Những năm gần đây, phát triển đảng viên được coi là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu của đảng bộ các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh. Thực tế cho thấy, trong các trường đại học, nguồn chủ yếu để phát triển đảng viên là lực lượng sinh viên. Sinh viên là lớp người có kiến thức khoa học, nhận thức chính trị - xã hội cao. Kết nạp nhiều sinh viên vào Ðảng sẽ làm tăng chất lượng đội ngũ đảng viên. Tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện tốt, họ sẽ là đội ngũ cán bộ kế cận có kiến thức chuyên môn cao, bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ sức đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước theo những mục tiêu mà Ðảng vạch ra.
Thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao, song song với đào tạo chuyên môn, Ðảng ủy, Ban giám hiệu các trường luôn luôn quan tâm, tạo điều kiện để sinh viên phấn đấu, rèn luyện, sớm được đứng trong hàng ngũ của Ðảng. Về lĩnh vực này, tổ chức Ðoàn Thanh niên trong trường có vai trò rất quan trọng. Ðể giới thiệu được những sinh viên ưu tú cho Ðảng, cứ mỗi đầu năm học, đoàn trường đều cử cán bộ nghiên cứu hồ sơ sinh viên mới nhằm tìm những người có điểm thi cao, là cán bộ đoàn hoặc cảm tình Ðảng trong trường phổ thông, coi đó là nhân tố mới để tập trung bồi dưỡng trở thành đoàn viên ưu tú, chuẩn bị giới thiệu cho chi bộ. Các đồng chí Nguyễn Thị Thanh Thúy, Bí thư chi bộ sinh viên 1, Hồ Nguyễn Duy Phương, Bí thư chi bộ sinh viên 3, Trường đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh cho biết, từ năm 2001, Ðảng ủy nhà trường đã ban hành văn bản hướng dẫn công tác phát triển đảng viên trong sinh viên. Theo văn bản này, quy trình kết nạp sinh viên vào Ðảng được thực hiện hết sức chặt chẽ. Sinh viên được cử đi học các lớp tìm hiểu về Ðảng phải là những đoàn viên ưu tú. Danh hiệu này được các chi đoàn bình chọn định kỳ trong năm học... Trên cơ sở nhận thức về Ðảng, trách nhiệm, vai trò của người đảng viên cộng với quá trình phấn đấu học tập, rèn luyện tiếp theo, chi đoàn sẽ bình xét, chọn ra những sinh viên - đoàn viên ưu tú nhất giới thiệu chi bộ bồi dưỡng, kết nạp. Ðể tạo điều kiện cho sinh viên phấn đấu trở thành đảng viên, dưới sự lãnh đạo của đảng ủy nhà trường, đoàn trường thường xuyên tổ chức các hoạt động nhằm tập hợp, giáo dục, rèn luyện đoàn viên, sinh viên. Bí thư Ðoàn Trường đại học Bách khoa Trần Anh Cường cho biết: Các phong trào do đoàn trường phát động là cơ hội để các bạn sinh viên thể hiện lòng nhiệt tình cách mạng, vai trò xung kích của đoàn viên thanh niên trong nhiều lĩnh vực. Ðó cũng là môi trường thử thách, rèn luyện, để các bạn phấn đấu xứng đáng trở thành đảng viên. Nội dung thiết thực, hình thức phong phú, các câu lạc bộ học thuật, câu lạc bộ nghiên cứu khoa học, những "Ngày thứ bảy tình nguyện", "Ngày chủ nhật xanh", "Ngày hiến máu nhân đạo", nhất là chiến dịch "Mùa hè xanh" là những phong trào hoạt động của đoàn, hội thu hút đông đảo sinh viên tham gia nhiệt tình. Trong các chiến dịch "Mùa hè xanh", mỗi trường lại có hàng chục sinh viên - đoàn viên vinh dự được đứng trong hàng ngũ của Ðảng. Trong chiến dịch "Mùa hè xanh", nhiều chi bộ sinh viên tổ chức kết nạp đảng viên mới ngay tại những dịa danh lịch sử. Các chi bộ sinh viên Trường đại học Bách khoa tổ chức kết nạp đảng viên tại tượng đài kỷ niệm Tiểu đoàn 307 Anh hùng, tượng đài kỷ niệm Ðoàn tàu không số thuộc địa bàn tỉnh Bến Tre. Chi bộ sinh viên Trường đại học Kỹ thuật - Công nghệ tổ chức kết nạp đảng viên mới tại Chiến khu D... Ðược kết nạp đảng ở những địa danh như thế, những đảng viên trẻ là sinh viên càng thấy tự hào, càng kiên định rõ hơn lý tưởng suốt đời phấn đấu đi theo con đường mà Ðảng, Bác Hồ đã vạch ra.
Có được kết quả trên, trước hết là do sự chuyển biến về nhận thức của nhiều cấp ủy đảng các trường đại học đối với công tác phát triển đảng trong sinh viên. Từ chỗ cho rằng sinh viên là những người có quá trình rèn luyện chưa nhiều, chưa trải qua thử thách gì đáng kể,... nay được đánh giá đúng mức hơn. Bên cạnh đó, các chi bộ nhận thức rõ hơn vai trò là cấp chủ yếu thực hiện công tác phát triển đảng, do vậy trách nhiệm được nâng cao hơn. Kết nạp đảng viên mới là một trong những nội dung chủ yếu đánh giá công nhận danh hiệu "trong sạch, vững mạnh", cũng là yếu tố thúc đẩy các chi bộ quan tâm đúng mức công tác phát triển đảng. Nhiều đảng viên tuổi đảng cao. Mặt khác với việc thành lập các chi bộ sinh viên, làm cho công tác phát triển đảng có nhiều thuận lợi. Ðược sinh hoạt tại chi bộ riêng, đảng viên sinh viên có điều kiện phát huy vai trò trong phê bình, tự phê bình. Cùng với đó, việc đổi mới công tác đảng vụ, được hỗ trợ kinh phí thẩm tra, xác minh lý lịch đối tượng cũng tạo thêm thuận lợi để các chi bộ đẩy mạnh, nhanh hơn công tác xét kết nạp.
Tuy nhiên, với lực lượng hơn 330 nghìn sinh viên, thì số lượng vài trăm đảng viên mới là sinh viên kết nạp mỗi năm là chưa tương xứng với nguồn phát triển đầy tiềm năng trong các trường đại học. Ðại hội lần thứ 3 (nhiệm kỳ 2005 - 2010) Ðảng bộ Khối các trường đại học, cao đẳng và trung học TP Hồ Chí Minh đề ra chỉ tiêu kết nạp 1.500 đảng viên là sinh viên. Kết thúc năm 2009, số sinh viên được kết nạp là 830 người, tính bình quân mỗi năm chỉ kết nạp được hơn 200 sinh viên vào Ðảng, thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu đặt ra.
Phân tích nguyên nhân công tác phát triển đảng trong sinh viên chưa đạt kết quả mong muốn, Phó Bí thư thường trực Ðảng ủy Khối các trường đại học - cao đẳng và trung học chuyên nghiệp TP Hồ Chí Minh Phạm Thiên Kha nhận xét: Các trường đại học kết nạp được nhiều hơn các trường cao đẳng. Bậc trung học chuyên nghiệp hầu như không có sinh viên nào được kết nạp. Sự khác biệt trên là do thời gian đào tạo ở mỗi bậc học khác nhau. Thông thường sau hai năm phấn đấu rèn luyện, đến năm thứ ba, thứ tư sinh viên mới được kết nạp. Tại các trường cao đẳng, nhất là trường trung học chuyên nghiệp, sinh viên không có đủ thời gian phấn đấu rèn luyện. Một nguyên nhân khác: Nơi nào tổ chức đoàn, hội sinh viên hoạt động đều tay, tổ chức nhiều phong trào, tạo được nhiều cơ hội cho sinh viên rèn luyện thì nơi đó số sinh viên được kết nạp Ðảng nhiều hơn. Bên cạnh đó, công tác đảng vụ cũng còn nhiều bất cập. Do thiếu cán bộ chuyên trách, việc chuẩn bị hồ sơ ở nhiều trường bị kéo dài; công tác xác minh, thẩm tra lý lịch, nhất là của sinh viên tỉnh xa gặp nhiều trở ngại... đã làm giảm đáng kể số sinh viên được kết nạp mỗi năm.
Tiềm năng còn nhiều, sức phấn đấu của sinh viên rất lớn. Khắc phục tình trạng nói trên, chắc chắn những năm tiếp theo Ðảng ủy Khối các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp TP Hồ Chí Minh sẽ có thêm nhiều đảng viên mới là những trí thức trẻ.
XUÂN HÙNG