Nhiều người dân phải bỏ xứ đi làm thuê khắp nơi; có hộ phải sống tạm qua ngày trong những căn nhà lụp xụp, dột nát vì không được xây dựng, sửa chữa do đất thuộc dự án “treo”.
Nỗi niềm nhiều hộ dân
Những ngày đầu tháng 8, tôi trở lại thăm một số hộ dân thuộc dự án “treo” tại khu Trung tâm thương mại phường 3 (cũ), nay là phường Bạc Liêu để tìm hiểu những thông tin và nỗi khổ của hàng chục hộ dân nơi đây suốt hơn 30 năm qua.
Được biết, đầu tháng 1/1995, Ủy ban nhân dân tỉnh Minh Hải (năm 1997 chia tách thành hai tỉnh Bạc Liêu và Cà Mau) có quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại phường 3, do Ủy ban nhân dân thị xã Bạc Liêu làm chủ đầu tư.
Theo đó, tổng diện tích đất thực hiện dự án là 40.280 m², vốn đầu tư hơn 21 tỷ đồng (thời điểm đầu năm 1995). Đến giữa tháng 5/1995, Ban Quản lý dự án Trung tâm thương mại phường 3 (đại diện chủ đầu tư) và Công ty Thái Dương (bên hợp tác kinh doanh) ký kết thực hiện dự án theo hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh.
Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, đến năm 2009, hợp đồng giữa hai đơn vị này ngưng thực hiện. Từ đó, nhiều hạng mục xây dựng dang dở, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng cũng chưa thực hiện xong. Cũng từ đấy, 45 hộ dân nơi đây với hàng trăm nhân khẩu sống vất vả trong dự án “treo” kéo dài.
“Gia đình tôi có hai căn nhà cấp 4 liền kề, tổng diện tích 84 m², nằm trong khu quy hoạch dự án nêu trên. Nhưng do dự án xây dựng dang dở, gia đình tôi chưa nhận được tiền bồi thường và chưa được bố trí tái định cư. Hơn 30 năm qua, hơn 10 người trong gia đình buộc phải đi làm ăn kiếm sống khắp nơi. Các anh chị tôi người làm phụ hồ, người làm công nhân cho các khu công nghiệp. Tôi thì mở tiệm cắt tóc nhỏ tạm bợ trên chính mảnh đất của mình để mưu sinh qua ngày...”, ông Phan Bá Lộc, ngụ khóm 3, phường 3 cũ (nay thuộc phường Bạc Liêu) nói.
Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân phường Bạc Liêu, dự án đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại phường 3 cũ được triển khai thực hiện từ năm 1995, khi ấy do Ủy ban nhân dân thị xã Bạc Liêu làm chủ đầu tư.
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa giải quyết xong với nhà đầu tư là Công ty Thái Dương. Thị xã Bạc Liêu đã qua nhiều lần nhập, tách; Công ty Thái Dương đã giải tán từ lâu, Giám đốc công ty cũng không phải là người địa phương, hiện giờ đang ở đâu địa phương cũng không nắm được...
Cần giải quyết dứt điểm
Thanh tra tỉnh Cà Mau vừa có kết luận bước đầu về dự án khu Trung tâm thương mại phường 3 cũ, đã chỉ ra một số sai phạm trong việc thu hồi, giao đất từ trước khi có quyết định giao đất. Cụ thể, năm 1995, khi chưa có quyết định giao đất của Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Minh Hải (cũ) đã ký Quyết định số 187 và 188/QĐ-UB thu hồi đất, giao mặt bằng cho Ban Quản lý dự án trung tâm thương mại thị xã Bạc Liêu.
Trong khi đến năm 1998, Thủ tướng Chính phủ mới ban hành quyết định giao đất. Theo kết luận thanh tra, việc thu hồi và giao đất trước đó được xác định là vượt thẩm quyền theo Luật Đất đai năm 1993. Không dừng ở đó, nhiều quyết định giải tỏa, thu hồi đất do lãnh đạo tỉnh Minh Hải (cũ) và sau này là tỉnh Bạc Liêu (cũ) ban hành được thanh tra xác định không đúng thẩm quyền.
Thanh tra xác định việc cho phép giao đất từng phần cho Công ty Thái Dương theo giá trị đầu tư thực tế nghiệm thu không phù hợp quyết định giao đất của Thủ tướng Chính phủ. Dự án được khởi công năm 1995, dự kiến hoàn thành năm 2000, nhưng sau đó điều chỉnh tiến độ bốn lần, kéo dài đến cuối năm 2010. Tuy nhiên, từ tháng 7/2009 đã ngừng thi công hoàn toàn.
Để tháo gỡ dự án tồn đọng kéo dài hơn 30 năm, Thanh tra tỉnh Cà Mau kiến nghị: Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo Ủy ban nhân phường Bạc Liêu khẩn trương làm việc với Công ty Thái Dương để thanh lý Hợp đồng kinh tế số 05-95.
Trường hợp không đạt được thỏa thuận, vụ việc cần được chuyển đến tòa án giải quyết theo quy định. Mặt khác, cơ quan chức năng cần rà soát, truy thu đầy đủ các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng, làm rõ khoản tiền sử dụng đất hơn 14,9 tỷ đồng chưa có hồ sơ chứng minh đã nộp ngân sách; xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân tham mưu, ban hành các quyết định sai quy định về đất đai, đầu tư qua các thời kỳ...
