Tại hội nghị Liên hợp quốc mới đây để tưởng nhớ các nạn nhân cuộc diệt chủng tại Rwanda diễn ra mười năm trước đây, Tổng thư ký Liên hợp quốc Kofi Annan nói, ông thừa nhận cá nhân ông đáng lẽ có thể làm nhiều hơn để huy động sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế nhằm ngăn chặn nạn diệt chủng này.
Cuộc diệt chủng ở Rwanda đã làm khoảng 800 nghìn người thiệt mạng, và khi đó ông Annan đang giữ cương vị chỉ huy lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.
Ông Annan nói: “Cộng đồng quốc tế có lỗi là không làm tròn trách nhiệm với Rwanda”.
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã không tăng cường cho lực lượng nhỏ gìn giữ hòa bình tại Rwanda.
Ông Anan nói: “Cộng đồng quốc tế đã quên Rwanda và điều đó khiến chúng tôi luôn luôn trong cảm giác hết sức hối tiếc”.
Ông Annan nói: “Lúc đó tôi tin rằng tôi đã làm hết sức mình nhưng sau cuộc diệt chủng, tôi thấy rằng tôi có thể làm được nhiều hơn thế. Đáng lẽ tôi phải rung chuông báo động và kêu gọi ủng hộ”.
Người dân Rwanda đã tố cáo lực lượng gìn giữ hòa bình tại nước này vào thời điểm xảy ra nạn diệt chủng đã không bảo vệ họ.
Một trong số những người còn sống sót qua nạn diệt chủng, bà Specios Kenya Bugoi đã kể lại chuyện 4000 người Tutsi tới gần chỗ đóng quân của binh lính Bỉ, hy vọng sẽ được bảo vệ, nhưng lính Bỉ đã bỏ đi và các cuộc tàn sát bắt đầu.
Bà nói: “Trong nạn thảm sát đó, tôi đã mất chồng, tất cả người thân trong gia đình, bạn bè, hàng xóm của tôi. Tôi đã ngủ giữa các xác chết suốt đêm”.
Vào tháng 4-2000, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã nhận trách nhiệm về việc đã không ngăn chặn nạn diệt chủng tại Rwanda.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Canada Bill Graham cho rằng mười năm sau nạn diệt chủng tại Rwanda, cộng đồng quốc tế vẫn chưa rút ra được bài học bằng cách nào ngăn chặn không để nạn diệt chủng như vậy tái diễn.
Ông Graham nói: “Chúng ta thiếu ý chí chính trị để đạt được một thỏa thuận cần thiết về việc bằng cách nào thực thi các biện pháp theo đó sẽ ngăn chặn không để một nạn diệt chủng Rwanda trong tương lai xảy ra”.
Trung tướng Romeo Dallaire, người đứng đầu lực lượng nhỏ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại Rwanda lúc bấy giờ, nói rằng không ai quan tâm tới việc cứu giúp người Rwanda và đội quân của ông được lệnh rút đi.
Ông cũng cho rằng, thái độ này đến giờ chưa thay đổi. Ông nói: “Tôi vẫn tin rằng nếu một tổ chức quyết định giết 320 nghìn con khỉ đột thì phản ứng của cộng đồng quốc tế để ngăn chặn vẫn mạnh hơn nỗ lực hiện nay trong việc bảo vệ hàng nghìn người đang bị giết tại Rwanda”.
Liên hợp quốc đã lấy ngày 7-4 làm ngày quốc tế đánh dấu cuộc diệt chủng.
Tổng thư ký Liên hợp quốc nói, ông ủng hộ lời kêu gọi của chính phủ Rwanda rằng thế giới để một phút im lặng tưởng nhớ các nạn nhân và quyết tâm ngăn chặn một thảm kịch như vậy tái diễn.
Ông Annan nói: “Chúng ta hãy đoàn kết theo cách mà chúng ta đã không có được cách đây 10 năm”.
