Con đường gian nan tới Hiệp ước khí hậu toàn cầu

Hội nghị LHQ về biến đổi khí hậu (COP20) kết thúc tại Li-ma (Pê-ru) sau 12 ngày làm việc chính thức và 30 giờ đàm phán bổ sung, cuối cùng cũng đạt thỏa thuận khung tiến tới Hiệp ước khí hậu toàn cầu. Dù còn những ý kiến hoài nghi về tính hiệu quả của thỏa thuận, đây vẫn là thắng lợi bước đầu, khích lệ các nỗ lực và hành động vì sự an toàn của "ngôi nhà chung".

Hội nghị LHQ về biến đổi khí hậu tại Li-ma (Pê-ru).
Hội nghị LHQ về biến đổi khí hậu tại Li-ma (Pê-ru).

Thỏa thuận "Tiếng gọi hành động vì khí hậu từ Li-ma" được đại diện hơn 190 nước tham gia COP20 thông qua vào phút chót, đặt nền móng cho một dự thảo thỏa thuận lớn hơn, đó là Hiệp ước khí hậu toàn cầu, dự kiến được thông qua tại vòng thảo luận tiếp theo năm 2015. Thỏa thuận đặt hạn chót ngày 31-5-2015 để các nước tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (UNFCC) hoàn thiện và đệ trình kế hoạch hành động quốc gia về hạn chế khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Trước ngày 1-11-2015, các nước đưa ra bản báo cáo đánh giá tổng quát về mục tiêu quốc gia trong nỗ lực kiềm chế mức tăng nhiệt độ trái đất dưới 2 0 C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Các báo cáo quốc gia là cơ sở để xây dựng và thảo luận dự thảo Hiệp ước khí hậu toàn cầu trình hội nghị COP21 tại Pháp tháng 12-2015 thông qua. Ngoài ra, thỏa thuận Li-ma cũng yêu cầu các nước giàu tiếp tục hỗ trợ tài chính cho các nước chịu tác động mạnh nhất từ tình trạng biến đổi khí hậu.

Theo Cơ quan quản lý khí quyển và đại dương Mỹ, từ đầu năm 2014, nhiệt độ trái đất đã tăng lên mức kỷ lục mới kể từ năm 1880. Giới khoa học cảnh báo, nếu thất bại trong tiến trình kiềm chế mức tăng nhiệt này trong 15 năm tới, nhân loại sẽ đối mặt các thảm họa khí hậu khôn lường, như nước biển dâng, băng tan, hạn hán, lũ lụt và thời tiết ngày càng khắc nghiệt. Lượng khí nhà kính đã tăng lên 40 tỷ tấn, so với con số 32 tỷ tấn năm 2010...

COP20 diễn ra trong bối cảnh giữa nhóm các nước phát triển và đang phát triển tiếp tục tồn tại quan điểm khác biệt về giảm khí thải nhà kính, trong đó điểm "nóng" nhất là bên nào chịu trách nhiệm cao nhất trong nỗ lực gian nan này. Các nước đang phát triển đổ lỗi cho các nước phương Tây giàu có đã phát thải nhiều khí CO 2 trong quá khứ, vì thế cần lĩnh trách nhiệm cao hơn. Trong khi đó, các nước giàu lại đổ trách nhiệm này cho các nước đang phát triển hiện sử dụng phần lớn nguồn nhiên liệu hóa thạch và phát thải khí CO 2 nhiều nhất thế giới. Mỹ và châu Âu cùng nhiều nước phát triển khác hiện gặp nhiều khó khăn kinh tế, vì thế hạn chế hỗ trợ tài chính cho các nước đang phát triển chống biến đổi khí hậu, và đòi các quốc gia mới nổi phải san sẻ trách nhiệm.

Trong bối cảnh đó, thỏa thuận đạt được tại Li-ma vừa qua được đánh giá là bước khích lệ đáng kể, tiếp nối các nỗ lực trong cuộc chiến gian nan vì an toàn của hành tinh.

Mới đây, hai "ống khói" hàng đầu thế giới là Mỹ và Trung Quốc đã ký tuyên bố hợp tác ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn sau năm 2020. Liên hiệp châu Âu (EU) đã cam kết cắt giảm lượng phát thải khí nhà kính giai đoạn 2020 -2030.

Và ASEAN cũng hợp tác Mỹ trong nỗ lực này. Ít nhất, thỏa thuận Li-ma cũng cho thấy, quan điểm các bên đã được thu hẹp, cùng hướng tới một hiệp định tổng quát thay thế Nghị định thư Ki-ô-tô về cắt giảm khí thải sẽ hết hạn năm 2020.

Tuy nhiên, vẫn còn ý kiến chưa hài lòng với những gì các nước đạt được tại hội nghị Li-ma; cho đây là một văn kiện thiếu tính ràng buộc trách nhiệm, các nước chỉ cam kết trên tinh thần tự nguyện. Hơn nữa, thỏa thuận không nêu rõ thời hạn các quốc gia phát thải nhiều khí CO 2 thực hiện những gì đã cam kết. Mức cam kết cắt giảm khí thải, mức đóng góp tài chính của các quốc gia cũng chưa được định rõ. Bởi thế, nhiều điểm trong thỏa thuận cần tiếp tục thương lượng trong năm tới.

Dù sao, kết quả đạt được tại hội nghị Li-ma - hội nghị cuối cùng trước hạn chót cho ra đời Hiệp ước khí hậu toàn cầu năm 2015 cũng là tín hiệu tốt trong cuộc chiến chống ứng phó với biến đổi khí hậu đầy gian nan, thể hiện sự nhượng bộ cũng như nỗ lực, trách nhiệm của các nước đối với tương lai của hành tinh.

Có thể bạn quan tâm