Tiềm năng, thế mạnh kinh tế biển
An Giang có bờ biển dài hơn 200 km cùng hơn 140 hòn đảo lớn nhỏ. Địa phương có vị trí địa lý lợi thế trong giao thương hàng hải quốc tế với các nước Đông Nam Á, sở hữu những địa điểm du lịch nổi tiếng như Phú Quốc, Nam Du, Ba Hòn Đầm, Hà Tiên. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Lê Trung Hồ nhấn mạnh: Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ tầm nhìn đưa nước ta trở thành quốc gia biển mạnh, phát triển bền vững, thịnh vượng, an ninh và an toàn. Đối với An Giang, việc thực hiện các chủ trương, kế hoạch phát triển kinh tế biển gắn với khai thác hiệu quả tiềm năng thế mạnh địa phương, từ thủy sản, du lịch biển đảo, công nghiệp chế biến cho đến các nguồn dược liệu biển quý có ý nghĩa chiến lược. Tuy nhiên, mô hình khai thác kinh tế biển truyền thống đang bộc lộ nhiều giới hạn dưới áp lực của biến đổi khí hậu, sự suy giảm tài nguyên và yêu cầu tiêu chuẩn “xanh” của thị trường toàn cầu. Điều này đòi hỏi địa phương phải tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, lấy tri thức, khoa học công nghệ làm hạt nhân đột phá.
An Giang dồn lực quy hoạch lại không gian phát triển dựa trên sáu trụ cột chiến lược: Du lịch biển, đảo sinh thái và đẳng cấp; đô thị biển thông minh thích ứng biến đổi khí hậu; nuôi trồng và khai thác biển công nghệ cao; kinh tế hàng hải và dịch vụ logistics; các ngành kinh tế biển mới nổi (năng lượng tái tạo, dược liệu); hạ tầng thương mại gắn với an ninh biển, đảo. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm kinh tế biển lớn, đóng vai trò đầu mối thương mại, logistics cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Kinh tế biển dự kiến gánh vác tối thiểu 60% GRDP toàn tỉnh, thu nhập bình quân cư dân ven biển gấp 1,5 lần mức chung. Riêng ngành du lịch phấn đấu mỗi năm đón khoảng 25 triệu lượt khách (có 3 triệu khách quốc tế), tổng doanh thu vượt 100.000 tỷ đồng. Tầm nhìn đến năm 2045, An Giang định vị là tổ hợp trung tâm kinh tế biển xanh, thông minh, có năng lực cạnh tranh quốc tế.
Chuyển mình bằng công nghệ cao
Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh An Giang Võ Minh Trung cho biết: Tỉnh đang triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp công nghệ cao ở hầu hết lĩnh vực trọng điểm. Trong du lịch, chuỗi trải nghiệm độc bản đang được kết nối liên hoàn từ du lịch tâm linh Châu Đốc, Tịnh Biên, rừng tràm Trà Sư qua đầm Đông Hồ, Hà Tiên đến nghỉ dưỡng cao cấp Phú Quốc. Về hạ tầng logistics, mạng lưới cao tốc, đường thủy, đường bộ đang được đẩy nhanh tiến độ để liên thông vựa nông sản nội đồng ra thẳng các cửa ngõ cảng biển Tây Nam. Nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là hoàn thành đúng tiến độ các dự án hạ tầng khẩn cấp phục vụ đăng cai Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc. Đây là cơ hội quảng bá thương hiệu biển, nâng cao vị thế quốc tế. Bên cạnh phát triển năng lượng đại dương và công nghệ sinh học biển, Phú Quốc đang bứt tốc trở thành trung tâm dịch vụ tài chính, kinh tế tri thức tầm cỡ.
Cùng với du lịch và dịch vụ, ngành thủy sản An Giang đang có bước chuyển mình mạnh mẽ. Tỉnh thúc đẩy làm chủ công nghệ sản xuất giống nhân tạo để tự chủ nguồn con giống tại chỗ. Với nuôi biển xa bờ, địa phương trải thảm đỏ thu hút doanh nghiệp đầu tư lồng tròn HDPE siêu bền theo tiêu chuẩn Na Uy có khả năng chịu bão lớn, kết hợp hệ thống cho ăn tự động. Đồng thời quyết liệt gỡ vướng thủ tục giao mặt nước, hỗ trợ tài chính cho ngư dân chuyển đổi lồng bè. Trong khai thác hải sản, hệ thống định vị vệ tinh, giám sát hành trình tàu cá, trạm quan trắc tự động đóng vai trò “mắt thần” giúp ngăn chặn triệt để tình trạng đánh bắt trái phép. Để xóa bỏ rào cản địa giới, địa phương kiến nghị thành lập Ban điều phối vùng kinh tế biển Tây nhằm tạo sức mạnh liên vùng.
Dưới góc nhìn chuyên gia, Tiến sĩ Phan Mạnh Hùng, Viện Kỹ thuật biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chỉ ra một số điểm nghẽn thực tế ở An Giang: Sản phẩm du lịch còn đơn điệu, hạ tầng ra đảo xa, nhân lực mỏng. Nếu tiếp tục quản lý thủ công, thiếu dữ liệu thời gian thực, xung đột không gian giữa nuôi trồng hải sản và du lịch sinh thái sẽ ngày càng gay gắt. Để giải quyết triệt để, ông Hùng đề xuất: An Giang xây dựng nền tảng số quản lý thông tin dữ liệu du khách, ứng dụng di động hỗ trợ trải nghiệm thực tế, quản lý tài nguyên qua dữ liệu số. Tỉnh cần hoàn thiện, mở rộng mạng lưới phao quan trắc IoT tại khu vực nuôi biển trọng điểm (Phú Quốc, Nam Du, Kiên Lương, Hà Tiên), ưu tiên nội địa hóa thiết bị để giảm giá thành cho hộ nuôi nhỏ. Xây dựng nền tảng Big Data/WebGIS tích hợp dữ liệu vệ tinh, khí tượng, cảm biến tại chỗ theo mô hình bốn lớp để cảnh báo sớm ô nhiễm, dịch bệnh, tảo độc... Bên cạnh đó, đẩy mạnh hợp tác quốc tế để chuyển giao công nghệ nuôi biển xa bờ và du lịch VR/AR; thúc đẩy liên kết “bốn nhà” (Nhà nước-Nhà khoa học-Doanh nghiệp-Ngư dân). Các doanh nghiệp lớn được khuyến khích đầu tư thí điểm mô hình nuôi biển công nghiệp xa bờ kết hợp du lịch tại Phú Quốc, Nam Du làm hạt nhân lan tỏa. Các chuyên gia khuyến nghị An Giang sớm phê duyệt quy hoạch không gian biển tích hợp, chỉ đạo xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành quản lý nền tảng dữ liệu dùng chung, ban hành cơ chế giao khu vực biển lâu dài để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra mục tiêu: Đến năm 2030, An Giang là trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia; đặc khu Phú Quốc đạt tầm cỡ quốc tế; vùng Tứ giác Long Xuyên-Châu Đốc-Rạch Giá-Hà Tiên là động lực phát triển công nghiệp, logistics, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao... Để hiện thực hóa tầm nhìn này, tỉnh xác định các khâu đột phá chiến lược: Phát triển kinh tế biển, trọng tâm là đặc khu Phú Quốc với cơ chế đặc thù, vượt trội, trở thành đầu tàu lan tỏa; phát triển các đô thị biển và ưu tiên hạ tầng cảng biển, nuôi biển và nâng cấp kết cấu hạ tầng; hoàn thiện cao tốc kết nối vùng, cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, sân bay Rạch Giá, nghiên cứu sân bay Thổ Châu; phát triển cảng biển, cảng sông đa năng và hạ tầng số toàn diện.
