Cụm công nghiệp Nhị Xuân, mô hình ưu tiên lao động sau cai nghiện

Bà Trương Thị Tường Vân, Tổng giám đốc Công ty cổ phần xuất nhập khẩu may mặc Tường Vân, là nhà doanh nghiệp đầu tiên khởi công xây dựng nhà xưởng tại Cụm công nghiệp Nhị Xuân. Với diện tích mặt bằng 20.000 m²; vật tư, thiết bị máy móc đã sẵn sàng, hình hài một xưởng may mặc xuất khẩu mới đang từng ngày hiện rõ trên vùng đất sình lầy, đầy cỏ dại trước đây.

Nằm trên địa bàn xã Xuân Thới Sơn, huyện Hóc Môn, cụm công nghiệp Nhị Xuân có tổng diện tích 75 ha, trong đó khu sản xuất công nghiệp tập trung rộng 52 ha, phần còn lại được dành để xây dựng các công trình công cộng như trường học, công viên, trạm y tế, chợ, bưu điện, nhà ở cho công nhân... hình thành khu dân cư mới phục vụ nhu cầu ăn ở, thậm chí định cư lâu dài cho những người sau cai nghiện.

Với tổng vốn đầu tư hơn 200 tỷ đồng, sau một năm khẩn trương xây dựng, từ những bãi đất hoang, đến nay việc san lấp mặt bằng ở cả khu sản xuất lẫn khu dân cư đã gần như hoàn tất, đón nhận hàng chục doanh nghiệp đăng ký xây dựng nhà xưởng.

Trở lại với công ty đầu tiên xây dựng cơ sở sản xuất tại Nhị Xuân, khi đề cập việc tiếp nhận lao động là người sau cai nghiện, rất thật lòng chị Vân nói: Mọi chính sách ưu đãi của thành phố cũng chỉ là những thuận lợi ban đầu. Ai cũng hiểu, trong điều kiện sức khỏe hiện có, năng suất lao động của học viên sau cai nghiện chỉ bằng 40-50% so với những người bình thường. Thế nhưng nếu biết sắp xếp hợp lý, quản lý tốt thì hiệu quả sản xuất, kinh doanh vẫn bảo đảm. Hơn nữa tham gia đề án này, chúng tôi muốn giúp những người đã không may có một thời lầm lỡ có việc làm và thu nhập ổn định.

Chị Vân nói thêm: Theo kế hoạch, tháng 6 tới các phân xưởng may mới đi vào sản xuất. Thế nhưng để chuẩn bị lực lượng lao động năm 2004 công ty đã cử cán bộ kỹ thuật của mình phối hợp lực lượng Thanh niên xung phong thành phố mở nhiều lớp dạy may công nghiệp ngay tại các trung tâm cai nghiện. Chắc chắn khi việc xây dựng nhà xưởng, lắp đặt máy móc thiết bị hoàn tất thì họ cũng học nghề xong, có thể tiếp nhận được.

Tổng vốn Công ty Tường Vân đầu tư vào cụm công nghiệp là 19 tỷ đồng, bao gồm nhà xưởng, kho hàng, các phân khu chức năng và 1.000 máy móc chuyên dùng. Khi đi vào sản xuất, Công ty Tường Vân bảo đảm nhận 700 lao động mới, trong đó có 640 người là học viên sau cai.

Cùng với Tường Vân, đến nay, tại cụm công nghiệp Nhị Xuân đã có 41 doanh nghiệp đăng ký thuê 28,86 ha mặt bằng xây dựng nhà xưởng; đăng ký tiếp nhận 13.700 lao động là người sau cai nghiện.

Thống kê, phân loại số người nghiện ma túy đang được chữa trị phục hồi, giáo dục tại các trường, trung tâm cai nghiện của TP Hồ Chí Minh cho thấy, tỷ lệ người nghiện dưới 40 tuổi chiếm tới 97,9% trong đó số người ở độ tuổi từ 18 đến 30 là 87,45%. Trong số người cai nghiện, chỉ có 4,91% là có việc làm ổn định trước khi đi cai, còn lại là không có việc làm hoặc việc làm không ổn định.

Thời gian qua, tại các trung tâm cai nghiện, hầu hết  học viên đều được học chữ, học nghề. Trên thực tế,  trong quá trình cai, nhiều người biết thêm một nghề; không ít người được tham gia lao động sản xuất. Tuy nhiên, hoạt động lao động sản xuất mới chỉ được coi như là một phương pháp trị liệu hỗ trợ; giúp cải thiện đời sống chứ chưa phải là lao động kiếm sống, lao động hướng tới tương lai. Do vậy hiệu quả của công tác cai nghiện chưa đạt như mong muốn.

Tháng 10-2003, TP Hồ Chí Minh bắt đầu thực hiện đề án "Tổ chức quản lý, giáo dục, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện". Ðề án xây dựng có hai nội dung chính, một là tiếp tục quản lý giáo dục học viên. Hai là trong thời gian đó, tiếp tục đẩy mạnh thực hiện công tác dạy nghề đồng thời kêu gọi các thành phần kinh tế đầu tư mở thêm các cơ sở sản xuất ở các cụm công nghiệp mới thành lập hoặc ngay tại các trường, trung tâm cai nghiện.

Nhằm khuyến khích các cơ sở, đơn vị sản xuất kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế; các đơn vị hoạt động công ích, hoạt động sự nghiệp có thu; kể cả gia đình học viên tham gia thực hiện đề án, cuối tháng 1-2005, UBND thành phố Hồ Chí Minh ban hành quyết định dành nhiều ưu đãi cho các doanh nghiệp đầu tư lập thêm cơ sở sản xuất tạo việc làm cho người sau cai nghiện.

Theo chính sách này, tại các trường, trung tâm cai nghiện, thành phố dành ngân sách xây dựng cơ sở hạ tầng gồm hệ thống giao thông; điện; hệ thống cấp, thoát nước; nhà kho sân bãi, xưởng sản xuất... hình thành khu xưởng trường để các trung tâm tự tổ chức sản xuất hoặc liên kết các doanh nghiệp tổ chức sản xuất, giải quyết việc làm cho học viên.

Với các doanh nghiệp đầu tư sản xuất tại các cụm công nghiệp tập trung có sử dụng lao động là học viên sau cai, ba năm đầu được miễn tiền thuê đất. Thời gian còn lại được hưởng giá thuê thấp hơn 15% so với giá thuê ở các khu công nghiệp tương tự khác; được ngân sách thành phố hỗ trợ hoàn toàn lãi vay đầu tư xây dựng nhà xưởng; được bù toàn bộ thuế thu nhập doanh nghiệp, bù 50% thuế giá trị gia tăng.

Các doanh nghiệp hoạt động theo đề án còn được hỗ trợ về thủ tục đầu tư, vận chuyển hàng hóa; thị trường tiêu thụ sản phẩm; hưởng các ưu đãi về hạn ngạch xuất khẩu; hỗ trợ trong hoạt động dạy nghề, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho lao động là học viên sau cai nghiện... Với các chính sách này, đến nay, hàng chục doanh nghiệp trong và ngoài thành phố đã đăng ký tham gia đề án.