Đại tướng Mai Chí Thọ - Người chiến sĩ cách mạng nhiệt thành

8 giờ sáng 28-5-2007, Ðại tướng Mai Chí Thọ, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Công an, đã từ trần tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội, hưởng thọ 86 tuổi, một tin buồn không chỉ riêng đối với lực lượng CAND. Trong ký ức của những đồng chí, đồng đội, đồng bào, hình ảnh đồng chí Năm Xuân (tên gọi thân mật Ðại tướng Mai Chí Thọ) luôn luôn gần gũi và thân thiết như một người chiến sĩ cách mạng nhiệt thành, một nhà lãnh đạo chí nghĩa, chí tình, luôn quan tâm không chỉ tới những việc quốc gia đại sự mà cả các vấn đề thiết thực và cụ thể của xã hội, của nhân dân. Cán bộ và chiến sĩ Công an Việt Nam ghi nhớ Ðại tướng Mai Chí Thọ, một vị chỉ huy giàu kinh nghiệm, có những đóng góp quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Ðảng, Nhà nước ta, đặc biệt là trong việc xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh, sẵn sàng đảm nhận và thực hiện xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Ðảng, Nhà nước và nhân dân tin cậy, giao phó.

Ðại tướng chí Mai Chí Thọ, tên thật là Phan Ðình Ðống, sinh năm 1922 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước ở Nam Ðịnh. Ba người anh của Đại tướng cũng đã bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, dưới ảnh hưởng sâu sắc của những tấm gương của các nhà ái quốc thời đó. Mặc dù mồ côi cha từ năm lên 6 tuổi, nhưng được lớn lên trong bầu không khí tràn trề nhiệt huyết với non sông và dân tộc, lại sớm giác ngộ tư tưởng giải  phóng  dân  tộc  và  công  bằng  xã  hội, ngay từ năm 14 tuổi, Đại tướng Mai Chí Thọ đã tham gia vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên chống lại ách đô hộ tàn bạo của chính quyền thực dân phong kiến. Ðồng chí đã trở thành Bí thư Ðoàn Thanh niên Phản đế ở Nam Ðịnh ngay trong trường trung học. Tháng 9 năm 1939, Đại tướng được kết nạp vào Ðảng Cộng sản Ðông Dương. Từ năm 1940, Đại tướng Mai Chí Thọ đã bị kẻ thù giam cầm trong nhiều nhà tù cực kỳ khắc nghiệt như nhà tù Nam Ðịnh, Hỏa Lò - Hà Nội, Sơn La, Khám Lớn - Sài Gòn và cuối cùng là nhà tù Côn Ðảo cho tới ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công. Thế nhưng, cũng chính trong nơi tận cùng tăm tối và gian khổ ấy, Đại tướng Mai Chí Thọ đã có dịp được gần gũi và học được thêm nhiều điều tốt đẹp từ những bậc đàn anh đáng kính như Bác Tôn Ðức Thắng, đồng chí Lê Duẩn, đồng chí Nguyễn Văn Linh, đồng chí Phạm Hùng... Tại phòng giam cầm cố ở Côn Ðảo, như chính lời Đại tướng Mai Chí Thọ sau này kể lại, Đại tướng đã đặc biệt kính phục "thần tượng" Bác Tôn, lúc đó cũng bị giam ở "Sở Lưới" trên đảo. Với Đại tướng, phong cách sống dũng cảm, cương quyết trước cường quyền và bao dung, độ lượng với đồng chí, đồng bào của Bác Tôn luôn là tấm gương sáng ngời mãi mãi noi theo... Cũng chính ở Côn Ðảo, Đại tướng đã hiểu rất rõ rằng "lý tưởng Cộng sản là cao đẹp vì chính nó đã tạo dựng nên biểu tượng có sức cuốn hút và say mê lòng người" như Bác Tôn Ðức Thắng!

Trở về đất liền sau ngày Cách mạng Tháng Tám thành công, Đại tướng Mai Chí Thọ đã gắn bó phần lớn đoạn đời còn lại của mình với miền nam, trực tiếp tham gia các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ ở những nơi hiểm nguy, gian nan nhất. Phải nói rằng, nhiều cương vị quan trọng mà Đại tướng Mai Chí Thọ đã đảm trách gắn bó với công việc của lực lượng CAND. Ðồng chí từng là Trưởng ty Công an tỉnh Cần Thơ khi mới 23 tuổi và sau đó làm Trưởng ty Công an kiêm Phó Bí thư, rồi Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho cho tới năm 1950. Trong giai đoạn từ năm 1950 tới năm 1954, Đại tướng Mai Chí Thọ đã giữ cương vị Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ, Phó Bí thư và Bí thư Liên chi Chính quyền Nam Bộ trong giai đoạn từ 1950 đến 1952... Chính trên những cương vị đó, Đại tướng Mai Chí Thọ đã có những đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp xây dựng lực lượng Công an nhân dân nói riêng và lực lượng cách mạng nói chung ở Nam Bộ. Ðồng chí đã thấm nhuần tư tưởng căn bản của Ðảng ta và Bác Hồ trong việc thực thi những chính sách đại đoàn kết dân tộc, tiến hành các hoạt động cách mạng trên cơ sở bồi đắp sức dân, lấy dân làm chỗ dựa căn bản.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đại tướng Mai Chí Thọ đã trở thành một trong những nhà lãnh đạo có vai trò quan trọng hàng đầu, gắn bó chặt chẽ với mọi giai đoạn phát triển của phong trào cách mạng miền nam. Từ năm 1955 tới năm 1960, Đại tướng Mai Chí Thọ là Phó ban rồi Trưởng ban Ðịch tình Xứ ủy Nam Bộ, Xứ ủy viên dự khuyết... Trong giai đoạn từ năm 1960 đến năm 1965, Đại tướng là Bí thư Khu ủy Miền Ðông Nam Bộ, Chính ủy Quân khu Miền Ðông Nam Bộ. Từ năm 1965 tới năm 1975, Đại tướng là Ủy viên Thường vụ, Phó Bí thư rồi Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Ðịnh, Chính ủy Quân khu Sài Gòn - Gia Ðịnh. Từ năm 1976 đến năm 1986, Đại tướng đã giữ các chức vụ Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh và Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh.

Với cá nhân tôi, ngay từ khi còn là một cán bộ trẻ, mới tham gia phong trào cách mạng, nhưng tôi cũng đã sớm được nghe những câu chuyện cảm động và rất đáng khâm phục về tấm gương tận tụy, dũng cảm, trí tuệ của đồng chí Năm Xuân. Trong cách cảm nhận và cách nghĩ của nhiều đồng chí, đồng bào, anh Năm Xuân là một nhà lãnh đạo rất sâu sát với đời sống chiến sĩ và nhân dân, rất "tâm lý" với những suy tư, trăn trở và những khó khăn của cấp dưới. Cương quyết, thậm chí quyết liệt với kẻ thù, nhưng với đồng bào, đồng chí, Đại tướng Mai Chí Thọ bao giờ cũng thể hiện một thái độ đúng mực, tỉnh táo, mềm mỏng, "nhân tình thế thái", để làm sao có lợi cho "việc công" nhưng không làm hỏng những "sự riêng" hữu lý và hợp pháp.

Là một trong những nhà lãnh đạo chủ chốt ở thành phố mang tên Bác Hồ trong những năm trước 1986, Đại tướng Mai Chí Thọ đã tỏ rõ bản lĩnh của một nhà cách mạng thức thời và đầy bản lĩnh, cùng với đồng chí Nguyễn Văn Linh và đồng chí Võ Văn Kiệt đã kiên quyết và nhất quán ủng hộ tư duy "đổi mới" của Ðảng ta. Có lẽ cũng chính vì thế nên Đại tướng Mai Chí Thọ đặc biệt ấn tượng với những gì Ðảng ta đã làm được với Nghị quyết Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ VI: "Tôi cho rằng: Nghị quyết Ðổi mới của Ðại hội VI do đồng chí Trường Chinh dự thảo là chiến lược lâu dài của Ðảng ta sau chiến tranh. Nó phải là tài liệu gối đầu giường của mỗi cán bộ, đảng viên. Chúng ta phải đọc đi, đọc lại để thấm nhuần và thực hiện cho được những tư tưởng cơ bản trong đó.

Vì sao vậy?

Báo cáo chính trị và Nghị quyết Ðại hội VI là đỉnh cao của thái độ thực sự cầu thị, dám nhìn thẳng vào sự thật và nói rõ sự thật, dũng cảm phê bình và tự phê bình một cách nghiêm túc, giải phóng được sức mạnh của dân tộc, sự thông minh, sáng tạo của các tầng lớp nhân dân, của cán bộ, đảng viên chúng ta, chắp cánh cho chúng ta vươn đến những thắng lợi vĩ đại. Ðúng như trong Ðiều lệ Ðảng đã nói: Phê bình và tự phê bình là quy luật phát triển của Ðảng ta, chỉ có thực sự vì dân, vì nước, vì lý tưởng cách mạng mới có thái độ dũng cảm phê bình, tự phê bình như thế. Không loại bỏ được quan liêu, tham nhũng thì không thể nào đạt được trình độ phê bình và tự phê bình như thế. Ðó là một bài học lịch sử vô cùng quý hiếm của Ðảng ta.

Nghị quyết Ðại hội Ðảng lần thứ VI đã nhắc lại cho chúng ta những vấn đề rất cơ bản như:

- Lấy dân làm gốc.

- Tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan.

- Phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại.

- Nguyên nhân của mọi nguyên nhân là công tác tư tưởng, tổ chức và cán bộ.

Nghị quyết cũng đã chỉ rõ con đường đi lên CNXH theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới".

Có thể nói, trong những năm bắt đầu Ðổi mới, những nhà lãnh đạo như Đại tướng Mai Chí Thọ đã góp phần quan trọng trong việc xác định và củng cố hướng đi đúng cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta, trong một giai đoạn khó khăn và phức tạp cả ở trong nước lẫn trên trường quốc tế. Uy tín và năng lực của Đại tướng Mai Chí Thọ đã đưa ông trở lại với lực lượng Công an nhân dân vào năm 1986, Đại tướng nhận nhiệm vụ làm Thứ trưởng thứ nhất Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) rồi tới tháng 8 năm 1987, trở thành Bộ trưởng cho tới năm 1991. Ðồng chí là Ủy viên Trung ương Ðảng Cộng sản Việt Nam khóa IV, V và Ủy viên Trung ương, Ủy viên Bộ Chính trị khóa VI. Với những trọng trách đó, Đại tướng đã thể hiện bản lĩnh cao của một nhà lãnh đạo tận tụy vì dân, vì nước, một người đảng viên tuyệt đối trung thành với lý tưởng cộng sản, hết lòng vì sự nghiệp xây dựng lực lượng CAND xã hội chủ nghĩa. Ðại tướng Mai Chí Thọ đã có những đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh, trở thành công cụ sắc bén của Ðảng, Nhà nước và sự tin cậy của nhân dân. Ðại tướng Mai Chí Thọ đã được trao tặng Huy hiệu 60 năm tuổi Ðảng cùng nhiều Huân chương cao quý: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất, Huân chương Quân công hạng nhất, Huân chương Lao động hạng nhất, Huy chương Vì An ninh Tổ quốc.

Cho tới phút cuối đời, Ðại tướng Mai Chí Thọ vẫn luôn canh cánh những suy tư, trăn trở của mình về việc nước, việc dân. Nói thẳng, nói thật đã trở thành phong cách của Đại tướng. Tâm nguyện của Đại tướng là: "Mặc dầu đã nghỉ hưu, không còn quyền hành trong tay, tôi vẫn phải làm những công việc cụ thể tại thành phố này, nơi tôi có nhiều mối quan hệ gắn bó để chứng minh cho lý tưởng cộng sản và sự tất thắng của CNXH. Lấy những kết quả thực tế để chứng minh cho sự đúng đắn của Ðảng ta, để góp ý với lãnh đạo".

Trong những lần tiếp xúc với cá nhân tôi cũng như với các đồng chí lãnh đạo Bộ Công an, bao giờ Ðại tướng Mai Chí Thọ cũng chia sẻ những trăn trở về việc làm sao để xây dựng lực lượng CAND thực sự vì dân, tuyệt đối trung thành với Ðảng, với Nhà nước và có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp bảo đảm  an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Chúng tôi đã hứa với Ðại tướng Mai Chí Thọ và luôn ghi nhớ những lời căn dặn của Đại tướng, sẽ không tiếc sức mình để xây dựng lực lượng CAND cách mạng trong thời kỳ mới thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy và từng bước hiện đại, xứng đáng với mong muốn của những người đi trước.

Tưởng nhớ Ðại tướng Mai Chí Thọ, vị Ðại tướng đầu tiên của lực lượng CAND, chúng tôi, những người cán bộ, chiến sĩ CAND nguyện sẽ noi theo tấm gương sáng về phẩm chất Cộng sản chân chính của người chiến sĩ cách mạng nhiệt thành, nhà lãnh đạo chí tình của lực lượng Công an Việt Nam, cống hiến hết sức mình cho sự nghiệp cách mạng của Ðảng và sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc và trật tự, an toàn xã hội.

Ðại tướng LÊ HỒNG ANH
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư
Ðảng ủy Công an Trung ương,
Bộ trưởng Bộ Công an