻ không đồng nghĩa với ngăn cản các em tiếp cận công nghệ. Điều cần thiết là trang bị kỹ năng đánh giá thông tin, nhận diện dấu hiệu bất thường, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tìm kiếm trợ giúp khi gặp tình huống đáng lo ngại.

Khi trẻ chia sẻ về sự việc gây tổn thương, người lớn cần bình tĩnh lắng nghe, không đổ lỗi hoặc khiến các em mặc cảm. Việc hỗ trợ phải kịp thời, tôn trọng quyền riêng tư và đặt lợi ích tốt nhất của trẻ lên hàng đầu.

Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hiển, Trưởng khoa Nghiệp vụ, Học viện Cảnh sát nhân dân, nhấn mạnh yêu cầu bảo mật thông tin cá nhân của học sinh khi xử lý sự cố trên mạng. Việc xác minh, giải quyết vụ việc cần tuân thủ quy trình, có sự phối hợp giữa nhà trường, cơ quan công an và các đơn vị bảo vệ trẻ em.

Các biện pháp giáo dục, kỷ luật nếu được áp dụng cần hướng tới hỗ trợ, phục hồi, tránh công khai thông tin, bêu tên hoặc khiến học sinh bị tổn thương thêm. Nhà trường cũng cần bảo vệ người bị ảnh hưởng, hạn chế phát tán thông tin và có biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Bà Nguyễn Thuận Hải, đại diện Tổng đài quốc gia Bảo vệ trẻ em 111, khuyến nghị trẻ em liên hệ tổng đài khi cảm thấy lo lắng, bất an, bị đe dọa hoặc phát hiện bạn bè gặp vấn đề nhưng chưa biết cách giải quyết. Tổng đài hoạt động 24/7, tiếp nhận thông tin về nội dung độc hại, tư vấn, hướng dẫn ứng phó và phối hợp với cơ quan chức năng khi cần can thiệp bảo vệ trẻ.

Việc cung cấp kênh trợ giúp cụ thể giúp học sinh biết cách hành động khi gặp nguy cơ, thay vì tự giải quyết hoặc chờ đến khi có đầy đủ bằng chứng mới tìm người hỗ trợ.

Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hiển cũng cho rằng, Đại sứ An toàn số học đường có thể trở thành cầu nối quan trọng khi bạn bè gặp sự cố trên mạng. Các đại sứ cần lắng nghe, ghi nhận sự tin tưởng của bạn và kết nối với gia đình, nhà trường hoặc cơ quan có trách nhiệm, thay vì tự điều tra, xác minh hay can thiệp vượt quá khả năng.

Việc lưu giữ bằng chứng như ảnh chụp màn hình phải đi đôi với bảo mật thông tin, tránh phát tán tùy tiện khiến người bị hại tổn thương thêm hoặc làm sự việc nghiêm trọng hơn.

Các diễn giả lưu ý kỹ năng an toàn số không thể hình thành chỉ sau một buổi tập huấn. Gia đình và nhà trường cần duy trì môi trường cởi mở, tạo cơ hội để học sinh thực hành nhận diện nguy cơ, kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, ứng xử có trách nhiệm và tìm kiếm trợ giúp khi cần.

Đưa kiến thức an toàn số vào học đường

Một nội dung trọng tâm của Cyber CARE Summit 2026 là chương trình tập huấn theo mô hình Training of Trainers (ToT), nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và phương pháp để đội ngũ tham gia có thể tiếp tục triển khai giáo dục an toàn số tại các cơ sở giáo dục. Hoạt động này tiếp nối chương trình đào tạo chuyên gia an toàn số học đường do Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) phối hợp UNICEF tổ chức.

Tại diễn đàn, cô Nguyễn Ngọc Thiên Trinh, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo tài năng, Trường phổ thông liên cấp song ngữ quốc tế Wellspring Hanoi, cùng Thượng tá, Tiến sĩ Bùi Thị Liên, chuyên gia tâm lý học tội phạm thuộc Học viện An ninh nhân dân, chia sẻ nội dung chuyên môn với đại diện các trường tham dự.

Chương trình tập huấn hướng dẫn nhận diện nguy cơ lừa đảo, mạo danh, bắt nạt và xâm hại trực tuyến; cách tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ban đầu và phối hợp xử lý sự cố. Việc nhận biết đặc điểm tâm lý lứa tuổi, lựa chọn cách ứng xử phù hợp cũng được chú trọng.

Tại diễn đàn, học sinh được khuyến khích trở thành những nhân tố chủ động xây dựng môi trường mạng an toàn, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức hoặc là đối tượng được bảo vệ.

Các Đại sứ An toàn số học đường đến từ nhiều trường tại Hà Nội có cơ hội chia sẻ thông điệp, đồng hành cùng bạn bè và thúc đẩy văn hóa ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng. Đại sứ An toàn số học đường Wellspring Hanoi Nguyễn Phạm Hiền Minh tham gia lan tỏa thông điệp về sức mạnh của sự kết nối và tinh thần đồng hành trong cộng đồng học đường.

Thông điệp được thể hiện qua ca khúc “Lướt Chạm” do nhạc sĩ Bùi Công Nam sáng tác, với sự tham gia biểu diễn của 40 học sinh, gồm các đại sứ an toàn số đến từ 15 trường học tại Hà Nội và học sinh Wellspring Hanoi. Các hoạt động sân khấu tương tác cũng giúp người tham dự tiếp cận những tình huống gần gũi với đời sống trực tuyến của giới trẻ.

Sự kết hợp giữa giáo dục, nghệ thuật và tiếng nói của học sinh nhằm đưa kiến thức an toàn số đến gần hơn với người trẻ, khuyến khích các em ứng xử văn minh và chủ động tìm kiếm trợ giúp khi cần.

Bà Lê Anh Lan, đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam, nhấn mạnh quyền tham gia và quyền được lắng nghe của trẻ em trong môi trường số. Theo bà, người lớn cần tôn trọng ý kiến của trẻ, đặt lợi ích tốt nhất của các em lên hàng đầu và duy trì sự đồng hành, thay vì chỉ can thiệp khi sự cố xảy ra.

Chung tay xây dựng môi trường số an toàn

Cyber CARE Summit 2026 là hoạt động hưởng ứng Chiến dịch “Không Một Mình 2026 - Kết nối không tổn thương” do Liên minh Niềm tin số khởi xướng, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng sự đồng hành của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc và Cơ quan Phòng chống Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc.

Tại chương trình, Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo dục Hệ thống Trường phổ thông liên cấp song ngữ quốc tế Wellspring, giới thiệu bốn giá trị CARE gồm Curiosity - Hiếu học, Advocacy - Dấn thân, Resilience - Nghị lực và Empathy - Thấu cảm. Các giá trị này được định hướng thành những năng lực ứng xử trong môi trường số: chủ động tìm hiểu, kiểm chứng thông tin; có trách nhiệm và dám lên tiếng trước hành vi sai trái; bình tĩnh ứng phó với rủi ro; biết lắng nghe, tôn trọng và hỗ trợ người khác.

Thông điệp “Kết nối không tổn thương” đặt ra yêu cầu phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và cộng đồng trong bảo vệ trẻ em trên môi trường số. Kiến thức được chia sẻ tại diễn đàn cần trở thành hoạt động giáo dục thường xuyên, đi cùng cơ chế tiếp nhận thông tin rõ ràng và hỗ trợ kịp thời khi trẻ gặp nguy cơ.

Cyber CARE Summit 2026 hướng tới chia sẻ, nhân rộng các sáng kiến giáo dục an toàn số tại nhiều trường học, địa phương, giúp học sinh nhận diện nguy cơ, ứng xử có trách nhiệm và hiểu rằng khi gặp tổn thương, các em có thể lên tiếng, tìm kiếm trợ giúp và không phải đối mặt một mình.

Theo Ban Tổ chức, chuỗi hoạt động tiếp nối dự kiến kéo dài trong 5 tháng, gồm các sản phẩm giáo dục như trò chơi về an toàn số, video ngắn dự kiến ra mắt vào tháng 11/2026 và ngày hội “Odd Sock Day” vào tháng 1/2027. Các hoạt động nhằm duy trì sự quan tâm sau diễn đàn, tạo cơ hội để học sinh thực hành kết nối tích cực và tôn trọng sự khác biệt.