Thi nhau bán đất và xây nhà trái phép
Tại hai thôn Phong Hậu và Suối Phèn, phần lớn đất trồng cà-phê của nông trường trước đây, giờ trồng toàn mía và sắn. Cây mía đã thu hoạch xong, nhưng sắn đang mọc xanh um.
Xen lẫn trong rẫy sắn, ngày càng có nhiều ngôi nhà mới mọc lên, mỗi nhà có diện tích chừng 20-24 m2, hầu hết tường chưa trát vữa và cửa khóa im ỉm. Bên cạnh đó, còn nhiều khu đất đang xây dựng móng nhà. Phải chăng đây là những lô đất đang rao bán?
Theo Thanh tra Sở Tài nguyên - Môi trường Phú Yên, dọc tuyến đường qua ba thôn Vân Hòa, Phong Hậu và Suối Phèn (Sơn Long) thuộc phần đất Nông trường Vân Hòa quản lý trước đây, có 105 trường hợp chuyển nhượng, chuyển đổi, lấn chiếm và sử dụng đất không đúng mục đích.
Trong số đó, có 32 người bán đất nhận khoán của nông trường cho 81 người với tổng diện tích 52.751 m2, thu hơn 300 triệu đồng.
Tình trạng chuyển nhượng đất bắt đầu xảy ra năm 2002, khi ông Hoàng Thế Chuẩn bán 600 m2 đất cho ông Nguyễn Quốc Cổ cùng thôn Vân Hòa với giá 1,7 triệu đồng. Việc mua bán đất nhận khoán những năm sau đó vẫn âm ỉ tiếp diễn, nhưng từ cuối năm 2006 rộ lên một cách công khai. Ðó là thời điểm Nông trường Vân Hòa tiến hành giải thể do sản xuất, kinh doanh thua lỗ.
Lợi dụng tình hình đó, những hộ được giao khoán đất công khai chuyển nhượng, bán đất trái phép để thu lợi cá nhân. Năm 2007, có hàng chục trường hợp bán
đất diễn ra công khai, như trường hợp ông Ðặng Hùng Vương bán 4.600 m2 đất cho 11 người, thu 34,1 triệu đồng; hoặc ông Nguyễn Duy Quyến bán đất cho tám người với diện tích hơn 3.200 m2, thu 19,7 triệu đồng.
Ông Ðào Ngọc Lai trong hai năm 2005 và 2006 đã bốn lần bán đất với hơn 3.000 m2, đến năm 2007 còn bán thêm ba lần nữa, 3.300 m2, thu 25,8 triệu đồng.
Không chỉ người dân tại chỗ mua đất, một số người ở nơi khác như TP Tuy Hòa, Sơn Hào, Ðồng Xuân cũng về Vân Hòa mua. Ðến thời điểm này, trên đất lấn chiếm, mua bán, chuyển nhượng trái phép đó, đã có 82 hộ xây dựng nhà ở với tổng diện tích 3.872 m2.
Trách nhiệm thuộc về ai?
Tìm hiểu về những sai phạm trong quản lý đất đai ở Nông trường Vân Hòa, chúng tôi nhận thấy Giám đốc Ðinh Văn Chọn từng "tự ý" ký giấy cấp đất của nông trường cho năm công nhân xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp, với diện tích 6.740 m2.
Việc làm đó chẳng những vi phạm thẩm quyền cấp đất, mà còn tiếp tay cho nông trường viên sử dụng đất sai mục đích.
Năm 2002, ông Nguyễn Xuân Nghĩa trú tại thôn Phong Hậu (Sơn Long) tự ý xây nhà ở trên đất nhận khoán của nông trường nhưng không bị xử lý, nên nhiều người làm theo.
Năm 2005, ông Mai Khắc Lưu ở cùng thôn trên chẳng những xây dựng nhà ở trái phép trên diện tích 540 m2 mà còn bán 300 m2 đất cho ông Phạm Hữu Quyết trú cùng thôn lấy ba triệu đồng, tạo điều kiện cho ông Quyết cùng xây dựng nhà ở trái phép trên đất nông nghiệp.
Còn bà Ðoàn Thị Thăng, một trong số năm người được Giám đốc Ðinh Văn Chọn "ưu ái" cấp cho 400 m2 đất xây nhà, lại đem 1.800 m2 đất nhận khoán bán cho ba người khác, thu 10,5 triệu đồng.
Cuối năm 2007, UBND xã Sơn Ðịnh tiến hành kiểm tra và quyết định phạt hành chính 82 trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích, xây dựng nhà ở trái phép, với số tiền phạt 15,8 triệu đồng.
Tiếc rằng, UBND xã Sơn Ðịnh đã không kiên quyết trong xử lý sai phạm là cưỡng chế tháo dỡ công trình, nhà cửa xây dựng trái phép đó, cho nên tình trạng xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp chưa có dấu hiệu dừng lại.
Trao đổi ý kiến với chúng tôi, Bí thư Ðảng ủy xã Sơn Long Ðinh Văn Hoàng cho rằng, trách nhiệm trước hết thuộc về Ban Giám đốc Nông trường cà-phê Vân Hòa trước đây.
Ðược Nhà nước giao quyền quản lý sử dụng đất, nhưng lãnh đạo nông trường đã buông lỏng công tác quản lý đất đai; để xảy ra tình trạng mua bán trái phép, sử dụng đất sai mục đích trong thời gian dài mà không phối hợp với chính quyền sở tại giải quyết.
Về cách xử lý những hộ xây dựng nhà ở trái phép, Bí thư Ðinh Văn Hoàng cho biết: Các hộ mua đất xây nhà phần lớn là công nhân nông trường.
Trước đây họ ở xa đường chính, điều kiện sinh hoạt gặp nhiều khó khăn, cho nên tìm cách "nhảy" ra mặt đường. Khi chính quyền lập biên bản xử phạt, họ đều thừa nhận xây nhà trên đất nông nghiệp là vi phạm pháp luật nên đã tự giác nộp phạt.
Hơn nữa, đây là khu vực đang được xã quy hoạch thành khu dân cư, cho nên xã không cưỡng chế tháo dỡ. Chúng tôi đã đề nghị huyện thu hồi toàn bộ số tiền chuyển nhượng đất trái phép; đối với những hộ có nhu cầu nhà ở chính đáng thì chấp nhận hợp thức hóa giao đất ở có thu tiền sử dụng đất; còn đối với những trường hợp chuyển nhượng đất với ý định kinh doanh thì sẽ thu hồi đất.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, việc thực hiện Luật Ðất đai ở Sơn Long còn nhiều bất cập. Ðến thời điểm này mà xã chưa lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch điểm dân cư, nên chưa có cơ sở để giải quyết vấn đề đất ở của người dân đang có nhu cầu ngày càng gia tăng dẫn đến người dân sử dụng đất sai mục đích.
Sau khi Nông trường cà-phê Vân Hòa giải thể, ngày 15-2-2008, UBND tỉnh ra Quyết định số 259/QÐ-UB thu hồi đất Nông trường Vân Hòa giao cho địa phương quản lý, nhưng việc bàn giao chỉ trên giấy tờ, chưa xác định được mốc giới rõ ràng trên thực địa. Nếu những tồn tại kể trên không sớm giải quyết thì tình hình chuyển nhượng, lấn chiếm, sử dụng đất đai không đúng mục đích nơi đây sẽ còn tiếp diễn.
Bài và ảnh: NGUYÊN TRƯỜNG
