Đãi ngộ các nhà khoa học

Ngày 12-5-2014, Chính phủ ban hành Nghị định 40 về việc sử dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động KH và CN. Qua đó, đã có các quy định cụ thể về môi trường làm việc, cơ chế hỗ trợ từ các quỹ, đơn vị, xét tuyển, nâng lương vượt bậc; chính sách trọng dụng nhân tài, giải quyết các vướng mắc về lương, thuê đất, mua sắm thiết bị, mời chuyên gia… Các nhà khoa học trẻ tài năng cũng được hưởng nhiều cơ chế đãi ngộ, được xét tuyển đặc cách, hưởng hệ số lương 5,08 (tương đương bậc 3/8 ngạch chuyên viên chính), ưu tiên tham gia các chương trình nghiên cứu, đào tạo, thực tập tại nước ngoài… Tất cả những đãi ngộ nói trên nhằm tạo điều kiện tốt nhất để các nhà khoa học có thể yên tâm thực hiện nhiệm vụ KH và CN. Nhiều nhà khoa học cho biết, những cơ chế, chính sách hỗ trợ nêu trong Nghị định 40 có thể coi là phù hợp trong điều kiện, hoàn cảnh hiện nay.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều đơn vị còn chưa áp dụng các chế độ, chính sách đãi ngộ theo đúng các quy định tại Nghị định 40. TS Phạm Phương Chi cho biết, tại Viện Văn học (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), các nhà khoa học trẻ dù có bằng thạc sĩ, tiến sĩ, có các công trình khoa học xuất bản và báo cáo trong và ngoài nước thì vẫn phải hưởng lương theo định mức, hệ số của Nhà nước. Có tiến sĩ chỉ hưởng mức lương khoảng ba triệu đồng, khó có thể để họ chuyên tâm nghiên cứu. Còn tại nhiều tổ chức KH và CN, những chính sách trọng dụng nói trên vẫn chưa được triển khai rộng, chưa tạo một môi trường thật sự thông thoáng khuyến khích hoạt động nghiên cứu sáng tạo. Chế độ đãi ngộ, tôn vinh các nhà khoa học chưa tương xứng với chất xám mà họ bỏ ra cho các công trình nghiên cứu.

Các nhà khoa học trẻ cũng chưa được tin tưởng giao đề tài, nhiệm vụ; chủ yếu chỉ được đứng trong danh sách thành viên tham gia đề tài. PGS, TS Nguyễn Đức Toàn (Trường đại học Bách khoa Hà Nội) nhận định, vẫn chưa có các cơ chế, chính sách, hướng dẫn rõ ràng để các nhà khoa học có thể tăng thu nhập, thay đổi môi trường, tư duy làm việc. Giới khoa học đang rất thiếu phòng thí nghiệm nghiên cứu chuyên sâu, các trang, thiết bị hiện đại… Ngoài ra, việc hỗ trợ kinh phí nghiên cứu cho các nhà khoa học từ các quỹ còn rườm rà về thủ tục, nhiều chính sách tài chính gây khó khăn, rắc rối làm việc nghiên cứu càng khó khăn.

Để thu hút, phát huy năng lực cống hiến của đội ngũ các nhà khoa học, cần nhanh chóng yêu cầu các tổ chức KH và CN áp dụng ngay Nghị định 40 tại đơn vị. Đây là việc làm thiết thực để tạo niềm tin khích lệ các nhà khoa học yên tâm công tác.