Cuộc xung đột vũ trang khốc liệt giữa quân đội Israel và lực lượng Hezbollah ở miền nam Li-băng tính đến ngày 26-7 bước sang ngày thứ 15 đã làm ít nhất 418 người Li-băng và 42 người Israel chết.
Cộng đồng quốc tế hết sức lo ngại bước leo thang quân sự ngày càng gia tăng giữa hai bên có nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh mới ở khu vực Trung Ðông. LHQ và nhiều nước đang nỗ lực tìm các giải pháp để tháo ngòi nổ cuộc khủng hoảng ở Trung Ðông, và cho đến nay có hai giải pháp được đề xuất đang thu hút sự chú ý của dư luận. Ðó là, yêu cầu Israel và lực lượng Hezbollah ngừng bắn và đưa một lực lượng quốc tế đến miền nam Li-băng. Liệu hai đề xuất này có được thực thi?
Israel và Mỹ đưa ra các điều kiện ngừng bắn
Vài giờ sau khi Thủ tướng Israel Ehud Olmert tuyên bố chiến dịch quân sự chống lực lượng Hezbollah tiếp tục "kéo dài đến khi nào cần thiết" để giải thoát hai binh sĩ Israel bị Hezbollah bắt giữ và bảo đảm rằng lực lượng Hezbollah không bao giờ là mối đe dọa nữa, ngày 19-7 Phó Tổng Thư ký LHQ M.Brao kêu gọi quân đội Israel và lực lượng Hezbollah phải ngừng các cuộc xung đột vũ trang trước khi đạt được một giải pháp toàn diện hơn cho cuộc xung đột này. Trước đó, Pháp đã yêu cầu Hội đồng Bảo an (HÐBA) LHQ thông qua một nghị quyết kêu gọi thực hiện lệnh ngừng bắn được củng cố bằng các biện pháp an ninh và chính trị. Tuy nhiên, Mỹ không tán thành ngừng bắn giữa Israel và lực lượng Hezbollah. Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Rice cho rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và lực lượng Hezbollah được đề xuất chỉ có thể đạt được khi giải quyết xong vấn đề lực lượng Hezbollah giải giáp vũ khí. Ðại sứ Mỹ tại LHQ G.Bôn-tơn nêu rõ rằng lệnh ngừng bắn giữa một nhà nước (ý nói Israel) với một "nhóm khủng bố" như Hezbollah là không có mấy ý nghĩa, theo ông, HÐBA LHQ nên tập trung giải giáp lực lượng Hezbollah và mở rộng quyền kiểm soát của Chính phủ Li-băng đối với toàn bộ lãnh thổ nước này. Ngày 24-7, Bộ trưởng Ngoại giao Rice bắt đầu chuyến thăm Trung Ðông để hỗ trợ một cuộc ngừng bắn "khẩn cấp" ở Li-băng, nhưng cảnh báo mọi thỏa thuận đều phải bắt đầu bằng cách giải quyết căn nguyên của cuộc xung đột. Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ đã bất ngờ đến thủ đô Beirut. Tại đây bà đã tiết lộ những đề nghị về ngừng bắn tương tự như yêu cầu của Israel là đòi lực lượng Hezbollah phải rút khỏi vùng biên giới với Israel để cho một lực lượng quốc tế triển khai tại đây. Trong số các vấn đề được đặt ra trong các cuộc gặp của Bộ trưởng Ngoại giao Rice bàn về một cuộc ngừng bắn là những yêu cầu của phía Mỹ gồm: lực lượng Hezbollah rút khỏi biên giới với Israel, triển khai một lực lượng quốc tế cùng với quân đội Li-băng ở miền nam Li-băng và trao cho Israel hai binh sĩ bị bắt giữ. Những yêu cầu này cho thấy phía Mỹ chưa sẵn sàng tìm kiếm một cuộc ngừng bắn và Mỹ nói rõ rằng bất cứ một giải pháp nào cũng phải giải quyết những nguyên nhân căn bản của cuộc xung đột mà Washington và Tel Aviv cho rằng lực lượng Hezbollah và những người ủng hộ lực lượng này ở Iran và Syria gây nên. Thủ tướng Li-băng Fuad Siniora đã ủng hộ một cuộc ngừng bắn ngay lập tức và đã thảo luận những đề nghị mà Bộ trưởng Ngoại giao Rice đưa ra. Ông muốn trước hết tiến hành một cuộc trao đổi tù nhân giữa Israel và lực lượng Hezbollah. Chủ tịch QH Li-băng Nabih lại muốn ngừng bắn trước tiên, tiếp theo là trao đổi tù nhân và thảo luận những vấn đề khác. Trong khi đó, phía Israel và Mỹ muốn lực lượng Hezbollah phải rút ngay khỏi vùng biên giới với nước này và trả tự do cho các binh sĩ Israel không điều kiện. Ngày 25-7, sau khi quân đội Israel chiếm được thị trấn Bin Bein, thành trì thứ hai của lực lượng Hezbollah ở miền nam Li-băng (thành trì thứ nhất Ma-run An-rát chiếm tuần trước), Thủ tướng Ehud Olmert tuyên bố: "Israel sẽ tiếp tục cuộc chiến chống Hezbollah". Ngày hôm sau, 26-7, thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah nêu rõ: Cuộc chiến tranh với Israel đang bước vào một giai đoạn mới. Ở giai đoạn mới này các cuộc tiến công của Hezbollah sẽ không giới hạn ở TP Hai-pha (thành phố lớn thứ ba của Israel cách biên giới phía nam Li-băng 35 km) và Hezbollah sẽ không chấp nhận bất cứ điều kiện ngừng bắn nào bất lợi cho cuộc kháng chiến của họ.
Lực lượng Hezbollah ở miền nam Li-băng Lực lượng Hezbollah là ai và vì sao Israel mở chiến dịch chống lực lượng này?
Hezbollah, tiếng A-rập có nghĩa là đảng của Ðức A-la hay đảng của Thượng đế của người Hồi giáo dòng Si-ít được thành lập trong thời gian Israel xâm lược Li-băng năm 1982, gồm những người muốn đứng lên chiến đấu chống Israel. Lực lượng Hezbollah tiến hành một cuộc chiến tranh du kích để đánh đuổi lực lượng Israel ra khỏi Li-băng. Những nhóm hoạt động bí mật có mối quan hệ với lực lượng Hezbollah đã mở những cuộc tiến công liều chết nhằm vào các mục tiêu phương Tây và bắt cóc người phương Tây ở Beirut làm con tin. Cuộc tiến công gây chú ý nhất là vụ đánh bom liều chết phá hủy sở chỉ huy của lính thủy đánh bộ Mỹ ở Beirut tháng 10-1983 làm 241 binh sĩ Mỹ chết. Năm 1985, Hezbollah công bố chương trình chính trị của nhóm này nhằm thiết lập một nhà nước Cộng hòa kiểu Iran ở Li-băng. Lực lượng Hezbollah đã xung đột với các nhóm Li-băng thù địch cho đến cuộc nội chiến chấm dứt vào năm 1990 và tiếp tục các cuộc tiến công lực lượng Israel. Tháng 2-1992, một cuộc không kích của máy bay lên thẳng Israel giết chết thủ lĩnh của Hezbollah Áp-bát An Mu-xa-uy. Trong cuộc bầu cử đầu tiên sau chiến tranh năm 1992, lực lượng Hezbollah tham gia QH Li-băng. Hiện nay Hezbollah có
14 nghị sĩ trong QH Li-băng và hai thành viên trong Chính phủ Li-băng: Bộ trưởng Năng lượng Mohammed Fneish và Bộ trưởng Lao động Trad Hamadeh. Với sự tham gia chính trường này Hezbollah từ bỏ mục tiêu thành lập một nhà nước Hồi giáo của mình. Tháng 5-2000, Israel chấm dứt 22 năm chiếm đóng Li-băng và đã rút khỏi nước này, lực lượng Hezbollah được coi là người chiến thắng trong cuộc đọ sức với Israel và nhiều người Li-băng coi Hezbollah là "những người anh hùng giải phóng". Lực lượng Hezbollah thề tiếp tục cuộc đấu tranh cho đến khi Israel còn ở lại vùng biên giới mang tên Trang trại Sê-ba đang tranh chấp. (Hezbollah muốn Israel rút khỏi vùng đất này mà họ cho rằng thuộc về người Li-băng trong khi LHQ nói rằng đây là vùng đất của người Syria). Tháng 1-2004, Hezbollah và Israel trao đổi tù nhân. Israel trả tự do cho hơn 400 tù nhân Palestine và Li-băng đánh đổi một nhà kinh doanh Israel bị các nhóm vũ trang Palestine bắt cóc cùng thi thể bốn binh sĩ Israel.
Tháng 9-2004, HÐBA LHQ thông qua Nghị quyết 1559 do Mỹ và Pháp bảo trợ yêu cầu tất cả các nhóm vũ trang ở Li-băng giải thể và giải giáp. Hezbollah đã bác bỏ nghị quyết này.
Lực lượng Hezbollah gồm 600 chiến binh và từ 3.000 đến 4.500 cựu chiến binh cùng từ 15.000 đến 30.000 tay súng tình nguyện dự bị. Theo tình báo quân sự của Israel, Hezbollah có khoảng 13.000 quả rốc két 122 mm; khoảng 100 tên lửa kiểu Zilzal - 1 đủ sức vươn tới thủ đô Tel Aviv của Israel hoặc bất cứ mục tiêu nào khác nằm trong phạm vi 150 km. Hezbollah có các trụ sở tại những khu vực của người Hồi giáo dòng Si-ít ở Beirut và miền nam Li-băng, các trại huấn luyện ở Thung lũng Bê-ca và các văn phòng liên lạc ở Syria và Iran. Mỹ đã liệt Hezbollah vào danh sách các tổ chức khủng bố.
Thủ lĩnh của Hezbollah là S.H.Nasrala, sinh năm 1960 tại Beirut. S.H.Nasrala trở thành Tổng thư ký của Hezbollah từ năm 1992 sau khi người tiền nhiệm A.An-Mu-xa-uy bị Israel ám sát. Thủ lĩnh S.H.Nasrala đã đứng đầu Hezbollah chống lại các chiến dịch ném bom rộng lớn của Israel vào Li-băng năm 1993 và 1996. Với việc tuyên bố Hezbollah "sẽ sử dụng mọi phương tiện" để phá hủy Nhà nước Israel, thủ lĩnh S.H.Nasrala đã trở thành kẻ thù công khai số 1 của Tel Aviv.
Kế hoạch triển khai lực lượng quốc tế tại miền nam Li-băng
Sau khi cuộc xung đột vũ trang giữa Israel và lực lượng Hezbollah bước sang ngày thứ sáu, ngày 17-7 Tổng Thư ký LHQ K.Annan và Thủ tướng Anh T.Ble kêu gọi triển khai lực lượng quốc tế để ngăn chặn các vụ pháo kích từ miền nam Li-băng vào Israel. Cùng ngày, Liên hiệp châu Âu (EU) cho biết họ xem xét việc triển khai một lực lượng gìn giữ hòa bình ở miền nam Li-băng nhằm tìm cách chấm dứt cuộc xung đột vũ trang giữa Israel và lực lượng Hezbollah. Tuy nhiên cho đến nay có nhiều ý kiến khác nhau chung quanh việc triển khai một lực lượng quốc tế tại miền nam Li-băng. Tổng Thư ký LHQ K.Annan đã đề xuất kế hoạch thành lập một lực lượng LHQ bao gồm từ 10.000 đến 20.000 và do lực lượng của Pháp và Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu. Lực lượng này nhiều hơn Lực lượng tạm thời của LHQ tại Li-băng (UNIFIL) gồm 1.991 quân và khoảng 50 quan sát viên quân sự được thành lập tháng 3-1978 để xác nhận sự rút lui của lực lượng Israel khỏi miền nam Li-băng. Những nước tham gia UNIFIL là Trung Quốc, Pháp, Ghana, Ấn Ðộ, Iceland, Italy và Ba Lan. Mỹ và Israel ủng hộ việc triển khai một lực lượng quốc tế ở miền nam Li-băng nhưng Mỹ không đóng góp quân vì quân đội nước này còn đang bị dàn trải ở Iraq và Afghanistan. Những vấn đề được đặt ra hiện nay là: lực lượng này do NATO cầm đầu hay LHQ hoặc được LHQ ủy quyền? Nhiệm vụ của lực lượng này là giải giáp Hezbollah hay ủng hộ các nỗ lực của quân đội Li-băng nhằm kiểm soát miền nam nước này? Trong khi Mỹ và Israel muốn lực lượng này do NATO cầm đầu thì Thủ tướng Li-băng Fuad Siniora lại cho rằng nếu thành lập một lực lượng quốc tế thì nó phải được đặt dưới sự chỉ huy của LHQ. Ðáng chú ý, nhiều nước thành viên NATO đang lưỡng lự tham gia lực lượng quốc tế ở miền nam Li-băng. Anh là nước ủng hộ mạnh mẽ việc thành lập lực lượng này nhưng không có ý định tham gia do lực lượng quân sự của nước này đang hoạt động ở Iraq và Afghanistan. Các nước Pháp, Italy, Ðức, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ muốn tham gia lực lượng quốc tế ở Li-băng nhưng với điều kiện có cuộc ngừng bắn, đạt được một thỏa thuận về chính trị và được HÐBA LHQ ủy thác. Một quan chức Thổ Nhĩ Kỳ nêu rõ: Nếu lực lượng quốc tế được trao nhiệm vụ giải giáp Hezbollah thì điều này sẽ tạo ra khả năng xảy ra xung đột giữa lực lượng LHQ và Hezbollah. Còn một nguồn tin từ NATO lo ngại rằng lực lượng quốc tế sẽ làm gì và làm thế nào để ngăn ngừa một cuộc leo thang quân sự mới trong thời gian vài tháng? Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel A.Pê-rét-dơ cho biết, nước này dự định lập một "vùng an ninh" với chiều rộng khoảng từ 3 đến 4 km tại miền nam Li-băng cho đến khi một lực lượng quốc tế có thể được triển khai ở đây.
Cuộc xung đột vũ trang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở miền nam Li-băng kéo dài liên tiếp hơn hai tuần qua ngày càng diễn ra ác liệt. Với việc ngày 25-7 vừa qua, bốn quan sát viên LHQ bị chết trong vụ oanh kích của máy bay Israel vào một cơ quan của LHQ ở miền nam Li-băng và việc Israel và Hezbollah tiếp tục leo thang quân sự đang làm cho cộng đồng quốc tế hết sức lo ngại cuộc xung đột vũ trang giữa hai bên lan rộng và kéo dài, gây thêm đau thương và chết chóc cho những người dân thường Li-băng và Israel. Chấm dứt các hoạt động quân sự, tháo gỡ những bất đồng chung quanh điều kiện ngừng bắn để đi đến một lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah và giải quyết những bế tắc trong việc triển khai một lực lượng quốc tế ở miền nam Li-băng là những bước đi cần thiết để chấm dứt cuộc xung đột vũ trang giữa Israel và Hezbollah, giải quyết cuộc khủng hoảng ở Trung Ðông hiện nay.
